Σημείο αναφοράς για το περιβάλλον αποτελεί ο ερευνητικός σταθμός για το κλίμα στο Φινοκαλιά. Ειδικά τώρα πλέον που λειτουργεί εκεί ο Κόμβος Έρευνας, Καινοτομίας και Διάχυσης ως χώρος διαλόγου για την κλιματική αλλαγή, την αέρια ρύπανση, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τα σύγχρονα περιβαλλοντικά ζητήματα, καθίσταται προφανές πως ο χώρος είναι ιδιαίτερα κρίσιμος. Είναι ενδεικτικό πως ήδη κατά τον πρώτο κύκλο λειτουργίας του Κόμβου στο Φινοκαλιά πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις 53 σχολείων και περίπου 1500 μαθητές και 100 εκπαιδευτικοί συμμετείχαν στο πρόγραμμα!
Αυτό αποτυπώνεται και ως πρώτο θέμα στην μηνιαία έκδοση του Πανεπιστημίου Κρήτης, δείγμα της σημασίας που αποκτά ευρύτερα για το νησί και συνολικά για την εκπαίδευση και την πανεπιστημιακή κοινότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη.
Η εκπαίδευση για την κλιματική αλλαγή
Η στοχευμένη εκπαίδευση των νέων σχετικά με τις αιτίες και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τις επιλογές μετριασμού των επιπτώσεων και προσαρμογής στις νέες συνθήκες είναι πλέον επιβεβλημένη, αφού η εφαρμογή μέτρων αντιμετώπισης αφορά σε ένα ενημερωμένο κοινό και εξαρτάται από δράσεις σε επίπεδο κοινωνίας αλλά και σε επίπεδο πολίτη.
Άλλωστε το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την κλιματική
αλλαγή είναι ξεκάθαρο: “η εκπαίδευση των νέων αντιπροσωπεύει ένα από τα πλέον αποτελεσματικά εργαλεία για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής”.
Επιμόρφωση νέας γενιάς
Το Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Χημικών Διεργασιών (Ε.ΠΕ.ΧΗ.ΔΙ.) του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης λειτουργεί τον ερευνητικό σταθμό στο Φινοκαλιά Λασιθίου, όπου πραγματοποιείται έρευνα αιχμής για την αέρια ρύπανση, το ατμοσφαιρικό περιβάλλον και το κλίμα, σε συνεχή βάση από το 1993,και αποτελεί
έτσι τον παλαιότερο σταθμό σε συνεχή λειτουργία στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Πέραν του ερευνητικού έργου, ο σταθμός, το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το ΕΠΕΧΗΔΙ, πρωτοπορούν και στις εκπαιδευτικές δράσεις για την επιμόρφωση της νέας γενιάς σε θέματα σχετικά με την κλιματική αλλαγή. Στο πλαίσιο του έργου EDU4Clima, που χρηματοδοτήθηκε από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας
και Καινοτομίας, εγκαθιδρύθηκε Κόμβος Έρευνας, Καινοτομίας και Διάχυσης στο Φινοκαλιά ως χώρος διαλόγου για την κλιματική αλλαγή, την αέρια ρύπανση,
τη βιώσιμη ανάπτυξη και τα σύγχρονα περιβαλλοντικά ζητήματα.
Στο παλιό δημοτικό του Νοφαλιά
Ο Κόμβος στεγάστηκε στο παλιό δημοτικό σχολείο στο Νοφαλιά, που απέχει έξι χιλιόμετρα από το Φινοκαλιά. Στο πλαίσιο του EDU4Clima δημιουργήθηκε ένα ολοκληρωμένο βιωματικό πρόγραμμα για μαθητές και εκπαιδευτικούς, που προάγει τη διδασκαλία της κλιματικής αλλαγής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Κατά τον πρώτο κύκλο λειτουργίας του Κόμβου στο Φινοκαλιά πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις 53 σχολείων και περίπου 1500 μαθητές και 100 εκπαιδευτικοί συμμετείχαν στο πρόγραμμα, κυρίως από την Κρήτη αλλά και το εξωτερικό μέσω του
προγράμματος Erasmus+.
Ο Κόμβος στο Φινοκαλιά έχει πλέον και διεθνή αντίκτυπο, καθώς αποτελεί ένα από τους βασικούς Κόμβους όπου πραγματοποιείται επιμόρφωση εκπαιδευτικών σχετικά με την κλιματική αλλαγή στην Ευρώπη.
Το έργο CLIMADEMY
Το έργο CLIMADEMY (Climate change teachers’ Academy), που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Erasmus+ και στο οποίο το Πανεπιστήμιο Κρήτης είναι συντονιστής φορέας, αποτελεί την ευρωπαϊκή ακαδημία εκπαιδευτικών για την κλιματική αλλαγή και έχει Κόμβους σε τέσσερις συνολικά χώρες (Ελλάδα, Γερμανία, Ιταλία, Φινλανδία). Το δίκτυο του έργου φέρνει κοντά τους ερευνητές με τους εκπαιδευτικούς, ώστε να μεταφερθεί αυτούσιο και επίκαιρο το μήνυμα των αλλαγών
που συντελούνται στο φυσικό περιβάλλον και της αναγκαιότητας για δράση. Σε συνεργασία με το Εργαστήριο Διδακτικής των Θετικών Επιστημών του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, η
πληροφορία μετασχηματίζεται σε εκπαιδευτικό υλικό ώστε να μπορούν οι εκπαιδευτικοί με τη σειρά τους να διδάξουν την κλιματική αλλαγή στις τάξεις τους. Μέχρι στιγμής έχουν συμμετάσχει 38 Έλληνες εκπαιδευτικοί στις επιμορφώσεις, οι
οποίες θα συνεχιστούν με αυξανόμενη ένταση το σχολικό έτος 2024-25.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
