Μια νέα, δυνατότητα χρηματοδότησης ανοίγεται για την Κρήτη στον κρίσιμο τομέα της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων, ένα ζήτημα που απασχολεί εντονότατα την τοπική αυτοδιοίκηση, τις τοπικές κοινωνίες αλλά και τον νευραλγικό τομέα του τουρισμού στο νησί μας. Η Κρήτη καλείται πλέον να γυρίσει οριστικά σελίδα, εγκαταλείποντας την παρωχημένη διαχείριση και περνώντας αποφασιστικά στην εποχή της κυκλικής οικονομίας. Η προστασία του περιβάλλοντος στο νησί μας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του τουριστικού μας προϊόντος και της καθημερινότητας των πολιτών.
Όπως προκύπτει από την κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε από τα συναρμόδια Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθώς και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενεργοποιείται μια νέα, στοχευμένη Πρόσκληση με συνολικό προϋπολογισμό που ανέρχεται στα 480.000.000 ευρώ. Το υπέρογκο αυτό ποσό, που συγχρηματοδοτείται από το Ταμείο Συνοχής και από εθνικούς πόρους, εντάσσεται στο Πρόγραμμα ΕΣΠΑ «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-2027». Η σημαντική αυτή πρωτοβουλία λαμβάνει σάρκα και οστά με την απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση, κατόπιν στενής συνεργασίας με τον αρμόδιο Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου.
Τι σημαίνει όμως πρακτικά όλη αυτή η κυβερνητική εξαγγελία για την Περιφέρεια της Κρήτης; Για το νησί μας, το οποίο τα τελευταία χρόνια καταβάλλει φιλότιμες προσπάθειες να εκσυγχρονίσει τις υποδομές του μέσα από τον ΕΣΔΑΚ και τους τοπικούς φορείς, η πρόσκληση αυτή είναι το απαραίτητο “καύσιμο” για την επόμενη μέρα. Απευθύνεται αποκλειστικά στους Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) της χώρας που είναι διαχειριστικά επαρκείς και οι οποίοι διαθέτουν ήδη εγκεκριμένο Ολιστικό Σχέδιο Χωριστής Συλλογής (ΟΣΧΣ) από το Υπουργείο Περιβάλλοντος.
Οι δράσεις που πρόκειται να χρηματοδοτηθούν “κουμπώνουν” απόλυτα στις τρέχουσες, φλέγουσες ανάγκες των κρητικών δήμων. Πιο συγκεκριμένα, βασικός στόχος της πρόσκλησης είναι η δημιουργία νέων Μονάδων Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ). Αυτές οι υπερσύγχρονες μονάδες σχεδιάζονται ώστε να υποδέχονται πρωτίστως ρεύματα αστικών αποβλήτων που έχουν συλλεγεί χωριστά και δευτερευόντως υπολειμματικά σύμμεικτα απόβλητα, στοχεύοντας στην ανάκτηση υλικών υψηλής ποιότητας για ανακύκλωση, συμπεριλαμβανομένης και της παραγωγής ποιοτικού κομπόστ. Επιπρόσθετα, επιδιώκεται η ελαχιστοποίηση των υπολειμμάτων επεξεργασίας που καταλήγουν για εδαφική διάθεση, κάτι που για το περιβάλλον της Κρήτης είναι πραγματικά σωτήριο.
Εξίσου κρίσιμη για τις τοπικές μας υποδομές είναι η ρητή πρόβλεψη του Υπουργείου για τη μετατροπή των ήδη υφιστάμενων, ολοκληρωμένων Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) σε ΜΑΑ, αλλά και η ολοκλήρωση ημιτελών (τμηματοποιημένων) πράξεων ΜΕΑ που “σέρνονται” από την Προγραμματική Περίοδο 2014-2020. Παράλληλα, διασφαλίζεται η ολοκλήρωση τμηματοποιημένων έργων ΧΥΤΥ, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι αυτοί θα δέχονται αποκλειστικά υπολείμματα επεξεργασίας από τις αντίστοιχες μονάδες ΜΑΑ ή/και ΜΕΒΑ.
Ο γεωγραφικός κατακερματισμός της Κρήτης, με τον έντονο ορεινό όγκο και τους απομακρυσμένους δήμους, καθιστά επιτακτική τη δραστική μείωση του τεράστιου κόστους μεταφοράς των απορριμμάτων. Εδώ ακριβώς έρχεται να δώσει πολύτιμη λύση η χρηματοδότηση λοιπών υποστηρικτικών υποδομών, όπως παραδείγματος χάριν οι αναγκαίοι Σταθμοί Μεταφόρτωσης. Οι Δήμοι της Κρήτης μπορούν επίσης, μέσω αυτής της πρόσκλησης, να προμηθευτούν τον τόσο απαραίτητο εξοπλισμό χωριστής συλλογής για τα κύρια ρεύματα αστικών αποβλήτων, δηλαδή για τα βιοαπόβλητα, τα ανακυκλώσιμα, τα πράσινα και τα ογκώδη απόβλητα (πλην αυτών που εμπίπτουν στη διευρυμένη ευθύνη παραγωγού).
Απαραίτητη προϋπόθεση ένταξης των πράξεων είναι η ρητή επιβεβαίωση από το ΥΠΕΝ ότι τα προτεινόμενα έργα συνεισφέρουν στη στοχοθεσία του οικείου Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ). Αντίστοιχα για τον εξοπλισμό, απαιτείται να εμπεριέχεται ρητά στο Ολιστικό Σχέδιο Χωριστής Συλλογής που έχει ήδη συνταχθεί από τους ΦΟΔΣΑ της κάθε Περιφέρειας.
Ο χρόνος έχει ξεκινήσει να μετράει ήδη αντίστροφα. Η υποβολή των προτάσεων για την ένταξη έργων ξεκινά από την επομένη της δημοσίευσης και με καταληκτική ημερομηνία την 30η Απριλίου 2027. Η ταχεία και αποτελεσματική υλοποίηση αυτών των υποδομών, σε απόλυτο συνδυασμό με τα σύγχρονα δίκτυα χωριστής συλλογής διακριτών ρευμάτων, είναι ο μοναδικός δρόμος για να προωθηθούν οι μακροπρόθεσμοι στόχοι ανακύκλωσης στην Κρήτη.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
