Ο Έλληνας διακεκριμένος Μεραμπελλιώτης επιστήμονας Βασίλειος Φθενάκης μελετά συστηματικά τη δημιουργική και υπεύθυνη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών από παιδιά και εφήβους. Σχετικά πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο συγγραφικό έργο του με τίτλο: «Παιδεία στην ψηφιακή εποχή» (Bild ungfürdiedigitale Ära) μέσα στο οποίο αντιμετωπίζει το θέμα με επιστημονική ψυχραιμία και χωρίς απόλυτες βεβαιότητες.
Ο καθηγητής Βασίλειος Φθενάκης αναφέρει ότι το ζητούμενο δεν είναι να αποκλείσουμε τα παιδιά από τις οθόνες, αλλά να τα διδάξουμε πώς να πλοηγούνται υπεύθυνα. Πρέπει να μάθουμε τα παιδιά μας πώς να χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα χωρίς να χάνονται μέσα σε αυτά. Καμία απαγόρευση δεν μπορεί να αντικαταστήσει την παιδεία. Η λύση, σύμφωνα με τον κ. Φθενάκη, δεν βρίσκεται ούτε στην απόλυτη ελευθερία χρήσης, ούτε στην απόλυτη απαγόρευση. Βρίσκεται στην εκπαίδευση. Η χρήση των ψηφιακών μέσων πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αντικείμενο συστηματικής μάθησης και όχι αποκλειστικά ως πεδίο περιορισμού.
Ενώ χώρες, όπως η Αυστραλία, θεσπίζουν αυστηρά ηλικιακά μπλόκα (κάτω των 16 ετών) στα κοινωνικά δίκτυα, για προστασία από τον διαδικτυακό εκφοβισμό (cyberbullying) και τον εθισμό, η Ευρώπη και άλλες χώρες κρατούν στάση αναμονής.
Τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα; Αν και η υπερβολική χρήση συνδέεται με άγχος και κατάθλιψη λόγω μηχανισμών όπως το endless scrolling (η ατελείωτη κύλιση στις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης που κάνει τον χρήστη να παραμένει περισσότερη ώρα στην οθόνη), δεν υπάρχει επιστημονική συναίνεση υπέρ της καθολικής απαγόρευσης. Οι οριζόντιοι περιορισμοί συχνά παρακάμπτονται εύκολα (π.χ. με ψεύτικα στοιχεία) και στερούν από τους εφήβους την κοινωνική ένταξη και την ενημέρωση. Οι απαγορεύσεις, αναφέρει ο καθηγητής, δεν λαμβάνουν υπ’ όψη την προσωπικότητα κάθε παιδιού, ενώ ενδέχεται να στρέψουν τους νέους σε εντελώς ανεξέλεγκτα ψηφιακά περιβάλλοντα, εμποδίζοντας παράλληλα την ανάπτυξη αυτορρύθμισης.
Η διέξοδος βρίσκεται στην εκπαίδευση και την καλλιέργεια κριτικής σκέψης από την πρώιμη παιδική ηλικία. Παραδείγματα χωρών όπως η Νέα Ζηλανδία και η Σιγκαπούρη δείχνουν ότι η ενσωμάτωση της ψηφιακής παιδείας στα σχολεία βοηθά τα παιδιά να χρησιμοποιούν την τεχνολογία με ασφάλεια.
ΛΕΩΝ.Κ.
