Η πρόσφατη εσπερίδα στην Ιεράπετρα για τον Νότιο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΝΟΑΚ) δεν ήταν απλώς μια ενημερωτική συνάντηση φορέων, αλλά η ανάδειξη μιας βαθιάς σύγκρουσης ανάμεσα στην ανάγκη για άμεση υλοποίηση ενός έργου πνοής και στις σοβαρές επιφυλάξεις για τον σχεδιασμό του. Ενώ για την υπόλοιπη Κρήτη ο ΝΟΑΚ παραμένει ένα ζητούμενο με στρατηγική σημασία για τη σύνδεση με το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι, για την Ιεράπετρα το διακύβευμα επικεντρώνεται στο τμήμα Παχειά Άμμος – Ιεράπετρα, εκεί όπου η «τεχνική ωριμότητα» συγκρούεται με την κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα της περιοχής.
Η «ετοιμότητα» των 14 χιλιομέτρων
Η τεχνική εισήγηση του Γενικού Διευθυντή Υποδομών της Περιφέρειας κ. Γιώργου Αγαπάκη, με την τεράστια εμπειρία στα οδικά έργα της Κρήτης, παρουσίασε μια εικόνα απόλυτης ετοιμότητας για το συγκεκριμένο τμήμα. Πρόκειται για μια διαδρομή 14 χιλιομέτρων, η οποία χαρακτηρίζεται ως το πιο ώριμο κομμάτι ολόκληρου του άξονα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, έχουν ολοκληρωθεί και εγκριθεί όλα τα μελετητικά στάδια (λειτουργικός, γεωμετρικός και κατασκευαστικός σχεδιασμός), ενώ η μόνη εκκρεμότητα για τη δημοπράτηση είναι η υπογραφή του κτηματολογίου από το Υπουργείο Υποδομών.
Ο δρόμος έχει σχεδιαστεί με προδιαγραφές σύγχρονου αυτοκινητόδρομου, συνολικού πλάτους 21,10 μέτρων, και προβλέπει 100% νέα οδική χάραξη. Ωστόσο, ο ίδιος ο κ. Αγαπάκης παραδέχθηκε πως, επειδή οι μελέτες μετρούν αρκετά χρόνια στην πλάτη τους, ίσως απαιτηθεί επικαιροποίηση σε ορισμένα σημεία, αλλά το έργο μπορεί να υλοποιηθεί και έχει αυτό που είθισται να αποκαλούμε πλήρη ωριμότητα.
Αντιδράσεις από τοπικούς φορείς
Πάντως, η παλαιότητα του σχεδιασμού αποτέλεσε και τη θρυαλλίδα των αντιδράσεων από τοπικούς φορείς οι οποίοι στο παρελθόν και με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ιεράπετρας, επί Δημαρχίας Θεοδόση Καλαντζάκη, είχαν εκφράσει επίσημα τη διαφωνία τους και δεν προχώρησε το έργο.
Ο κώδωνας του κινδύνου από τον τεχνικό κόσμο
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Μηχανικών Ιεράπετρας κ. Μάνος Λουτσέτης, έθεσε ένα θεμελιώδες ερώτημα: Πώς μπορεί να ξεκινήσει η υλοποίηση του ανατολικού τμήματος αν δεν υπάρχει μελέτη για το σύνολο του άξονα; Ο κ. Λουτσέτης προειδοποίησε ότι ο υφιστάμενος σχεδιασμός βασίζεται σε δεδομένα του 2009, τα οποία πλέον είναι ξεπερασμένα.
Η βασική του ένσταση αφορά τη μελλοντική οικιστική ανάπτυξη της Ιεράπετρας. Όπως εξήγησε, η τρέχουσα χάραξη λειτουργεί ως «φρένο» στην επέκταση της πόλης προς τα βόρεια, δημιουργώντας ένα ανυπέρβλητο χωροταξικό εμπόδιο που θα εγκλωβίσει την Ιεράπετρα για τις επόμενες δεκαετίες.
