Η αλήθεια είναι πως μέσα μου αντιμετώπιζα ένα δίλημμα πριν ξεκινήσω να γράφω για ένα τόσο σοβαρό, «λεπτό» και ευαίσθητο κοινωνικά ζήτημα και έργο όπως αυτό που επιτελεί το Παράρτημα Προστασίας Παιδιού Λασιθίου (πρώην ‘Παιδόπολη’ Νεάπολης) αλλά και όλες οι κοινωνικές δομές και παραρτήματα που υπάγονται στο Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Κρήτης. Ποιος είμαι αλήθεια εγώ, ρώταγα τον εαυτό μου, που θα βγει και θα γράφει κατεβατά για παιδιά παρατημένα, παραμελημένα, που έχουν βιώσει ήδη στη ζωή τους καταστάσεις δύσκολες που κάποιοι άλλοι δεν τις βιώνουν ποτέ; Ποιος είμαι εγώ, που με ένα απλό κρυολόγημα με πιάνει σύγκρυο, που θα γράψω για ανθρώπους που γεννιούνται μόνοι και πορεύονται μόνοι, χωρίς δική τους βιολογική οικογένεια, έχοντας να αντιμετωπίσουν μια ζωή χωρίς να έχουν ένα αποκούμπι, ένα στήριγμα, μια βάση; Πώς θα καταφέρω, αναρωτιόμουν, να χωρέσω σε δέκα γραμμές το έργο ζωής κάποιων ανθρώπων που με το υστέρημα του χρόνου τους και της ψυχής τους αφιερώνονται σε αυτά τα παιδιά, αυτούς τους ανθρώπους και τους καταθέτουν όση αγάπη μπορούν; Σκεπτόμενος ψύχραιμα και αναλογιζόμενος όλα όσα μου εκμυστηρεύτηκαν στις συζητήσεις μας ο πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Κρήτης κ. Σταύρος Καναβάκης, ο αναπληρωτής πρόεδρος κ. Κωστής Πιταροκοίλης και ο διευθυντής του Παραρτήματος Προστασίας Παιδιού στη Νεάπολη κ. Γιάννης Αρώνης, πήρα ίσως την απάντηση στα παραπάνω εσωτερικά ερωτήματα: πρέπει να γράψω για αυτά που τους απασχολούν και για όλα αυτά που προσπαθούν να κάνουν.
Για να αναδειχθεί η ανάγκη της εθελοντικής προσφοράς που αναζητούν και επιδιώκουν εναγωνίως, να προβληθούν οι ανάγκες που υπάρχουν σε όλες αυτές τις κοινωνικές δομές, να μάθει ο αναγνώστης ώστε αν θέλει και μπορεί να σπεύσει να βοηθήσει. Όχι χρηματικά, με ‘μια απλή αγκαλιά’ όπως μας είπε ο κ. Καναβάκης ‘που φτάνει πολλές φορές για να αλλάξει αμέσως το βλέμμα και την διάθεση ενός παιδιού που την έχει τεράστια ανάγκη’.
Με «καθαρή» ματιά και βλέμμα και με απόλυτη (συν)αίσθηση της πραγματικότητας προσπάθησα απλώς να αποτυπώσω γνώμες, απόψεις, συναισθήματα, βλέψεις και στόχους των αρμόδιων για τις δομές αυτές, ώστε να καταλάβω κι εγώ ο ίδιος τι συμβαίνει μέσα σε αυτές και από πού προέρχονται αυτά τα παιδιά και τι έχουν να αντιμετωπίσουν.
Το Παράρτημα Προστασίας Παιδιού Λασιθίου ή εν συντομία ‘Παιδόπολη’ της Νεάπολης, που εδώ και πάρα πολλά χρόνια στεγάζεται σε ένα παλιό κτίσμα με πολλά μεγάλα δωμάτια, τρεις αίθουσες καθιστικού, γραφεία και ένα εξωτερικό θεατράκι, είναι ένα από τα οκτώ κρατικά ιδρύματα που ανήκουν στο Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας της Περιφέρειας Κρήτης. Όπως μας τόνισε ο διευθυντής του ιδρύματος κ. Γιάννης Αρώνης, που ευγενικά και με χαμόγελο μας υποδέχθηκε στο γραφείο του, η χρηματοδότησή του γίνεται από το Υπουργείο Εργασίας και όπως μας είπε ‘είναι λογικό στις δύσκολες οικονομικά εποχές που διανύουμε ιδρύματα σαν την ‘Παιδόπολη’ να μην έχουν πια πόρους που να επιτρέπουν πολυτέλειες, παρά μόνο τα απαραίτητα’.
