Ένα πολύ σημαντικό και αναγκαίο βήμα για τη διάσωση και την προστασία του μοναδικού, αλλά σοβαρά απειλούμενου, οικοσυστήματος της νήσου Χρυσής στην Ιεράπετρα, δρομολογείται από την Περιφέρεια Κρήτης. Ειδικότερα, η Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου προχωρά στη χρηματοδότηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου έκτακτων διαχειριστικών μέτρων, τα οποία κρίνονται ζωτικής σημασίας για την επιβίωση του φυσικού περιβάλλοντος του νησιού. Το συνολικό έργο έχει προϋπολογισμό 169.300 ευρώ και θα έχει διάρκεια υλοποίησης για την τριετία 2026 έως 2028.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό και την σχετική εισήγηση της Διεύθυνσης Ανάπτυξης της Π.Ε. Λασιθίου προς την Περιφερειακή Επιτροπή, προωθείται η σύναψη Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ τριών κομβικών φορέων. Αναλυτικότερα, το κρίσιμο αυτό έργο θα υλοποιηθεί με τη συνεργασία του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.) που αναλαμβάνει την ιδιότητα του κυρίου του έργου, της Περιφέρειας Κρήτης και συγκεκριμένα της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου ως φορέα χρηματοδότησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης που αναλαμβάνει αποκλειστικά τον ρόλο του φορέα υλοποίησης. Η κατανομή της συγκεκριμένης πίστωσης των 169.300 ευρώ θα γίνει σταδιακά έως και το 2028.
«Η τεκμηρίωση της αναγκαιότητας για άμεση παρέμβαση προέκυψε ύστερα από τα ιδιαίτερα ανησυχητικά ευρήματα μιας πρόσφατης επιστημονικής μελέτης του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-Δήμητρα. Για το λόγο αυτό και προχωρούμε σε μια ολοκληρωμένη παρέμβαση», όπως εξηγεί ο Αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου Γιάννης Ανδρουλάκης.
Όπως τονίζει σε επίσημο έγγραφό της, από τις 8 Απριλίου 2026, η Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, κ. Μαρία Κοζυράκη, η μελέτη αυτή διερεύνησε σε βάθος τα αίτια των εκτεταμένων ξηράνσεων. Μέσω της έρευνας διαπιστώθηκε τεράστια υποβάθμιση στον οικότοπο προτεραιότητας των ειδών αρκεύθου (Juniperus spp.) στο νησί της Χρυσής, γεγονός που καθιστά απολύτως επιβεβλημένη την εφαρμογή των προτεινόμενων μέτρων προστασίας.
Βασικοί άξονες
Το απαιτητικό σχέδιο δράσης, όπως κατατέθηκε στην πρόταση χρηματοδότησης από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, αρθρώνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες παρεμβάσεων.
Πρώτον, θεωρείται απολύτως απαραίτητη η εγκατάσταση και λειτουργία ενός Μετεωρολογικού Σταθμού. Εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης, η νήσος αναμένεται να δεχθεί ιδιαίτερα έντονη την επίπτωση της κλιματικής αλλαγής.
Δεύτερον, θα εφαρμοστεί έλεγχος του πληθυσμού του σποροφάγου μικρολεπιδόπτερου με την επιστημονική ονομασία Mesophleps oxycedrella. Το συγκεκριμένο έντομο προσβάλλει τους κώνους των ειδών Juniperus turbinata και Juniperus macrocarpa, γεγονός που έχει άμεση επίπτωση στη μειωμένη φυτρωτικότητα των σπερμάτων. Ο έλεγχος, θα γίνεται με τη χρήση φερομονών σε κατάλληλες παγίδες οι οποίες θα κατανεμηθούν σε όλη την έκταση των τύπων οικοτόπων 2250 και 5210, στην ανατολική και δυτική αμμοθίνη του νησιού.
Τρίτον, προβλέπεται η δράση “Ex situ” διατήρησης του γενετικού υλικού. Η συλλογή σπερμάτων από τουλάχιστον 50 άτομα κρίνεται ως κρίσιμη ενέργεια για να διατηρηθεί η γενετική ποικιλότητα του πληθυσμού. Αυτό αποτελεί βασικό παράγοντα προκειμένου να εξασφαλιστεί η προσαρμοστικότητα και ανθεκτικότητα των ειδών σε μελλοντικές κλιματικές και περιβαλλοντικές πιέσεις. Το μέτρο περιλαμβάνει τη μακροχρόνια αποθήκευσή τους, τη μελέτη της βιωσιμότητας και της φυτρωτικής συμπεριφοράς τους, καθώς και την παραγωγή φυταρίων σε δασικά φυτώρια για μελλοντικές δράσεις αποκατάστασης.
Τέταρτον, θα διεξάγεται συνεχής παρακολούθηση της εξέλιξης της ξήρανσης. Θα πραγματοποιείται αποτύπωση του τύπου οικοτόπου 2250 με πολυφασματικές εικόνες υψηλής χωρικής ακρίβειας (5-10 cm GSD) με τη χρήση μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων (UAV). Η διαδικασία αυτή θα γίνεται δύο φορές στο έτος ανά διετία για να μελετηθεί η εξέλιξη του φαινομένου της ξήρανσης και να υπάρξει συσχέτιση των δεδομένων των οχημάτων με ελεύθερα δορυφορικά δεδομένα, όπως του ευρωπαϊκού συστήματος SENTINEL.
Οι παραπάνω παρεμβάσεις χαρακτηρίζονται ρητά ως στοιχειώδεις και απολύτως απαραίτητες για την προστασία και ενδυνάμωση αυτού του μοναδικού περιβάλλοντος. Το έργο έχει ήδη ενταχθεί στο Ετήσιο Πρόγραμμα Δράσης της Περιφέρειας έτους 2026, ύστερα από απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
