Την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου, στο αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης» του Ηρακλείου, θα προσγειωθεί ένα αεροσκάφος για πρώτη φορά. Παράλληλα, θα προσγειωθεί μια μεγάλη οικονομική ευκαιρία για την Κρήτη, ένα στοίχημα που συζητείται επί δεκαετίες και αφορά την πολυπόθητη επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Η άφιξη της εναρκτήριας πτήσης της Cyprus Airways από τη Λάρνακα σηματοδοτεί την επανεκκίνηση μιας αεροπορικής σύνδεσης που, αν υποστηριχθεί σωστά, μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα της χειμερινής οικονομίας του νησιού μας. Δεν πρόκειται για μια απλή εθιμοτυπική διαδικασία, αλλά για το άνοιγμα μιας αγοράς με υψηλή αγοραστική δύναμη, κοινά πολιτισμικά χαρακτηριστικά και τεράστια δυναμική για τον τουρισμό πόλεως, το λεγόμενο City Break. Ωστόσο, καθώς διαβάζουμε το πρόγραμμα της επίσκεψης της κυπριακής αντιπροσωπείας, είναι αδύνατον να μην εντοπίσουμε τις δύο όψεις του νομίσματος: την οργανωμένη επιτυχία του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου από τη μία, και την ανησυχητική, σχεδόν προκλητική απουσία του Λασιθίου και του Αγίου Νικολάου από τον χάρτη των επαφών.
Η στρατηγική νίκη του Ρεθύμνου και ο ρόλος του Ηρακλείου
Η ανάλυση του προγράμματος της Κυπριακής αποστολής αποκαλύπτει μια μεθοδική προετοιμασία που είχε γίνει μήνες πριν. Το Ρέθυμνο δεν βρέθηκε τυχαία στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Η επίσκεψη της Κυριακής 21 Δεκεμβρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης και η συνάντηση με τους τοπικούς φορείς είναι ο καρπός μιας σποράς που έγινε τον περασμένο Οκτώβριο. Τότε, ο Δήμαρχος Γιώργης Μαρινάκης και ο δραστήριος Σύλλογος Ξενοδόχων Ρεθύμνης είχαν υποδεχθεί τα στελέχη της αεροπορικής εταιρείας, θέτοντας το πλαίσιο της συνεργασίας. Το Ρέθυμνο κατάλαβε νωρίς ότι η σύνδεση αυτή δεν αφορά τον ήλιο και τη θάλασσα, αλλά την εμπειρία της πόλης, τη γαστρονομία, την αγορά και την περιήγηση στα σοκάκια της Παλιάς Πόλης. Πούλησε επιτυχώς το προϊόν του ως τον ιδανικό χειμερινό προορισμό για τον Κύπριο επισκέπτη και τώρα δρέπει τους καρπούς, φέρνοντας τους opinion leaders της Κύπρου στην πόρτα του.
Από την άλλη, το Ηράκλειο, ως η πύλη εισόδου και το διοικητικό κέντρο, επωφελείται αυτόματα. Η υποδοχή της Παρασκευής στην πίστα του αεροδρομίου, με την παρουσία κυβερνητικών παραγόντων και η συνάντηση του Σαββάτου στην Περιφέρεια Κρήτης, εδραιώνουν το Ηράκλειο ως τον κόμβο αυτής της προσπάθειας. Για την εμπορική αγορά του Ηρακλείου, η άφιξη Κυπρίων κάθε Παρασκευή είναι τονωτική ένεση. Ο Κύπριος καταναλωτής είναι γνωστός για την ροπή του προς τις αγορές και την καλή διασκέδαση, στοιχεία που το αστικό κέντρο του Ηρακλείου μπορεί να προσφέρει σε αφθονία. Η επιλογή των ημερών πτήσης, Δευτέρα και Παρασκευή, είναι καθαρά οικονομικής φύσεως, σχεδιασμένη για να εξυπηρετεί τα τριήμερα ταξίδια αναψυχής, δημιουργώντας τζίρο στα ξενοδοχεία δωδεκάμηνης λειτουργίας, στην εστίαση και στο λιανεμπόριο.