Αυτή την στιγμή, η ‘Παιδόπολη’ φιλοξενεί κάτω από τη στέγη της 30 αγόρια από πολλές διαφορετικές εθνικότητες και ηλικίες από 6 έως 27 ετών. Παιδιά με μεγάλες δυσκολίες στη ζωή οι οποίες και τα οδήγησαν κάτω από την «σκέπη» του ιδρύματος. Είτε μέσω γονέων που αδυνατούν να τα μεγαλώσουν, είτε μέσω της έρευνας ειδικού εισαγγελέα που προκειμένου να προστατεύσει παιδιά από διαφόρων ειδών δυσκολίες στο ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον τα στέλνει στην Παιδόπολη, όπου και λαμβάνουν την μέγιστη δυνατή φροντίδα.
‘Εδώ τα παιδιά’ όπως τονίζει ο κ. Αρώνης ‘έρχονται για να μεγαλώσουν, να μορφωθούν και ο ρόλος μας αφορά ότι και μια κανονική οικογένεια. Είναι κάτι δύσκολο και ευαίσθητο, αφού πάντα ένα παιδί έχει την ανάγκη της οικογένειας. Τα παιδιά όταν βγουν από εδώ δεν έχουν τίποτα και κανέναν, κάπου να «πατήσουν». Τα στηρίζουμε όπως μπορούμε, και αφού φύγουν από εμάς, και οικονομικά και ψυχικά. Μιλάμε για παιδιά που βρίσκονται σε έναν νέο χώρο, όπου πρέπει να συνυπάρξουν με άλλα άτομα και αυτό κάνει την προσαρμογή τους ακόμη πιο δύσκολη. ‘Πρέπει να τους θέσουμε όρια’ υπερτονίζει ο κ. Αρώνης ‘και να τα κάνουμε να αποκτήσουν κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς, να πάνε σχολείο χωρίς προβλήματα, να είναι συνειδητοποιημένοι. Πολλές φορές τα παιδιά του ιδρύματος στιγματίζονται ως εύκολα θύματα και αυτό τα κάνει ακόμη πιο ευάλωτα αφού βιώνουν την απόρριψη’.
Το προσωπικό της ‘Παιδόπολης’ αποτελείται από κοινωνική λειτουργό, ψυχολόγο, επιμελητές, ανθρώπους που προσπαθούν να παρακολουθούν τα παιδιά, μάγειρες, έναν νυχτοφύλακα από ιδιωτική εταιρία και μια διοικητική υπάλληλο. Όπως τονίζει ο κ. Αρώνης οι ελλείψεις προσωπικού είναι αρκετές, ενώ και τα χρήματα που δίνονται από τις κρατικές επιχορηγήσεις δεν επαρκούν για να καλύψουν ιδανικά βασικές ανάγκες όπως η θέρμανση, το ζεστό νερό αλλά και ζητήματα όπως η πυρασφάλεια του κτιρίου. Γίνονται προσπάθειες, ώστε το κτίριο που χρειάζεται πολλές βελτιώσεις να ενταχθεί στο νέο ΕΣΠΑ, τουλάχιστον όμως, όπως ανέφερε ο κ. Αρώνης, βρίσκεται σε μια κατάσταση καλύτερη από ότι ήταν πριν χρόνια.
