Γράφει η Έφη Μπουκουβάλα – Κλώντζα*
- Το άγχος σε μέτριο βαθμό κάνει καλό: Το μέτριο άγχος είναι φυσιολογικό, δημιουργικό και ευεργετικό. Μας βοηθά να συγκεντρώνουμε την προσοχή μας σε συγκεκριμένο στόχο και να καταβάλλουμε το μέγιστο των προσπαθειών μας, για να τον πετύχουμε.
- Το υπερβολικό άγχος είναι επικίνδυνο: Όταν το άγχος ξεπεράσει ένα όριο, διαφορετικό σε κάθε άνθρωπο, ανάλογα με την ψυχική του ανθεκτικότητα, είναι επιζήμιο για τη σωματική, πνευματική και ψυχική υγεία. Μας ακινητοποιεί, μας προκαλεί δυσφορία και διάφορα ψυχοσωματικά συμπτώματα και επηρεάζει αρνητικά τις πνευματικές μας λειτουργίες, π.χ. την ικανότητα συγκέντρωσης, την αντίληψη, τη μνήμη.
- Ανησυχητικά σημάδια στο παιδί: Συχνοί πονοκέφαλοι, ναυτία, ανορεξία, αϋπνία, ταχυπαλμίες, τρέμουλο, δύσπνοια, εφίδρωση, μούδιασμα στα άκρα, σκέψεις απόγνωσης, αυτοκτονικός ιδεασμός κ.ά.
Τρόποι διαχείρισης του άγχους
- Προσπαθούμε να διαχειριστούμε το δικό μας άγχος με κάθε δυνατό τρόπο, γιατί ό,τι νιώθουμε αντανακλάται αυτόματα στα παιδιά μας.
- Ασχολούμαστε με δραστηριότητες που μας χαλαρώνουν και μας αποφορτίζουν.
- Απογυμνώνουμε τις εξετάσεις από την τεράστια σημασία, με την οποία τις έχουμε επενδύσει: Οι εξετάσεις δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια φυσιολογική διαδικασία της ζωής. Μια μόνο δοκιμασία από μια ατέλειωτη σειρά εξετάσεων που δίνουμε συνεχώς στην καθημερινότητά μας διά βίου.
- Αντιμετωπίζουμε την όλη κατάσταση με φυσικότητα και όχι με πανικό.
- Μιλάμε ήρεμα και συγκρατημένα.
- Μαθαίνουμε να είμαστε ενεργητικοί/ές ακροατές/τριες, χωρίς να παρεμβαίνουμε και να διακόπτουμε. Είναι απίστευτο το πόσα πολλά μπορούν να μας πουν τα παιδιά, αν απλώς παραμείνουμε για λίγο σιωπηλοί/ές και τα ακούσουμε.
- Ψυχραιμία – Υπομονή – Καλοσύνη – Ενσυναίσθηση.
- Ένας καλός λόγος φτάνει κατευθείαν στην καρδιά. Ο τρόπος που μιλάμε στα παιδιά μας γίνεται η εσωτερική τους φωνή.
- Παραμονεύουμε για την κατάλληλη ευκαιρία να προσφέρουμε μια αγκαλιά: Η αγκαλιά εκλύει απίστευτη θετική ενέργεια και αγάπη. Η αγκαλιά είναι, βάσει ερευνών, δυναμωτική, θεραπευτική, καρδιοτονωτική!
- Φροντίζουμε ώστε τα θετικά μας λόγια να συμφωνούν με τα μηνύματα που στέλνουμε με το σώμα μας (κινήσεις, βλέμματα, ένταση φωνής κ.ά.). Όταν υπάρχει ασυμβατότητα οι άλλοι προσέχουν μόνο τα μη λεκτικά σήματα που εκπέμπουμε.
- Ενθαρρύνουμε, υποστηρίζουμε, τονώνουμε διακριτικά και με χαμηλούς τόνους το ηθικό του παιδιού.
- Καθησυχάζουμε τους φόβους του και συμπαραστεκόμαστε.
- Δίνουμε στο παιδί να καταλάβει ότι οι εξετάσεις είναι δική του υπόθεση και ότι είμαστε δίπλα του και το αγαπάμε άνευ όρων και προϋποθέσεων: «Σε αγαπώ γι’ αυτό που είσαι, όχι γι’ αυτά που καταφέρνεις».
- Αφιερώνουμε χρόνο· όχι απαραίτητα ποσότητα, αλλά ποιότητα χρόνου.
- Διατηρούμε τον χώρο του σπιτιού καθαρό και τακτικό και φροντίζουμε να υπάρχει αρμονία, ηρεμία, σταθερότητα και ισορροπία στην οικογενειακή ατμόσφαιρα: Επικρατεί γενικά πολλή σύγχυση στην ψυχή του παιδιού, οπότε χρειάζεται γύρω του γαλήνη, τάξη και οργάνωση, για να παραμείνει συγκροτημένο και να μην αποδιοργανωθεί.
- Αποφεύγουμε να καλούμε κόσμο στο σπίτι αυτό το διάστημα. Μπορούμε να βλέπουμε τους φίλους μας εκτός σπιτιού, αφού οι κοινωνικές συναναστροφές συμβάλλουν στην εκτόνωση του άγχους.
