Ζούμε σε μια πόλη προικισμένη από τη φύση, αλλά ταυτόχρονα «δύσκολη» για τον πολίτη. Ο Άγιος Νικόλαος είναι μια πόλη «ζωγραφισμένη» πάνω σε λόφους, γεμάτη ανηφόρες και σκαλοπάτια. Αυτό το ιδιαίτερο ανάγλυφο, ενώ αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα ομορφιάς, έχει μετατραπεί σε «φυλακή» για όσους αντιμετωπίζουν κινητικά προβλήματα, για τους ηλικιωμένους, αλλά και για τους χιλιάδες επισκέπτες που καλούνται να κουβαλήσουν βαριές αποσκευές σε συνθήκες που θυμίζουν περασμένες δεκαετίες.
Το πρόβλημα είναι λίγο μεγαλύτερο επί της οδού Μαραθώνος στη συμβολή της με την Ακτή Κουνδούρου (παραλιακός). Εκεί φιλοξενείται το παλιό ξενοδοχείο «Ρέα», νυν «Μιστράλ» που έχει εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες πρόσβασης. Κι αυτή η περίπτωση αποτελεί την πιο κραυγαλέα περίπτωση όπου η επιτακτική ανάγκη για προσβασιμότητα συγκρούεται επί 16 ολόκληρα χρόνια με επιχειρηματικές αντιπαραθέσεις, γραφειοκρατικά γρανάζια και διοικητικές παλινδρομήσεις.
«Σκόνταψε» στο 2009
Η ιστορία αυτή δεν είναι καινούργια και κουβαλάει πάνω της τη σκόνη των συρταριών του Δήμου από το 2009. Τότε, o ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου κατέθεσε το πρώτο επίσημο αίτημα για τη δημιουργία ενός μηχανικού μέσου που θα κάλυπτε την τεράστια υψομετρική διαφορά των 14 μέτρων ανάμεσα στο παραλιακό μέτωπο και την οδό Μιλάτου. Από εκείνη τη στιγμή, ξεκίνησε ένας μαραθώνιος αιτήσεων, απορρίψεων και νέων προτάσεων.
Το 2013, οι υπηρεσίες του Δήμου επεξεργάστηκαν μια δική τους πρόταση για να βοηθήσουν την κατάσταση, η οποία όμως προσέκρουσε σε γεωτεχνικές δυσκολίες. Ακολούθησαν προτάσεις για υπόγεια τούνελ και κάθετους ανελκυστήρες, οι οποίες είτε απορρίπτονταν για αισθητικούς λόγους είτε «πάγωναν» λόγω των αντιδράσεων από γειτονικές επιχειρήσεις. Η πλευρά του επενδυτή που μας προσκόμισε σχετικά έγγραφα, καταγγέλλει ότι έχει δαπανήσει πάνω από 35.000 ευρώ μόνο σε μελέτες, τις οποίες η εκάστοτε Δημοτική Αρχή χαρακτήριζε διαρκώς ως «ελλιπείς» ή «μη συμβατές».
Η τεχνική πρόταση
Η τελευταία και πλέον ώριμη μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από το γραφείο EUROPLAN, δεν περιορίζεται σε ένα απλό ασανσέρ. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική παρέμβαση που περιλαμβάνει: Έναν κατακόρυφο ανελκυστήρα ύψους 13,17 μέτρων. Μια μεταλλική γέφυρα διάβασης πεζών στην άνω στάση, με ήπια κλίση 5%. Δύο αναδιπλούμενα αναβατόρια κλίμακας για τη συνέχεια της διαδρομής έως την οδό Μιλάτου. Αισθητική αναβάθμιση με ζώνες φύτευσης, καθιστικά και χρήση σύγχρονων υλικών (etalbond και deck). Ασφαλώς και η τεχνική πρόταση μπορεί να αξιολογηθεί από τεχνικούς. Εκείνο όμως που πρέπει να αξιολογηθεί από την τοπική κοινωνία και τους εκπροσώπους της είναι μια – αναγκαστική – αλλά ουσιαστική δέσμευση του ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου: Ο επενδυτής λοιπόν έχει δηλώσει ρητά ότι προτίθεται να αναλάβει το σύνολο της δαπάνης κατασκευής, καθώς και τα έξοδα λειτουργίας, συντήρησης και ηλεκτροδότησης. Το έργο προορίζεται να είναι κοινόχρηστο, εξυπηρετώντας όχι μόνο τους πελάτες του ξενοδοχείου, αλλά κάθε πολίτη και επισκέπτη της πόλης.