Όσον αφορά την τοπική κοινωνία, τονίζει πως ‘και υπάρχει στήριξη αλλά και όχι’. Υπάρχει το Σωματείο Φίλων της ‘Παιδόπολης’ που εθελοντικά με σωστούς και θετικούς ανθρώπους βοηθάει πολύπλευρα ‘από την άλλη μεριά όμως βλέπουμε πολλούς να αδιαφορούν σε μεγάλο βαθμό και ειδικά όταν τα παιδιά πάνε κάπου να ζητήσουν δουλειά. Εμείς αυτό που ζητάμε είναι ισότητα για αυτά τα παιδιά. Χρειάζεται περισσότερη προσπάθεια και ένα «συν» από όλους μας και νομοθετικά με πριμοδότηση, που τόσα χρόνια λένε αλλά δεν την κάνουν, ώστε να μπορούν να βρουν τα παιδιά έξω μια δουλειά για να ζήσουν. Εκτός από το Σωματείο των Φίλων έχουμε και αρκετούς εθελοντές που μόνοι τους έρχονται και βοηθούν τα παιδιά σε όλες τις καθημερινές δραστηριότητές τους. Υπάρχουν, μάλιστα, περιπτώσεις υιοθεσίας κάποιων παιδιών από οικογένειες που αφού γνωρίστηκαν μαζί τους, τα πήραν κοντά τους μόνιμα και πρόσφατα είχαμε δύο ανάλογες περιπτώσεις. Έχουμε επίσης αρκετή στήριξη από ιδιώτες που μέσω δωροεπιταγών από καταστήματα της ευρύτερης περιοχής μας βοηθούν με είδη ένδυσης, τρόφιμα. Έχουμε και την στήριξη από πολλά ξενοδοχεία, που την περίοδο που κλείνουν μας φέρνουν πολλά υλικά, είδη ιματισμού, έπιπλα και είδη σίτισης με τα οποία περνάμε μεγάλο διάστημα, ενώ θέλω να τονίσω και την πολύπλευρη και με πολλούς τρόπους στήριξη της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας και Χερρονήσου στο εγχείρημά μας’.
Ο κ. Αρώνης εξομολογείται πως ‘στον ένα χρόνο που βρίσκομαι εδώ, νιώθω σαν να βρίσκομαι μέσα σε μια μεγάλη οικογένεια. Ξεχνάω και εγώ και το υπόλοιπο προσωπικό ότι είμαστε σε εργασία με ωράριο, όταν βρισκόμαστε μέσα σε ένα περιβάλλον με τόσα παιδιά. Επιτελούμε κοινωνικό έργο και βγάζουμε πολίτες στην κοινωνία. Πρέπει όλοι μας να αναρωτηθούμε τι και πώς πρέπει να κάνουμε ώστε τα παιδιά αυτά να γίνουν οι πολίτες που θέλουμε να έχει η αυριανή κοινωνία’.
«Χρειαζόμαστε περισσότερους εθελοντές»
Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Κρήτης κ. Σταύρος Καναβάκης μίλησε στην ΑΝΑΤΟΛΗ για την ‘Παιδόπολη’ αλλά και τα επτά υπόλοιπα κοινωνικά ιδρύματα που υπάρχουν σε όλη την Κρήτη, το Θεραπευτήριο στον Άγιο Νικόλαο, τρεις κοινωνικές δομές στο Ηράκλειο (Κέντρο Προστασίας Παιδιού Ηρακλείου, ΠΑΑΠΑΗΚ Πόμπιας και ΠΑΑΠΑΗΚ Ηρακλείου) το Γηροκομείο στο Ρέθυμνο και το Θεραπευτήριο και το Κέντρο Προστασίας Παιδιού στα Χανιά, στεκόμενος στο έργο που επιτελείται και στην μεγάλη ανάγκη που υπάρχει για εθελοντές.
‘Σε όλη την Κρήτη’ τονίζει ο κ. Καναβάκης ‘υπάρχουν οκτώ ιδρύματα με τα οποία ασχολούμαστε σαν Κοινωνική Πρόνοια. Έχουμε παραπάνω από 400 περιθαλπόμενα άτομα που δεν έχουν κανέναν να τους σταθεί ή ένα μέρος για να μείνουν. Προσπαθούμε μέσω δικηγόρων και ειδικών εισαγγελέων να τους βγάλουμε τα απαραίτητα χαρτιά ώστε να πορευτούν και να σταθούν αξιοπρεπώς στην κοινωνία. Στην Παιδόπολη έχουμε παιδιά που λόγω εξαιρετικά δύσκολων καταστάσεων ο εισαγγελέας ανηλίκων μετά από καταγγελίες τα στέλνει με εισαγγελική εντολή. Παίζουμε για αυτά τον ρόλο μιας πραγματικής οικογένειας, πράγμα δύσκολο ειδικά όταν μιλάμε για παιδιά μικρά που απαιτούν ειδική μεταχείριση. Είναι εύκολο να ξεφύγουν και προσπαθούμε να σταθούμε κοντά τους σαν κανονικοί γονείς. Αν τους δώσουμε μια αγκαλιά, αμέσως βλέπουμε να «αλλάζει» το βλέμμα τους’.