- Υποστηρίζουμε τη σωστή, ισορροπημένη διατροφή.
- Συμβουλεύουμε για επαρκή ξεκούραση και ανάπαυση.
- Προάγουμε τις θετικές σκέψεις και τον αισιόδοξο οραματισμό. Μιλάμε με αισιοδοξία για το μέλλον, γιατί συνήθως στη ζωή προσελκύουμε αυτό που πιστεύουμε ότι θα μας συμβεί.
- Προετοιμάζουμε για τη ζωή ανθρώπους υπεύθυνους, αυτόνομους και αισιόδοξους!
Τι δεν κάνουμε:
- Δεν δείχνουμε αγχώδεις, νευρικοί/ες, ανυπόμονοι/ες με τα λόγια ή με τις πράξεις μας.
- Δεν αποφορτίζουμε την έντασή μας μπροστά στο παιδί.
- Δεν ανακινούμε τώρα χρόνια οικογενειακά ζητήματα ούτε διευθετούμε άλυτες συγκρούσεις.
- Δεν ματαιοπονούμε υπογραμμίζοντας τα λάθη του παρελθόντος. («Αν με άκουγες και διάβαζες από την αρχή της χρονιάς…»). Ο μόνος διαθέσιμος χρόνος που έχουμε είναι το «τώρα».
- Δεν συγκρίνουμε το παιδί με «επιτυχημένα» αδέλφια.
- Δεν μιλάμε απαξιωτικά για τις εξετάσεις, βλέποντας γύρω μας άνεργους/ες πτυχιούχους, γιατί έτσι μειώνουμε το κίνητρό του να αποδώσει.
- Δεν συζητάμε τώρα εναλλακτικές λύσεις, σε περίπτωση που δεν πάει καλά στις εξετάσεις (π.χ. σπουδές στο εξωτερικό): «Τώρα επενδύεις στην προσπάθειά σου και, αν χρειαστεί, θα το συζητήσουμε τότε».
- Δεν παρεμβαίνουμε, δεν πιέζουμε, δεν εξοργιζόμαστε, αν δείχνει να παραιτείται και να μην προσπαθεί.
- Δεν κραυγάζουμε τις προσωπικές θυσίες μας.
- Δεν αποθαρρύνουμε το παιδί, δεν ψαλιδίζουμε τα όνειρά του.
- Δεν φερόμαστε σαν να αντιμετωπίζουμε κατάσταση επείγοντος ούτε σαν να περιμένουμε τη συντέλεια του κόσμου. Διατηρούμε την καθημερινότητά μας ανεπηρέαστη.
- Δεν γινόμαστε προφήτες κακών, αλλά αφήνουμε τα δυσοίωνα προμαντέματα κατά μέρος.
- Δεν προβάλλουμε στο παιδί δικές μας – ανεκπλήρωτες συνήθως – προσδοκίες.
- Δεν δίνουμε εμείς εξετάσεις! Το παιδί δίνει, γράφοντας απλώς ένα ακόμη διαγώνισμα ανάμεσα στα τόσα άλλα κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας του!
Θυμόμαστε:
- «Τα παιδιά σας δεν είναι παιδιά σας. Είναι οι γιοι και οι κόρες της λαχτάρας της Ζωής για τη ζωή. Έρχονται στη ζωή με τη βοήθειά σας, αλλά όχι από σας. Και μ’ όλο που είναι μαζί σας, δεν ανήκουν σ’ εσάς. Μπορείτε να τους δώσετε την αγάπη σας, όχι όμως και τις ιδέες σας. Γιατί αυτά έχουν δικές τους ιδέες. Μπορείτε να στεγάσετε το σώμα τους, όχι όμως και την ψυχή τους, γιατί η ψυχή τους κατοικεί στο σπίτι του αύριο, που εσείς δεν μπορείτε να επισκεφτείτε, ούτε στα όνειρά σας…..».
(Χαλίλ Γκιμπράν)
- Οι εξετάσεις δεν κρίνουν την αξία του παιδιού! Η αξία του είναι αδιαπραγμάτευτη!
- Η αληθινή δύναμη ενός παιδιού βρίσκεται στην ικανότητά του να πέφτει και να σηκώνεται ξανά, διατηρώντας ζωντανή την πίστη στον εαυτό του και στη ζωή.
- «Κερδίζεις δύναμη, κουράγιο και αυτοπεποίθηση από κάθε εμπειρία που ορθώνεις το ανάστημά σου και, πραγματικά, κοιτάς τον φόβο στα μάτια».
(Ann Eleanor Roosevelt)
Μακάρι να τα έχουμε νιώσει αυτά αρκετά νωρίς και να έχουμε προσφέρει στο παιδί ως πολύτιμο δώρο ζωής τις ρίζες της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης και τα φτερά της ανεξαρτησίας.
Από καρδιάς «Καλή Επιτυχία» στα παιδιά!
* Η Έφη Μπουκουβάλα – Κλώντζα είναι φιλόλογος – ψυχολόγος ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. Λασιθίου
