Πρακτικές λύσεις σε πιεστικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι θάλασσες της Κρήτης, όπως η «εισβολή» του λαγοκέφαλου, αλλά και καινοτόμες εφαρμογές για την ενίσχυση της βιώσιμης υδατοκαλλιέργειας, βρέθηκαν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος στο εργαστήριο που διοργάνωσε η Περιφέρεια Κρήτης στο Ηράκλειο, με τίτλο «Χτίζοντας το μέλλον μιας καινοτόμου κοινότητας για μια βιώσιμη Γαλάζια Οικονομία».
Η εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου Interreg ADRION INNOVABLUE, ανέδειξε τις τεράστιες δυνατότητες που ανοίγει η έρευνα, μετατρέποντας απειλές σε ευκαιρίες και θωρακίζοντας κρίσιμους τομείς της τοπικής οικονομίας.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι παρουσιάσεις των ερευνητών του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας και Υδατοκαλλιεργειών (ΕΛΚΕΘΕ). Σε μια περίοδο που οι αλιείς στο Λασίθι, από τον Άγιο Νικόλαο και την Ελούντα μέχρι τη Σητεία και την Ιεράπετρα, βρίσκονται σε απόγνωση εξαιτίας του λαγοκέφαλου (Lagocephalus sceleratus), η παρουσίαση του ερευνητή Μανώλη Μανδαλάκη έδωσε μια νέα προοπτική. Ο κ. Μανδαλάκης παρουσίασε νέες βιοτεχνολογικές εφαρμογές που δεν εστιάζουν μόνο στην αξιολόγηση της τοξικότητας του επικίνδυνου αυτού είδους, αλλά και στη δυνατότητα αξιοποίησής του. Η μετατροπή του «εφιάλτη» των θαλασσών μας σε μια πρώτη ύλη με βιοτεχνολογική αξία θα μπορούσε να αποτελέσει μια απρόσμενη, αλλά καλοδεχούμενη, λύση στο πρόβλημα.
Την ίδια στιγμή, ο Διευθυντής Έρευνας του ΕΛΚΕΘΕ, Παντελής Καθάριος, παρουσίασε τις καινοτόμες προσεγγίσεις της ομάδας του για την ανάπτυξη εξατομικευμένων εμβολίων για τη βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια. Για μια περιοχή όπως το Λασίθι, όπου ο κλάδος της ιχθυοκαλλιέργειας αποτελεί σημαντικό πυλώνα ανάπτυξης, η διασφάλιση της υγείας των ψαριών μέσω σύγχρονων εμβολίων σημαίνει μεγαλύτερη παραγωγή, καλύτερη ποιότητα και ισχυρότερη οικονομία.
Ψηφιακά «μοντέλα» της Κρητικής Θάλασσας
Το εργαστήριο δεν έμεινε όμως μόνο στη θεωρία. Η τεχνολογία αιχμής έκανε την εμφάνισή της με τις παρουσιάσεις των ερευνητών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).
Οι Δρ. Νίκος Καμπάνης και Νάσος Αργυρίου παρουσίασαν εφαρμογές ψηφιακών διδύμων (Digital Twins)και τεχνικές τηλεπισκόπησης. Στην ουσία, η επιστήμη δημιουργεί έναν ψηφιακό «κλώνο» της θάλασσας για τη χαρτογράφηση και, κυρίως, την πρόγνωση των συνθηκών στις θαλάσσιες περιοχές.
Η εκδήλωση μάλιστα ολοκληρώθηκε με μια εντυπωσιακή επίδειξη στην πράξη, στον προβλήτα του Λιμένα Ηρακλείου. Εκεί, οι ερευνητές του ΙΤΕ (Νίκος Καμπάνης και Γεώργιος Αλεξανδράκης) παρουσίασαν το Coastal Crete Digital Twin, ένα πρωτοποριακό σύστημα ψηφιακής αναπαράστασης της Κρητικής Θάλασσας.
Με τη χρήση του κινητού θαλάσσιου εργαστηρίου (moLab), πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις σε πραγματικές συνθήκες, αναδεικνύοντας πώς η τεχνολογία μπορεί να παρακολουθεί τις παράκτιες περιοχές. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία των ακτών μας από τη διάβρωση, την παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης και την υποστήριξη βιώσιμων τουριστικών και αλιευτικών δραστηριοτήτων.
Η στρατηγική διάσταση
Τη σημασία της Γαλάζιας Ανάπτυξης ως «μοχλού καινοτομίας και βιωσιμότητας» υπογράμμισε στον χαιρετισμό του ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής, Μανώλης Κουτουλάκης. Την εκδήλωση άνοιξε ο Εντεταλμένος Περιφερειακός Σύμβουλος Γιώργος Αλεξάκης, ενώ η κεντρική ομιλήτρια Ελένη Χατζηγιάννη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EISMEA) ανέπτυξε τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας στην ενίσχυση της θαλάσσιας οικονομίας.
Το συμπέρασμα του εργαστηρίου είναι θετικό και ουσιαστικό. Η Κρήτη, με την ισχυρή ερευνητική της κοινότητα (ΕΛΚΕΘΕ, ΙΤΕ, Πανεπιστήμιο Κρήτης) και τη στήριξη της Περιφέρειας, μπορεί να γίνει ένας πραγματικός κόμβος καινοτομίας στη Γαλάζια Οικονομία. Το ζητούμενο τώρα είναι αυτές οι καινοτόμες λύσεις που παρουσιάστηκαν να περάσουν γρήγορα από το εργαστήριο στην πράξη, δίνοντας «ανάσες» και λύσεις στους επαγγελματίες και τις τοπικές κοινωνίες, όπως αυτή του Λασιθίου.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
