Μελετώντας τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών του Δημοτικού για τις Κοινωνικές Επιστήμες διαβλέπουμε ότι βασική τους φιλοσοφία είναι η διαμόρφωση ευέλικτων και πολύ επιδέξιων πολιτών, μέσα από τη διαθεματική προσέγγιση του αντικειμένου, η οποία επιτρέπει την απόκτηση σφαιρικής εικόνας της σύγχρονης πολύπλοκης κοινωνικής πραγματικότητας. Πέρα από την εμπέδωση των γνώσεων, τη διαμόρφωση στάσεων και αξιών, την ανάπτυξη εθνικής και ευρωπαϊκής συνείδησης και την καλλιέργεια δεξιοτήτων για την ενεργό και υπεύθυνη συμμετοχή στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα μιας δημοκρατικής κοινωνίας, σκοποί των ΑΠΣ στις κοινωνικές επιστήμες είναι η ανάπτυξη οικουμενικών, πανανθρώπινων και διαχρονικών αξιών και η συνειδητοποίηση από τους μαθητές ότι είναι πολίτες της Ελλάδας και της Ευρώπης καθώς και πολίτες του κόσμου. Οι παραπάνω στόχοι επιτυγχάνονται ευκολότερα όταν στηρίζονται στις αρχές «μαθαίνω πώς να μαθαίνω», της ενεργού μάθησης και της βιωματικής και εμπειρικής διερεύνησης της κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας.
Η διδασκαλία του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής αγωγής στο Δημοτικό Σχολείο στοχεύει στην: πνευματική, ηθική, κοινωνική, οικονομική και πολιτική ανάπτυξη, καθώς και στην πολιτισμική ανάπτυξη του μαθητή. Ακόμη στην ανάπτυξη της ελληνικής ταυτότητας και συνείδησης με βάση την εθνική και πολιτιστική μας κληρονομιά και τέλος στην καλλιέργεια των κοινωνικών σχέσεων και της κοινωνικής συνοχής, της ατομικής ευθύνης και της κοινωνικής αλληλεγγύης.
Στους ειδικότερους σκοπούς εντάσσονται η αποσαφήνιση εννοιών και η απόκτηση γνώσεων για την άμεση και ευρύτερη κοινωνική πραγματικότητα, η ανάπτυξη στάσεων και δεξιοτήτων αποτελεσματικής επικοινωνίας και συνεργασίας, η διάπλαση του μαθητή και ο ενστερνισμός αξιών όπως ήθος και συμπεριφορά ενεργού πολίτη και ο σεβασμός στην ετερότητα. Τέλος, η κατάκτηση εννοιών όπως: δικαιώματα και υποχρεώσεις του ανθρώπου, η δημοκρατία, η κοινωνική, οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη, η ειρήνη και η διεθνής συνεργασία και η κατανόηση ώστε να τις συσχετίσουν με τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους από το άμεσο τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο περιβάλλον. Αναμφίβολα η συμμετοχή των μαθητών στη σύνταξη και στην έκδοση της εφημερίδας του σχολείου, της «Μαθητικής Πυξίδας της Ελούντας» συνεπικουρεί στην επίτευξη των προαναφερόμενων σκοπών.
Συνεπικουρούν επίσης τους σκοπούς του μαθήματος της Πολιτικής -Κοινωνικής Αγωγής, οι οργανωμένες εξωσχολικές δραστηριότητες και διδακτικές επισκέψεις. Έχοντας ως κίνητρο και με αφετηρία την επίτευξη των στόχων του μαθήματος της Πολιτικής Αγωγής το Δ.Σ. Ελούντας οργάνωσε για τρίτο συνεχόμενο σχολικό έτος, διδακτική επίσκεψη των μαθητών της Στ΄ τάξης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης στο Ρέθυμνο.
Η διδακτική επίσκεψη ξεκίνησε με την επίσκεψη- ξενάγηση στη υπερσύγχρονη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου. Στην εντυπωσιακή αυτή βιβλιοθήκη η κ. Διαμαντάκη υποδέχτηκε με χαρά τους μαθητές και τους εξήγησε το ρόλο και την αποστολή της βιβλιοθήκης, τους ξενάγησε και στους τρεις ορόφους, σε όλους τους χώρους και, στα ράφια της, τους έμαθε πώς να βρίσκουμε το βιβλίο που θέλουμε, με ποιον τρόπο δανειζόμαστε και τους οδήγησε στην κλειστή συλλογή της Βιβλιοθήκης. Στο πιο πολύτιμο τμήμα της. Εκεί η κ.Νίκη τους έδειξε τον τρόπο συντήρησης των βιβλίων και τους έμαθε να διατηρούν σε καλή κατάσταση και τα δικά τους βιβλία.
Έπειτα επισκέφτηκαν το αμφιθέατρο Δ1 του Παιδαγωγικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Κρήτης, όπου βρέθηκαν να συνδιδάσκονται με τους τριτοετείς φοιτητές του Παιδαγωγικού Τμήματος της Σχολής Επιστημών της Αγωγής, και να συμμετέχουν στο μάθημα «Η διαμόρφωση του πολίτη» το οποίο δίδασκε η κ. Πέλλα Καλογιαννάκη, σπουδαία καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης και άνθρωπος ανοιχτών οριζόντων, η οποία για τρίτη συνεχή χρονιά αποδέχτηκε με ιδιαίτερη καλοσύνη και ευγένεια το αίτημά μας για συμμετοχή των μαθητών στη διδασκαλία της.
Η κ. Πέλλα Καλογιαννάκη συζήτησε και αποσαφήνισε με τους μαθητές τις έννοιες: πολίτης- πολίτευμα- δημοκρατία- ενεργός πολίτης- δικαιώματα-υποχρεώσεις- ψηφοφορία- εκλογές-κριτήρια ψήφου- θεσμοί στην υπηρεσία του πολίτη. Συζήτησε ακόμη με τους μαθητές θέματα που τους απασχολούν, όπως το μελλοντικό τους επάγγελμα, ο ρατσισμός, η βία, το μπούλινγκ, το διαδίκτυο κά. Η κ. Καλογιαννάκη χειρίστηκε την αρχιτεκτονική της διδασκαλίας με αριστοτεχνικό τρόπο διευθύνοντας και κατευθύνοντας το μάθημα με ερωταποκρίσεις ανάμεσα στους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Ελούντας και στους φοιτητές. Στις δύσκολες ερωτήσεις- προβληματισμού των φοιτητών διαφάνηκε η γνώση και η κριτική σκέψη των μαθητών μας.
Σε όλη τη διάρκεια της διδασκαλίας υπήρξε ενεργός συμμετοχή των μαθητών και αμείωτο το ενδιαφέρον τους. Οι μαθητές αποκόμισαν μαθησιακά οφέλη από την όλη διαδικασία ιδιαίτερα όμως μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Την εμπειρία της συνδιδασκαλίας με φοιτητές, αυριανούς δασκάλους στο ναό της γνώσης, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, όπου πιθανότατα να βρεθούν σε μερικά χρόνια.
Ήταν μια διδακτική επίσκεψη σίγουρα διαφορετική από τις άλλες, πρωτόγνωρη για μαθητές δημοτικού σχολείου, η οποία τους εφοδίασε με μια ξεχωριστή εμπειρία, με γνώσεις και συναισθήματα αυτοπεποίθησης χρήσιμα για τη μελλοντική τους πορεία.
ΜΑΝΟΛΗΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ
*Ο Μανόλης Μακράκης είναι συγγραφέας, Διδάκτορας της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και υπηρετεί ως Διευθυντής στο Δημοτικό Σχολείο Ελούντας.