Το Λασίθι στο περιθώριο και οι ευθύνες της αδράνειας
Και ενώ στο κεντρικό τμήμα της Κρήτης επικρατεί δημιουργικός αναβρασμός, το Λασίθι λάμπει διά της απουσίας του. Διαβάζοντας προσεκτικά το πρόγραμμα της επίσκεψης, διαπιστώνουμε ότι η Κυπριακή αντιπροσωπεία, η οποία περιλαμβάνει δημοσιογράφους και παράγοντες που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη στη Μεγαλόνησο, δεν θα πατήσει το πόδι της ανατολικά του Ηρακλείου. Αυτό συνιστά μια τεράστια χαμένη ευκαιρία και, ταυτόχρονα, μια ηχηρή προειδοποίηση για την τουριστική μας στρατηγική.
Ειδικά για τον Άγιο Νικόλαο, η απουσία αυτή είναι ακόμα πιο οδυνηρή, αν αναλογιστούμε τους ισχυρούς δεσμούς που διατηρεί η πόλη μας με την Κύπρο, ακόμα και σε επίπεδο αδελφοποιήσεων με τον Δήμο του Αγίου Δομετίου της Κύπρου. Οι αδελφοποιήσεις αυτές, που υποτίθεται ότι γίνονται για να φέρνουν τους λαούς κοντά και να δημιουργούν γέφυρες συνεργασίας, φαίνεται στην προκειμένη περίπτωση να μένουν γράμμα κενό. Έχουμε έναν Δήμο που έχει επενδύσει θεσμικά στη σχέση με την Κύπρο, κι όμως, την ώρα που ανοίγει η ουσιαστική εμπορική και τουριστική πύλη, είμαστε απόντες.
Αλλά, πως θα μπορούσε να υπάρξει πρόβλεψη για κάτι τέτοιο; Ο χειμώνας συνεπάγεται ερημιά και παντερμιά στον Άγιο Νικόλαο, στην Ελούντα και στην Πλάκα. Μπορούμε κάλλιστα να αναρωτηθούμε: Γιατί δεν κλήθηκαν οι Κύπριοι δημοσιογράφοι να γνωρίσουν την αυθεντική φιλοξενία της ενδοχώρας του Λασιθίου ή τον κοσμοπολίτικο αέρα του κόλπου του Μεραμπέλλου; Αλλά πώς να τα γνωρίσουν το χειμώνα; Κάνουμε κάτι για αυτό; Αφού δεν υπάρχει ζωή, ούτε και πρωτοβουλίες.
Η μάγισσα και το μαγικό ραβδί
Η αγορά της Κύπρου ταιριάζει γάντι στο τουριστικό προφίλ του Λασιθίου. Ο Κύπριος επισκέπτης αναζητά την ποιότητα, την ηρεμία, το καλό φαγητό και την προσωπική εξυπηρέτηση, στοιχεία που αποτελούν την ταυτότητα του τουριστικού μας προϊόντος. Πότε; Ως συνήθως οι πρωτοβουλίες στον τουρισμό δεν προέρχονται από το Λασίθι και επιτρέπουμε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η Κρήτη τελειώνει στα ανατολικά όρια του νομού Ηρακλείου. Κι αυτό συμβαίνει γιατί κανένας φορέας, κυριολεκτικά όμως, δεν δίνει την παραμικρή σημασία για την λειτουργία της πόλης το χειμώνα και την τουριστική της υπόσταση. Δικαιολογημένα λοιπόν ακούω μόνο γκρίνιες και φέτος για την εορταστική περίοδο και το νεκρό Άγιο Νικόλαο. Γιατί όλοι όσοι έχουν ευθύνη να δράσουν περιμένουν τη μάγισσα του παραμυθιού να τον μεταμορφώσει με το μαγικό της ραβδάκι, από μια σκοτεινή, καταθλιπτική πόλη, σε μια ζωντανή κοσμοπολίτικη περιοχή, σαν εκείνη που αντικρίζει για δύο – τρεις ώρες το καλοκαίρι, όταν πέσει το σκοτάδι.
