Στην 2η θέση από το τέλος παρέμεινε και το 2024 η Ελλάδα σε όρους πραγματικής εισοδηματικής σύγκλισης, όπως αυτή προσμετράται από την Eurostat με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Το τελευταίο έχει προσαρμοστεί σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPPs), δηλαδή έχει επανυπολογιστεί για να ενσωματώνει το κόστος ζωής σε κάθε κράτος, σύμφωνα με τα στοιχεία της Πέμπτης.
Η προσαρμογή αυτή γίνεται για να είναι συγκρίσιμο σε επίπεδο Ε.Ε. το εισόδημα που παράγεται κάθε χρόνο με βάση την πορεία των τιμών και άρα να υπάρχει «εικόνα» για την πραγματική αγοραστική δύναμη και την «σύγκλιση». Τα στοιχεία δείχνουν πως στην Ελλάδα η βελτίωση είναι οριακή, με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στο 70% του μέσου όρου της Ε.Ε., έναντι 69% το 2023, 67% το 2022 και 66% το 2018. Ουσιαστικά, επέστρεψε στα επίπεδα του 2014 και το 2008 ήταν στο 93%. Χειρότερη επίδοση έχει μόνο η Βουλγαρία με 66%.
Κατεβήκαμε κι άλλο!
Το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης (SMSD) στην Ελλάδα για το 2023 μας κατέτασσε στην τρίτη θέση στην Ευρώπη, μετά τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία!
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ που είχαμε κάνει τον Οκτώβριο της περασμένης χρονιάς, η Ελλάδα βρισκόταν στην πρώτη τριάδα των χωρών της Ε.Ε. με τα υψηλότερα ποσοστά πληθυσμού που βιώνουν σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα για το 2023 η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία Eurostat.
Δηλαδή, μια Βαλκανική χώρα, με όλη την απαξιωτική σημασία που έχει διαχρονικά φορτιστεί η λέξη. Μια ευρωπαϊκή χώρα η οποία εντάχθηκε στην Ε.Ε. πριν από 45 χρόνια και στη νομισματική ένωση πριν 25 και δεν έχει καταφέρει να ξεφύγει από τη θέση που ήταν τότε, για να μην σκεφτούμε πως έχει έλθει σε ακόμα χειρότερη!
Χαμηλό βιοτικό επίπεδο
«Πλησιάζουμε τον μισό αιώνα από την ένταξη μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κι όμως, παρά τις μεγάλες ελπίδες που είχαμε όλοι για μια καλύτερη ζωή, σήμερα είμαστε έντονα προβληματισμένοι, όχι μόνο γιατί έχουν διαψευστεί οικτρά, αλλά γιατί κατορθώσαμε να είμαστε πιο κάτω σε βιοτικό επίπεδο ακόμα και από χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ», σημειώνει εμφανώς προβληματισμένος ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Λασιθίου Μανόλης Πεπόνης.
«Είναι τραγικό να υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας που στερείται βασικών αγαθών και μάλιστα ειδών διατροφής πρώτης προτεραιότητας. Όσο για ποιότητα ζωής είναι ένας όρος που έχει βγει από την καθημερινότητα μας. Οι ευθύνες είναι διαχρονικές και ειδικά τα 13 τελευταία χρόνια, από τα μνημόνια και μετά, η κατάσταση χειροτέρεψε αφού υπήρξε σοβαρή περικοπή μισθών και συντάξεων, ενώ η ακρίβεια και η αισχροκέρδεια καλπάζουν, με αποτέλεσμα οι πλούσιοι να γίνονται πλουσιότεροι και η κοινωνία να αγωνία όχι για το μέλλον αλλά για την επόμενη μέρα», τονίζει ο κ. Πεπόνης. Μάλιστα ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΓΣΕ.Ε., αποτιμά τους λόγους που έχουν οδηγήσει σε αυτή την συνθήκη.
«Δυστυχώς όσο οι μισθοί και οι συντάξεις είναι καθηλωμένοι σε προ μνημονίων επίπεδα, όσο ο θεσμός των συλλογικών συμβάσεων δεν λειτουργεί, όσο η ακρίβεια δεν ελέγχεται τόσο οι ανισότητες θα αυξάνονται και η θέση μας στην Ευρώπη θα είναι για να μιλάμε με θλίψη για πρωτιές από τον πάτο», υπογραμμίζει.
