Στα 23 του χρόνια, ο Αχμέντ Τζεμπριέλ προσπαθεί να ξαναχτίσει τη ζωή του στην Ελλάδα, έχοντας αφήσει πίσω του τη Γάζα και μια καθημερινότητα γεμάτη αβεβαιότητα και θάνατο. Έφτασε στη χώρα πριν από περίπου δύο χρόνια και, σχεδόν αμέσως, κατευθύνθηκε στην Κρήτη, καθώς, όπως λέει, φίλοι του τον ενημέρωσαν ότι στο νησί υπήρχαν περισσότερες ευκαιρίες για μια νέα αρχή.
Οι πρώτοι μήνες δεν ήταν εύκολοι. Εργάστηκε κυρίως στον αγροτικό τομέα, σε χωράφια και θερμοκήπια, προσπαθώντας να σταθεί στα πόδια του χωρίς εξαρτήσεις. «Ήθελα να δουλεύω και να στηρίζομαι στις δικές μου δυνάμεις», αναφέρει. Ωστόσο, η έλλειψη γνώσης της γλώσσας και του διοικητικού πλαισίου δημιουργούσε καθημερινά εμπόδια. «Πολλές φορές δεν γνώριζα πώς λειτουργούν οι υπηρεσίες ή ποια είναι τα δικαιώματά μου», εξηγεί.
Η γνωριμία του με το πρόγραμμα HELIOS+, πριν από περίπου έξι μήνες, άλλαξε ουσιαστικά την καθημερινότητά του. Αρχικά πίστευε ότι επρόκειτο απλώς για οικονομική ενίσχυση ενοικίου, ωστόσο σύντομα διαπίστωσε ότι η υποστήριξη ήταν πολύ πιο διευρυμένη. «Όταν απευθύνθηκα εκεί, κατάλαβα ότι η στήριξη ήταν πολύ πιο ουσιαστική και συνολική», σημειώνει.
Μέσα από τη συμμετοχή του, απέκτησε πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και πληροφορίες που μέχρι τότε του έλειπαν. «Με βοήθησαν να καταλάβω το σύστημα υγείας και να βρω προσωπικό γιατρό, να βγάλω ΑΦΜ και ΑΜΚΑ, να εξοικειωθώ με τις δημόσιες υπηρεσίες και να μάθω τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις μου στην Ελλάδα», περιγράφει. Παράλληλα, ενημερώθηκε για πρακτικά ζητήματα της καθημερινότητας, όπως η σωστή σύναψη μισθωτηρίου συμβολαίου.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της σημασίας αυτής της υποστήριξης ήταν ένα πρόσφατο περιστατικό με τη σύμβαση εργασίας του. «Δεν είχα καταλάβει τη διάρκεια όταν την υπέγραψα επειδή ακόμη μαθαίνω ελληνικά. Οι σύμβουλοι του προγράμματος μου το εξήγησαν και έτσι ένιωσα μεγαλύτερη ασφάλεια στην εργασία μου», τονίζει.
Παράλληλα, ο Αχμέντ έκανε ένα σημαντικό βήμα προς την προσωπική του εξέλιξη, εγγραφόμενος σε νυχτερινό τεχνικό λύκειο, έναν στόχο που είχε θέσει από την αρχή. «Θέλω να ολοκληρώσω τις σπουδές μου και στο μέλλον να δημιουργήσω τη δική μου επιχείρηση, ιδανικά ένα θερμοκήπιο, γιατί στην Κρήτη η γεωργία έχει μεγάλες δυνατότητες», λέει, προσθέτοντας: «Είμαι πραγματικά ευγνώμων, γιατί τώρα νιώθω ότι έχω τα εργαλεία για να χτίσω το μέλλον μου εδώ».
Η εμπειρία του αποτυπώνει στην πράξη τον ρόλο τέτοιων παρεμβάσεων, όπως περιγράφεται και από τη Συντονίστρια προγραμμάτων ένταξης του ΔΟΜ Ελλάδας, Λίντια Μάρκοβιτς, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Όπως επισημαίνει, «η επιτυχία του έργου αξιολογείται μέσω ενός ολοκληρωμένου συνόλου δεικτών που υπερβαίνουν κατά πολύ την απλή καταμέτρηση συμμετεχόντων». Οι δείκτες αυτοί περιλαμβάνουν τις δεξιότητες και τις ικανότητες που αποκτούν οι συμμετέχοντες μέσα από σεμινάρια επαγγελματικής κατάρτισης, μαθήματα ελληνικής γλώσσας και προγράμματα πιστοποίησης, αλλά και τη συμμετοχή τους σε ημέρες καριέρας, επισκέψεις σε εργοδότες και δράσεις δικτύωσης με την τοπική αγορά εργασίας.