Ο «πόλεμος» των συμφερόντων και η αισθητική
Γιατί όμως ένα έργο που προσφέρεται δωρεάν και λύνει ένα χρόνιο πρόβλημα συνάντησε τέτοια αντίσταση; Η απάντηση κρύβεται πίσω από το επιχείρημα της «αισθητικής αλλοίωσης» και των «επιχειρηματικών συμφερόντων».
Η Διεύθυνση Μελετών του Δήμου εξέφρασε κατά καιρούς επιφυλάξεις για το αν ένας τόσο μεγάλος όγκος στη «βιτρίνα» της πόλης θα επηρέαζε αρνητικά το τοπίο. Κι αυτή είναι μια τεχνική προσέγγιση που αξιολογείται. Ωστόσο, το κυριότερο εμπόδιο ήταν οι ενστάσεις των όμορων ξενοδοχείων. Η επιχείρηση Ερμής, για παράδειγμα, υποστήριξε ότι η κατασκευή θα περιόριζε τη θέα των δωματίων της και θα υποβάθμιζε το δικό της τουριστικό προϊόν. Αυτή η σύγκρουση οδήγησε σε έναν δικαστικό και διοικητικό πόλεμο, με προσφυγές που έφτασαν μέχρι το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής.
Η πολιτική σύγκρουση και οι ισορροπίες
Στο Δημοτικό Συμβούλιο, το θέμα δίχασε τις παρατάξεις. Η πρόταση της προηγούμενης Δημοτικής Αρχής για διενέργεια αρχιτεκτονικού διαγωνισμού θεωρήθηκε από πολλούς ως ένας τρόπος περαιτέρω καθυστέρησης. Η αντιπολίτευση κατήγγειλε «επιλεκτική ευαισθησία», επισημαίνοντας ότι σε άλλα σημεία της πόλης ο Δήμος προχωρά σε κατεδαφίσεις ή παρεμβάσεις χωρίς τέτοια αυστηρότητα. Τελικά, η πλειοψηφία του Συμβουλίου τάχθηκε υπέρ της αποδοχής της μελέτης του ιδιώτη, κρίνοντας ότι η πόλη δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει άλλα 15 χρόνια για έναν διαγωνισμό που ίσως δεν καταλήξει πουθενά. Εσχάτως, η νέα Δημοτική Αρχή και μάλιστα ο Δήμαρχος κράτησε επιφυλάξεις για να εξεταστεί ξανά το θέμα!
Οι τελευταίες εγκρίσεις
Κι όμως η επιχείρηση αισθάνεται δικαιωμένη, όπως μας είπε ο Χάρης Φιλιππάκης, υποστηρίζοντας πως το 2025 φαίνεται να είναι το έτος που έχει τις εγκρίσεις, αφού μέσα στους τελευταίους μήνες έχει προχωρήσει πολύ για να ολοκληρώσει μια μεγάλη επένδυση 300 χιλιάδων για τον ανελκυστήρα και 1,5 εκ. για την ανακαίνιση του ξενοδοχείου. Προφανώς κι αν το έργο δεν πρέπει να γίνει και υπάρχουν επιχειρήματα, να ανασταλεί. Αλλά να ξεκαθαριστεί τώρα.
Διότι ο ιδιοκτήτης είναι σε ομηρία ενώ έχει από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής ΠΕ Λασιθίου ομόφωνα εγκεκριμένη τη μελέτη.
