Σε μία κρίσιμη καμπή για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό του νησιού, το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης ενέκρινε το νέο πρόγραμμα για την περίοδο 2026-2030, θέτοντας τις βάσεις για έργα υποδομής και δράσεις που αγγίζουν τα 260 εκατομμύρια ευρώ. Η συνεδρίαση, που πραγματοποιήθηκε εκτάκτως λόγω των ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων του Υπουργείου, ανέδειξε τόσο τις επιτυχίες της Περιφέρειας όσο και τις παθογένειες του κεντρικού κράτους που συχνά λειτουργούν ως τροχοπέδη στην τοπική ανάπτυξη.
Ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης κατά την εισήγησή του, έκανε λόγο για μια ιδιότυπη «τιμωρία» της Κρήτης. Παρ’ όλο που το νησί μας διέθετε ένα από τα καλύτερα και ταχύτερα προγράμματα απορρόφησης κονδυλίων στη χώρα, η έλλειψη επαρκούς «υπερδέσμευσης» από το κεντρικό κράτος στέρησε τη δυνατότητα δημοπράτησης νέων έργων. «Τιμωρηθήκαμε διπλά γιατί τρέξαμε το πρόγραμμα πολύ γρηγορότερα, ενώ παράλληλα οι φυσικές καταστροφές επιβάρυναν τον προϋπολογισμό μας», τόνισε χαρακτηριστικά ο Περιφερειάρχης, επισημαίνοντας την ανισοκατανομή πόρων, καθώς στα Υπουργεία δόθηκε δυνατότητα υπερδέσμευσης 300%, ενώ στην Κρήτη δεν ικανοποιήθηκε το αίτημα για αύξηση στο 150%.
Ωστόσο, η νέα περίοδος ξεκινά με θετικότερες προοπτικές. Το νέο πρόγραμμα παρουσιάζει αύξηση της τάξεως του 11% σε σχέση με το προηγούμενο, φτάνοντας τα 260 εκατομμύρια ευρώ. Το μεγάλο «αγκάθι», όμως, παραμένει η ακρίβεια. Όπως επισημάνθηκε στο Συμβούλιο, οι αναθεωρήσεις τιμών στα δημόσια έργα, που κυμαίνονται από 30% έως και 50%, λειτουργούν αφαιρετικά, μειώνοντας ουσιαστικά το φυσικό αντικείμενο των έργων που μπορούν να υλοποιηθούν.
Μία σημαντική θεσμική νίκη για την Αυτοδιοίκηση, που επιτεύχθηκε και μέσω της πίεσης της Ένωσης Περιφερειών, αφορά τη διαχείριση των ημιτελών έργων. Έργα που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31/12/2025 θα μπορούν να αποπληρωθούν από ξεχωριστό κωδικό, χωρίς να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό της νέας περιόδου. Αυτό εξασφαλίζει ότι τα νέα κονδύλια θα κατευθυνθούν αμιγώς σε νέες δράσεις και όχι στην αποπληρωμή παλαιών υποχρεώσεων, δίνοντας μια «ανάσα» ρευστότητας.
Στο επίκεντρο του νέου σχεδιασμού τίθενται έργα οδικής ασφάλειας, αντιπλημμυρικής προστασίας (ρέματα, ποτάμια) και σχολικής στέγης. Ειδική αναφορά έγινε στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, όπου η Κρήτη συμμετέχει ενεργά. Ήδη έχουν εγκριθεί κονδύλια ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ για δύο σχολεία στην Κίσσαμο, ενώ το Ευρωπαϊκό Σχολείο παραμένει ενταγμένο στο ΠΕΠ Κρήτης. Η Περιφέρεια αισιοδοξεί για την έγκριση περισσότερων προτάσεων από τη «δεξαμενή» των 150 εκατομμυρίων που έχει υποβάλει, εκμεταλλευόμενη τις χαμηλές απορροφήσεις άλλων περιφερειών και ευρωπαϊκών χωρών.
Ταχύτητα και συνέπεια
Ιδιαίτερη μνεία έγινε και στο οικοσύστημα καινοτομίας του νησιού. Ο Περιφερειάρχης συνεχάρη τη Διεύθυνση Αναπτυξιακού Σχεδιασμού και την κ. Δασκαλάκη για την επιτυχημένη διοργάνωση έκθεσης καινοτομίας στο Εκθεσιακό Κέντρο, η οποία απέσπασε τα εύσημα από στελέχη Υπουργείων και φορείς εκτός Κρήτης. «Αυτή είναι η Κρήτη που θέλουμε να αναδεικνύουμε, όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και σε όλη την Ευρώπη», σημειώθηκε χαρακτηριστικά, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του προφίλ του νησιού ως κόμβου έρευνας και ανάπτυξης.
Το μήνυμα που εξέπεμψε η Περιφερειακή Αρχή είναι σαφές: Η νέα περίοδος απαιτεί ταχύτητα και συνέπεια. Με τους νέους κανόνες, εάν δεν υπάρξει απορρόφηση εντός τετραμήνου, οι πόροι ανακαλούνται αυτόματα, όπως συνέβη πρόσφατα με κονδύλια 25 εκατομμυρίων ευρώ. Από τον Ιανουάριο, η Κρήτη καλείται να τρέξει τις προσκλήσεις και τα έργα χωρίς καθυστερήσεις, ώστε να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ από τα αναγκαία κονδύλια για την ανάπτυξη του τόπου.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