«Το έργο δίνει ιδιαίτερη έμφαση τόσο στην απασχολησιμότητα όσο και στην ένταξη», τονίζει, εξηγώντας ότι η πρόοδος αποτυπώνεται και στην ικανότητα των ωφελουμένων να διαχειρίζονται την καθημερινή τους ζωή στην Κρήτη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνδεση της ένταξης με πραγματικές συνθήκες εργασίας. «Ένα βασικό μέτρο αξιολόγησης του αντίκτυπου είναι ο αριθμός των ατόμων που καθίστανται ενεργά στην αγορά εργασίας, διασφαλίζοντας ότι τα αποτελέσματα συνδέονται με σταθερές θέσεις εργασίας και όχι με συμμετοχή στην αδήλωτη οικονομία», υπογραμμίζει.
Παράλληλα, η κυρία Μάρκοβιτς επισημαίνει ότι η προσέγγιση του προγράμματος είναι πολυεπίπεδη. «Προωθεί τη μακροπρόθεσμη και βιώσιμη ένταξη στην αγορά εργασίας, εστιάζοντας όχι μόνο στην αναβάθμιση των επαγγελματικών δεξιοτήτων των συμμετεχόντων, αλλά και στη συνεχή ενδυνάμωσή τους», σημειώνει. Στο πλαίσιο αυτό, πέρα από την τεχνική κατάρτιση, παρέχονται υπηρεσίες όπως εργαστήρια για τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, με στόχο την ενημέρωση για τα εργασιακά δικαιώματα και τις συνθήκες εργασίας στην Ελλάδα.
Οι σύμβουλοι απασχολησιμότητας, όπως εξηγεί, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς «υποστηρίζουν τους συμμετέχοντες, συνδέοντάς τους με τοπικές ενώσεις εργαζομένων και παρέχοντας καθοδήγηση προσαρμοσμένη σε κάθε περιοχή και επαγγελματικό κλάδο».
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στην πρακτική ενίσχυση που παρέχεται: «Σημαντικό στοιχείο αποτελεί η κάλυψη δαπανών για την απόκτηση βασικών γνώσεων και πιστοποιήσεων, όπως άδειες οδήγησης και επαγγελματικά προσόντα, που ενισχύουν την απασχολησιμότητα σε τομείς όπου υπάρχει αυξημένη ζήτηση».
Ωστόσο, δεν παραλείπει να αναδείξει και τις προκλήσεις. «Τα προγράμματα ένταξης στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν μια σειρά δυσκολιών που απορρέουν τόσο από δομικούς παράγοντες όσο και από τις ιδιαίτερες συνθήκες των συμμετεχόντων», αναφέρει. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η εποχικότητα της απασχόλησης στην Κρήτη, η οποία «ενισχύει το αίσθημα προσωρινότητας», παρά το γεγονός ότι υπάρχει προσπάθεια προώθησης πιο σταθερών επαγγελματικών διαδρομών.
Παράλληλα, εντοπίζονται φαινόμενα αδήλωτης εργασίας. «Πέρα από την ενημέρωση των ωφελουμένων για τα δικαιώματά τους, το έργο συνεργάζεται ενεργά με εργοδότες προκειμένου να ενθαρρύνει νόμιμες πρακτικές πρόσληψης», σημειώνει.
Αντίστοιχες δυσκολίες παρατηρούνται και στο ζήτημα της στέγασης. «Έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις παροχής στέγασης χωρίς έγκυρο μισθωτήριο συμβόλαιο», τονίζει, εξηγώντας ότι παρέχεται καθοδήγηση ώστε οι ωφελούμενοι να εξασφαλίζουν νόμιμες μισθώσεις.
Η πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες αποτελεί επίσης σημαντικό εμπόδιο. «Οι διοικητικές διαδικασίες είναι συχνά σύνθετες και πραγματοποιούνται σε γλώσσα που οι ωφελούμενοι δεν γνωρίζουν ακόμη επαρκώς», αναφέρει, επισημαίνοντας ότι η συνεχής συμβουλευτική υποστήριξη είναι καθοριστική για την υπέρβαση αυτών των δυσκολιών.
Τέλος, υπογραμμίζει ότι η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας παραμένει βασική πρόκληση, γι’ αυτό και προσφέρονται μαθήματα ακόμη και κάτω από το επίπεδο A1, ώστε να διασφαλίζεται η προσβασιμότητα για όλους.
«Αναγνωρίζουμε ότι οι πρόσφυγες φτάνουν στην Ελλάδα με διαφορετικούς στόχους και συνθήκες», καταλήγει η Λίντια Μάρκοβιτς, «και στόχος είναι να τους παρέχουμε την υποστήριξη και να αναδείξουμε τις ευκαιρίες που υπάρχουν, ώστε να μπορέσουν να οικοδομήσουν ένα σταθερό και ικανοποιητικό μέλλον».