Η Περιφέρεια Κρήτης εξέδωσε απαλλαγή από περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (ΚΕΣΑ) απέρριψε την προσφυγή της γειτονικής επιχείρησης, κρίνοντας τη νομικά αβάσιμη.
Η Διεύθυνση Μελετών εισηγήθηκε πλέον επίσημα την αποδοχή της δωρεάς.
Κι όμως δεν προχωρεί το έργο. Γιατί;
Την απάντηση οφείλει, προφανώς, να την δώσει η Δημοτική Αρχή.
Το συμφέρον του προορισμού κι όχι του ξενοδοχείου
Πίσω από την ξεκάθαρη αντιπαράθεση που σηματοδοτείται σε επιχειρηματικό επίπεδο, υπάρχει η σκληρή πραγματικότητα για τον τουριστικό προορισμό που ακούει στο όνομα «Άγιος Νικόλαος», αλλά και στην ίδια την πόλη. Κι αυτή η πραγματικότητα είναι πως δεν μπορεί να ανεβαίνουν τα σκαλοπάτια με τις βαλίτσες στα χέρια και να κοντεύουν να λιποθυμήσουν ηλικιωμένοι τουρίστες, ή χωρίς τσάντες ΑμεΑ και απλοί πολίτες! Κι αυτό επειδή μπορεί να θεωρεί το Interocontinental, το Mistral ή όποιο άλλο ξενοδοχείο πως θίγονται μικροσυμφέροντα του και κωλυσιεργεί χωρίς πραγματικό πρόβλημα.
Αν αυτό επαληθευτεί κι έχει συμβεί, είναι υπόλογοι οι δημόσιοι άρχοντες που υπηρετούν τέτοια συμφέροντα, διότι είναι ξεκάθαρο πως έχουν κληθεί να υπηρετήσουν το συμφέρον του τόπου κι όχι τα καπρίτσια μεμονωμένων επιχειρήσεων ή επιχειρηματιών. Εξάλλου, τουριστική επιχείρηση δεν υπάρχει χωρίς τουριστικό προορισμό! Κι ο προορισμός δεν είναι υπόθεση του ενός ή των δύο ή της εκάστοτε Δημοτική Αρχής!
Ο Άγιος Νικόλαος ως σύγχρονος προορισμός
Ο Άγιος Νικόλαος δεν μπορεί να αυτοπροσδιορίζεται ως σύγχρονος τουριστικός προορισμός όταν στερεί την αξιοπρέπεια από τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα. Η προσβασιμότητα δεν είναι «δώρο» ενός επιχειρηματία είναι δικαίωμα του πολίτη και υποχρέωση της πολιτείας και των τοπικών αρχών σε πρώτη προτεραιότητα!
Και ασφαλώς απόλυτη υποχρέωση ενός πεντάστερου ξενοδοχείου που λειτουργεί στην περιοχή του Αγίου Νικολάου και θέλει να διατηρήσει την φήμη, την ύπαρξη και υπόστασή του.
Σε μια χρονική στιγμή που η Ε.Ε. ετοιμάζεται να οργανώσει και να χρηματοδοτήσει με τεράστιους πόρους τον τουρισμό ΑμεΑ, στον Άγιο Νικόλαο τουριστικές επιχειρήσεις αναλώνονται σε κινήσεις ενάντια στη βιώσιμη κινητικότητα και στην απρόσκοπτη προσπελασιμότητα;
Η υπόθεση αυτή πρέπει να τελειώσει εδώ. Και να τελειώσει υπέρ της κοινωνίας και του τουρισμού. Είναι η ώρα να αποδειχθεί στην πράξη ότι το κοινό καλό υπερβαίνει τις προσωπικές έριδες και τα στενά επιχειρηματικά συμφέροντα. Η κατασκευή αυτού του ανελκυστήρα θα είναι μια νίκη για τον τουρισμό, μια νίκη για την πόλη, μια νίκη για τον πολιτισμό της καθημερινότητας και, κυρίως, μια νίκη για την αξιοπρέπεια όλων μας.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
