Υπάρχει μια στιγμή που είναι σύντομη και σχεδόν αόρατη. Αυτή η στιγμή χωρίζει την τραγωδία από τη σωτηρία. Δεν είναι η στιγμή που φτάνει το ασθενοφόρο. Είναι νωρίτερα, πολύ νωρίτερα. Είναι η στιγμή που ένας άνθρωπος δίπλα σε έναν άλλον αποφασίζει να μην κοιτάξει αλλού.
Αποφασίζει να πλησιάσει, να σκύψει στον συνάθρωπο του, να ελέγξει την αναπνοή, να ξεκινήσει τις θωρακικές συμπιέσεις, να μιλήσει ήρεμα σε κάποιον που πανικοβάλλεται.
Αυτή η στιγμή έχει όνομα.
Ονομάζεται Πρώτες Βοήθειες.
Κάθε δεύτερο Σάββατο του Σεπτεμβρίου, ο κόσμος σταματά για λίγο, για να της δώσει τη σημασία που της αξίζει.
Φέτος, η Παγκόσμια Ημέρα Πρώτων Βοηθειών είναι αφιερωμένη σε ανθρώπους που συχνά μένουν στο περιθώριο της φροντίδας. Σε όσους βρίσκονται σε μετακίνηση, όπως πρόσφυγες, μετανάστες, ανθρώπους μακριά από το σπίτι τους. Αυτοί, σε μια στιγμή κρίσης, συχνά αντιμετωπίζουν διπλό εμπόδιο. Αφενός το ίδιο το επείγον περιστατικό, αφετέρου την απόσταση από ένα σύστημα υγείας που να τους αναγνωρίζει και να τους καταλαβαίνει. Η φετινή εκστρατεία μας θυμίζει κάτι απλό αλλά βαθιά ανθρώπινο. Η καρδιά δεν σταματάει διαφορετικά ανάλογα με τη χώρα καταγωγής. Το δικαίωμα σε μια βοήθεια – στη ζωή δεν πρέπει ποτέ να εξαρτάται από διαβατήριο ή γλώσσα.
Οι αριθμοί το δείχνουν καθαρά, όμως η ουσία είναι ανθρώπινη. Σε μια ανακοπή καρδιάς εκτός νοσοκομείου, κάθε λεπτό που χάνεται χωρίς καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση μειώνει πολύ τις πιθανότητες επιβίωσης. Ένας ανανήπτης – διασώστης δεν χρειάζεται πτυχίο ιατρικής. Χρειάζεται μόνο γνώση, ψυχραιμία και το θάρρος να κάνει το πρώτο βήμα. Αυτό θέλει να πετύχει η σημερινή μέρα. Όχι ειδικούς, αλλά πολίτες έτοιμους. Γείτονες, γονείς, δασκάλους, οδηγούς, μαθητές, ανθρώπους που, όταν χρειαστεί, δεν θα παγώσουν.
Η εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες και στη βασική υποστήριξη ζωής (BLS) δεν είναι πολυτέλεια ή υποχρέωση μόνο για λίγους ειδικούς. Είναι υποδομή της κοινότητας, το ίδιο αναγκαία με έναν πυροσβεστικό κρουνό ή έναν απινιδωτή σε δημόσιο χώρο. Μια κοινότητα που επενδύει σε αυτή τη γνώση δεν σώζει μόνο ζωές τη μέρα του συμβάντος. Χτίζει κάθε μέρα μια νοοτροπία αλληλεγγύης που δεν ρωτάει «ποιος είσαι» πριν ρωτήσει «είσαι καλά;».
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πρώτων Βοηθειών, ζητάμε από όλους να μάθουν τα βασικά. Μια απλή εκπαίδευση λίγων ωρών, όπως το πώς αναγνωρίζουμε μια ανακοπή, πώς κάνουμε συμπιέσεις και πώς χρησιμοποιούμε έναν αυτόματο εξωτερικό απινιδωτή, μπορεί να μετατρέψει έναν τυχαίο περαστικό σε αυτόν που έδωσε σε κάποιον μια δεύτερη ευκαιρία. Δεν χρειάζεται να είσαι ήρωας. Αρκεί να είσαι εκεί, έτοιμος, τη στιγμή που κάποιος άλλος δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του.
Σήμερα, ας θυμηθούμε πως πίσω από κάθε στατιστικό δεδομένο επιβίωσης υπάρχει ένα πρόσωπο. Υπάρχει μια οικογένεια. Υπάρχει μια ζωή που συνεχίστηκε επειδή κάποιος ήξερε τι να κάνει. Αυτό είναι το νόημα της σημερινής ημέρας.
Ιωάννης Ρουκουνάκης MD, MSc
Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Τραυματολόγος.
Πιστοποιημένος Εκπαιδευτής BLS – ERC (Βασικής Υποστήριξης της Ζωής και Χρήσης Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτής του European Resuscitation Council)
Πιστοποιημένος Εκπαιδευτής Διαχείρισης της Αιμορραγίας U.S. DoD
Εντεταλμένος Σύμβουλος για θέματα Πρωτοβάθμιας και Δημόσιας Υγείας του Δήμου Αγίου Νικολάου Κρήτης
