Σε μια εποχή όπου η καθημερινότητά μας μεταφέρεται με ραγδαίους ρυθμούς στο ψηφιακό περιβάλλον, η κυβερνοασφάλεια αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα προστασίας για κάθε πολίτη και επιχείρηση. Με τα περιστατικά διαδικτυακών απατών να αυξάνονται δραματικά, ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, κ. Μιχάλης Μπλέτσας, σε δηλώσεις που παραχώρησε στην ΑΝΑΤΟΛΗ, αποτυπώνει τη νέα πραγματικότητα, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τους απλούς χρήστες αλλά και τους μεγάλους οργανισμούς.
Στο διήμερο επιμορφωτικό σεμινάριο CYBER SECURE CRETE 2026 «Κυβερνοασφάλεια για Όλους», που πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στο Ηράκλειο, συνέπραξαν η Περιφέρεια Κρήτης, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το ΙΤΕ, τα Ακαδημαϊκά Ιδρύματα του νησιού, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας και η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων.
Όπως τονίζει ο κ. Μπλέτσας, η κοινωνία θυμάται την ψηφιακή ασφάλεια συνήθως κατόπιν εορτής. «Δυστυχώς, πάντα όταν κάτι έχει να κάνει με την ασφάλεια, το σκεφτόμαστε εκ των υστέρων ή όταν θα γίνει κάποιο περιστατικό. Είναι μια φυσιολογική αντίδραση. Ωστόσο, εφόσον η ζωή μας γίνεται ψηφιακή, καλό θα είναι να έχουμε στο μυαλό μας ότι κάποια πράγματα πρέπει να τα κάνουμε σχεδόν αυτόματα. Όπως κάθε βράδυ δεν ζητάμε από κάποιον να κλείσει την πόρτα του σπιτιού μας, το ίδιο πρέπει να κάνουμε και στον ψηφιακό χώρο», υπογραμμίζει.
Για τον μέσο πολίτη, τα βασικά βήματα είναι ξεκάθαρα: συχνή αναβάθμιση συσκευών, καμία παροχή προσωπικών στοιχείων σε ύποπτες επικοινωνίες που δεν ξεκινήσαμε εμείς, και αποφυγή εγκατάστασης άχρηστων εφαρμογών.
Το πρόβλημα ωστόσο γιγαντώνεται στο επίπεδο των οργανισμών και των «έξυπνων» συσκευών (IoT). Αναφερόμενος στον θόρυβο που δημιουργήθηκε πρόσφατα με την παραβίαση οικιακών έξυπνων ψυγείων, ο Διοικητής εξηγεί: «Το περιστατικό με τα ψυγεία είναι το δεύτερο που γίνεται. Την πρώτη φορά έγινε σε μία χώρα και δεν ασχολήθηκε κανείς, τώρα που έγινε σε τέσσερις-πέντε ασχολούνται όλες». Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας έχει ήδη εκδώσει σχετικές οδηγίες, καθώς στο παρελθόν έχουν εντοπιστεί μέχρι και ελεγκτές ηλιακών πάρκων πλήρως εκτεθειμένοι στο ίντερνετ. «Χάριν ευκολίας πολλές φορές κάνουμε πράγματα που μας αφήνουν την πόρτα ανοιχτή. Για να μην κρατάμε ένα κλειδί, αφήνουμε μια πόρτα ανοιχτή και κάποιος θα τη βρει για να μπει μέσα», εξηγεί παραστατικά.
Νομίζουν ότι ξέρουν
Ερωτηθείς από την ΑΝΑΤΟΛΗ για τον φόβο απέναντι στην τεχνολογία, ο κ. Μπλέτσας εντοπίζει τη ρίζα του κινδύνου όχι στην πλήρη άγνοια, αλλά στην υπερεκτίμηση των ικανοτήτων μας. «Η ημιμάθεια είναι πολύ πιο επικίνδυνη. Ο όρος ψηφιακός αναλφαβητισμός είναι λίγο βαρύς. Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται σε αυτούς που νομίζουν ότι ξέρουν», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η ενασχόληση με τα κρυπτονομίσματα απλώς επειδή αποτελούν μόδα, χωρίς ουσιαστική γνώση, καθιστά τους χρήστες εξαιρετικά εύκολα θύματα.
Παράλληλα, διαχωρίζει ξεκάθαρα την έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων από την απουσία κοινής λογικής. Οι χονδροειδείς απάτες, όπως οι επιτήδειοι που παριστάνουν τους τεχνικούς του ΔΕΔΔΗΕ ζητώντας από πολίτες να βγάλουν τα κοσμήματά τους στο μπαλκόνι, ή τα πλαστά μηνύματα από τράπεζες, δεν απαιτούν γνώσεις πληροφορικής, αλλά απλώς κριτική σκέψη. «Δεν μας θυμήθηκε ξαφνικά η τράπεζα για να της δώσουμε τα στοιχεία μας», σημειώνει εμφατικά.
Βεβαίως, υπάρχουν και εξαιρετικά στοχευμένες, επαγγελματικές απάτες. Ο κ. Μπλέτσας αποκάλυψε ένα πρόσφατο περιστατικό στην Περιφέρεια Κρήτης, όπου υπάλληλος εξαπατήθηκε και χάθηκαν χρήματα μέσω ενός απόλυτα πειστικού, αλλά ψεύτικου, τραπεζικού περιβάλλοντος. Για τα μεγάλα κεφάλαια, οι απατεώνες δεν διστάζουν να επιστρατεύσουν τεχνολογίες αιχμής, όπως συνέβη στο εξωτερικό, όπου μέσω deepfake σε κλήση Zoom, οικονομικός διευθυντής εταιρείας πείστηκε από ψηφιακά αντίγραφα συνεργατών του και μετέφερε 25 εκατομμύρια δολάρια.
Θωράκιση
Το μεγάλο στοίχημα, σύμφωνα με τον Διοικητή, είναι να θωρακιστεί ο απλός πολίτης απέναντι στις καθημερινές απάτες.
Όταν η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος κατακλύζεται από χιλιάδες καταγγελίες για ευνόητα απατηλά μηνύματα (π.χ. πλήρωσε το πρόστιμο με έκπτωση 50%), στερείται πολύτιμο χρόνο από την καταπολέμηση του σοβαρού κυβερνοεγκλήματος.
Η αλλαγή νοοτροπίας είναι επιτακτική, καθώς, όπως καταλήγει ο κ. Μπλέτσας, «το διαδίκτυο μας φέρνει σε επαφή με όλο τον κόσμο. Παλιότερα οι επαφές μας περιορίζονταν στη φυσική γειτονιά, ενώ τώρα υπάρχει όλος ο πλανήτης».
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