Οι ευάλωτοι στην Ελλάδα
Αντιμέτωπο με τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού βρίσκεται το 26,9% του πληθυσμού της Ελλάδας, καθώς τα εισοδήματα συρρικνώνονται εν μέσω ακρίβειας, υψηλών ενοικίων και ενεργειακού κόστους. Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024 (εισοδήματα 2023) περίπου 2.740.051 Έλληνες ζουν σε συνθήκες φτώχειας, καθώς τα εισοδήματά τους δεν τους επιτρέπουν να επιβιώσουν αξιοπρεπώς.
Υπενθυμίζεται πως το κατώφλι της φτώχειας ανέρχεται στο ποσό των 6.510 ευρώ ετησίως για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και σε 13.671 ευρώ για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών. Το περασμένο έτος αυξήθηκε το ποσοστό κινδύνου φτώχειας σε 19,6% το 2024 από 18,9% το 2023, ενώ της υλικής και κοινωνικής στέρησης σε 14% το 2024 από 13,5% το 2023.
Οι πιο ευάλωτοι
Μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας αντιμετωπίζουν οι μονογονεϊκές οικογένειες, τα παιδιά κάτω των 17 ετών και οι κάτοικοι της Αττικής, των νησιών του Αιγαίου και της Κρήτης. Ο κίνδυνος φτώχειας για παιδιά ηλικίας 0- 17 ετών (παιδική φτώχεια) ανέρχεται σε 22,4%, σημειώνοντας αύξηση κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2023 (21,8%), ενώ για τις ομάδες ηλικιών 18- 64 ετών και 65 ετών και άνω ανέρχεται σε 19,1% (18,6% το 2023) και 18,8% (17,6% το 2023), αντίστοιχα.
Το ποσοστό του κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού νοικοκυριών με έναν ενήλικα και τουλάχιστον ένα εξαρτώμενο παιδί ανέρχεται σε 43,7%, ενώ των νοικοκυριών με εξαρτώμενα παιδιά ανέρχεται σε 28,9% και των νοικοκυριών χωρίς εξαρτώμενα παιδιά σε 20,6%. Μάλιστα, ο κίνδυνος φτώχειας μειώνεται όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο εκπαίδευσης.
Για το 2024, ο κίνδυνος φτώχειας εκτιμάται σε 28,2% για όσους έχουν ολοκληρώσει προσχολική, πρωτοβάθμια και το πρώτο στάδιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε 19,1% για όσους έχουν ολοκληρώσει το δεύτερο στάδιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, και σε 7,1% για όσους έχουν ολοκληρώσει το πρώτο και το δεύτερο στάδιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Τα πραγματικά δεδομένα
Κι όμως, με αυτά τα δεδομένα, υπάρχει αντίδραση ακόμα και σε θεσμικό επίπεδο, αλλά χωρίς αντίκρισμα μέχρι τώρα. Συγκεκριμένα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την επείγουσα καταπολέμηση της φτώχειας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι χώρες που αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα βρίσκονται στον ευρωπαϊκό Νότο, στην Βαλτική και στις Βαλκανικές χώρες, με την κατηγορία των νέων ανθρώπων να επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος. Η Ελλάδα δυστυχώς να κατέχει (αρνητικά) τις πρώτες σε θέσεις στα θέματα καταπολέμησης της φτώχειας, χαμηλού βιοτικού επιπέδου, χαμηλών μισθών, ανεργίας (ειδικά στους νέους και γυναίκες). Πρέπει να είναι ξεκάθαρο ότι να έχεις χαμηλό μισθό είναι από τις βασικότερες αιτίες φτώχειας, μαζί φυσικά με άλλους παράγοντες(κοινωνικό κράτος, υγεία, εκπαίδευση κλπ, όπως έχει επισημάνει η Επιτροπή των Περιφερειών.
«Όλα αυτά ισχύουν πολύ περισσότερο για την χώρας μας σε μεγάλο βαθμό, μιας και εδώ και καιρό ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας είναι κάτω από τα όρια της φτώχειας, όπως δείχνουν τα στοιχεία. Θεωρούμε δε εξαιρετικά σοβαρό, πως επισημαίνει και η επιτροπή, ότι η φτώχεια αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ότι τα εφαρμόσιμα συστήματα και υπηρεσίες ελάχιστου εισοδήματος έχουν σταθεροποιητικό αποτέλεσμα στη συνολική οικονομία, καθώς η εξάλειψη της φτώχειας και η μείωση των εισοδηματικών ανισοτήτων είναι σημαντική όχι μόνο για την προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά και για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης», σημειώνει ο κ. Πεπόνης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