Ο κ. Καναβάκης ως βασικό στόχο του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας τονίζει την προώθηση της διαδικασίας της αναδοχής και της λεγόμενης από-ιδρυματοποίησης της ‘Παιδόπολης’. ‘Υπάρχουν πολύ καλά παιδιά που’ όπως τονίζει ‘θα μπορούσαν οικογένειες να τα βγάλουν μια βόλτα έξω, να τα γνωρίσουν και, γιατί όχι, να τα κρατήσουν σπίτι τους. Και τα παιδιά θα νιώσουν καλύτερα αλλά και οι ίδιες οι οικογένειες που θα νιώσουν ότι κάτι καλό προσφέρουν’. Ο κ. Καναβάκης τόνισε ιδιαίτερα την ανάγκη από περισσότερους ακόμη εθελοντές τόσο στην ‘Παιδόπολη’ όσο και στο Θεραπευτήριο Αγίου Νικολάου, αναφέροντας την σπουδαιότητα της εθελοντικής προσφοράς, ειδικά όταν το προσωπικό των ιδρυμάτων είναι τόσο περιορισμένο.
Από την μεριά του ο αναπληρωτής πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Κρήτης κ. Κωστής Πιταροκοίλης ανέφερε την ‘Παιδόπολη’ σαν ‘ένα χαρακτηριστικό δείγμα της συνολικής προσφοράς της Κοινωνικής Πρόνοιας. Είναι μια δομή που λειτουργεί πολλά χρόνια και που έχει φιλοξενήσει παιδιά που δεν διαθέτουν υποστηρικτικό περιβάλλον είτε στερούνται εντελώς οικογενειακού περιβάλλοντος. Τα παιδιά αυτά μας βλέπουν σαν γονείς τους πραγματικούς. Σίγουρα στις σημερινές δύσκολες εποχές ο καθένας πρώτα κοιτά την επιβίωση και μετά την κοινωνική προσφορά, αυτό όμως πρέπει να αλλάξει. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με τους ωφελούμενους μας δείχνουν μεγάλο επαγγελματισμό, δίνουν την ψυχή τους και χάρη σε αυτούς λειτουργούν όλες οι δομές, αφού οι ελλείψεις είναι πολλές’.
‘Στις σκέψεις μας’ , τονίζει ο κ. Πιταροκοίλης ακόμα, ‘είναι να καλύψουμε τα κενά αυτά με ένα «άνοιγμα» στην κοινωνία και τους εθελοντές. Αν αυτά τα παιδιά, αυτοί οι άνθρωποι, πάρουν μια αγκαλιά, μια παρέα, είναι κάτι που θα ευχαριστήσει και τους ίδιους τους εθελοντές, αφού αυτή είναι μια «εσωτερική» ανάγκη που όλοι έχουμε βαθιά μέσα μας. Αυτός είναι και ο κύριος στόχος μας σαν διοίκηση: να αναπτύξουμε το κίνημα του εθελοντισμού σε τοπικό επίπεδο, γιατί το χρειάζεται η ίδια η κοινωνία μας, αφού ο κοινωνικός ιστός «δένει» καλύτερα με τέτοιες κινήσεις προσφοράς και αλληλέγγυας στάσης’.
Αξίζουν ένα «μπράβο» όλοι ανεξαιρέτως οι άνθρωποι που με το υστέρημα της ψυχής τους αγωνίζονται και προσπαθούν, κάτω από πολύ αντίξοες συνθήκες, να βοηθήσουν παιδιά και συνανθρώπους μας που το έχουν αληθινή ανάγκη. Αν ο καθένας μας κρατήσει τουλάχιστον μια αξιοπρεπή στάση απέναντι σε άτομα και ειδικά μικρά παιδιά που έχουν περάσει τόσα και τους προσφέρει έστω και ένα χαμόγελο, τότε σίγουρα ο κόσμος θα είναι καλύτερος από ότι είναι τώρα. Τίποτα δεν είναι τόσο εύκολο και απλό να γίνει ξαφνικά, όπως έλεγε όμως ο Μπέρτολτ Μπρεχτ «αυτός που αγωνίζεται μπορεί να χάσει, αυτός όμως που δεν αγωνίζεται έχει ήδη χάσει».
ΝΙΚΟΣ ΣΓΟΥΡΟΣ