Η οικονομική βιωσιμότητα και το στοίχημα της διάρκειας
Πέρα από τα παράπονα που ακούω τον τελευταίο καιρό από τους ντόπιους, υπάρχει και η μεγάλη εικόνα της οικονομικής βιωσιμότητας του εγχειρήματος της σύνδεσης με την Κύπρο. Στο παρελθόν έχουμε δει πολλές αεροπορικές συνδέσεις να εγκαινιάζονται μετά βαΐων και κλάδων, για να διακοπούν αθόρυβα λίγους μήνες αργότερα λόγω έλλειψης πληρότητας. Το στοίχημα της Cyprus Airways και των τοπικών φορέων είναι να αποδείξουν ότι η γραμμή Λάρνακα – Ηράκλειο δεν είναι μόνο για τις γιορτές των Χριστουγέννων και του Πάσχα.
Εδώ υπεισέρχεται η σημασία της σταθερότητας. Η δέσμευση της εταιρείας για πτήσεις όλο τον χρόνο, με στόχο την πύκνωση των δρομολογίων το καλοκαίρι, είναι η βάση πάνω στην οποία πρέπει να χτίσουμε. Για να πετύχει αυτό, απαιτείται η συνδρομή όχι μόνο του τουρισμού, αλλά και των άλλων πυλώνων της τοπικής οικονομίας. Η ακαδημαϊκή κοινότητα, με τους χιλιάδες φοιτητές που μετακινούνται, και ο εμπορικός κόσμος, που ταξιδεύει για επαγγελματικούς λόγους, αποτελούν τη μαγιά για τη συμπλήρωση των θέσεων κατά τους δύσκολους μήνες του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου. Ωστόσο, η προστιθέμενη αξία θα έρθει από τον τουρισμό αναψυχής. Αν καταφέρουμε να πείσουμε τον Κύπριο – ή τον τουρίστα που πάει στην Κύπρο – ότι ένα Σαββατοκύριακο στην Κρήτη είναι εξίσου ελκυστικό με ένα Σαββατοκύριακο στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη, τότε θα έχουμε κερδίσει μια σταθερή ροή εσόδων.
Υπάρχουν προοπτικές;
Η 19η Δεκεμβρίου είναι μια ημερομηνία ορόσημο. Είναι η μέρα που η Κρήτη έρχεται πιο κοντά με την Κύπρο, όχι μόνο συναισθηματικά αλλά και πρακτικά, οικονομικά. Τα οφέλη θα είναι πολλαπλασιαστικά για τις τοπικές κοινωνίες που έχουν προετοιμαστεί να υποδεχθούν αυτή τη ροή. Το Ρέθυμνο έδειξε τον δρόμο της εξωστρέφειας και της συνεργασίας. Το Ηράκλειο κεφαλαιοποιεί τη θέση του. Το Λασίθι, δυστυχώς, φαίνεται να παρακολουθεί τις εξελίξεις από απόσταση, εγκλωβισμένο σε μια εσωστρέφεια που του κοστίζει ακριβά.
Ως «Ιχνηλασίες», χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία και ευχόμαστε καλές πτήσεις και γεμάτα αεροπλάνα. Ταυτόχρονα όμως, κρούουμε τον κώδωνα του κινδύνου. Ο τουρισμός δεν είναι δεδομένος και οι ευκαιρίες δεν περιμένουν. Η αδελφοποιημένη μας Κύπρος είναι εδώ, στην πόρτα μας. Ας φροντίσουμε την επόμενη φορά, το πρόγραμμα της επίσκεψης να περιλαμβάνει τη λίμνη του Αγίου Νικολάου και τις ομορφιές της Σητείας και της Ιεράπετρας. Μέχρι τότε, ας ελπίσουμε ότι η δυναμική που θα αναπτυχθεί θα διαχυθεί, έστω και καθυστερημένα, σε όλο το νησί.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