Ο «Κάμπος» και η αναζήτηση εναλλακτικής χάραξης
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο κ. Γιάννης Γουλιδάκης, επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας, ο οποίος έβαλε στο τραπέζι την παράμετρο της αγροτικής παραγωγής. Σημείωσε ότι η σημερινή χάραξη «σκίζει» την καρδιά της παραγωγικότερης περιοχής, καταστρέφοντας εύφορη γη και υποδομές. Ο κ. Γουλιδάκης πρότεινε την επανεξέταση της βορειότερης χάραξης (από τις τρεις που είχαν αρχικά προταθεί), ώστε να αποφευχθούν οι μεγάλες πληγές στις καλλιέργειες και στις ιδιοκτησίες.
Την πρόταση αυτή ενίσχυσε με τεχνικά και οικονομικά επιχειρήματα ο κ. Σωμαράκης, ο οποίος ζήτησε την πλήρη ακύρωση της διέλευσης από την Παχειά Άμμο και τον εύφορο κάμπο. Η πρότασή του αφορά μια μετατόπιση του δρόμου πολύ βορειότερα, μέσω της διαδρομής ΒΙΠΑ -Μακρυλιά- Μεσελέροι – Καλό Χωριό. Σύμφωνα με τον ίδιο, η λύση αυτή προστατεύει αγροτική γη αξίας 30.000 € ανά στρέμμα, μειώνει δραστικά το κόστος των απαλλοτριώσεων και αποφεύγει τις συγκρούσεις με το «ανθρωπογενές περιβάλλον» (σπίτια, θερμοκήπια).
Μια πόλη υπό «διχοτόμηση»
Η πιο φορτισμένη στιγμή της εσπερίδας ήταν η παρέμβαση της κ. Φωτεινής Παπαδάκη. Η περιγραφή της για το τι σημαίνει ο σχεδιασμός αυτός στην πράξη ήταν σοκαριστική. Από το 2021, περιουσίες παραμένουν δεσμευμένες χωρίς απαλλοτριώσεις, με τους κατοίκους να μην μπορούν ούτε να επισκευάσουν, ούτε να πουλήσουν τα ακίνητά τους.
Η κ. Παπαδάκη κατήγγειλε τη διχοτόμηση της πόλης με έναν τετράιχνο δρόμο και τρεις γέφυρες που θα κόβουν την Ιεράπετρα στη μέση. Η προσωπική της αναφορά σε μια γέφυρα ύψους 8 μέτρων και μήκους 160 μέτρων που θα περνά πάνω από το σπίτι της, με πρόχειρες λύσεις τύπου «plexiglass» για τον θόρυβο, ανέδειξε την απόσταση ανάμεσα στα μελετητικά γραφεία των Αθηνών και την τοπική πραγματικότητα.
«Δεν με νοιάζει αν χαθεί το σπίτι μου. Με νοιάζει ότι καταστρέφεται η πόλη. Η ανάπτυξη πάει προς τα πάνω και εμείς της βάζουμε ένα τείχος», δήλωσε με έμφαση.
Το δίλημμα της επόμενης μέρας
Το συμπέρασμα που προκύπτει από την εσπερίδα είναι πως το τμήμα Παχειά Άμμος -Ιεράπετρα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μια, οι εκπρόσωποι των φορέων τονίζουν ότι το έργο είναι «έτοιμο» και δεν πρέπει να χαθεί η ευκαιρία της χρηματοδότησης. Από την άλλη, η τοπική κοινωνία και ο τεχνικός κόσμος προειδοποιούν ότι η υλοποίηση μιας παρωχημένης μελέτης θα αποτελέσει ένα ιστορικό λάθος με μη αναστρέψιμες συνέπειες.
Η πολιτεία καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε ένα έργο, αγνοώντας τις φωνές για την προστασία της αγροτικής γης και του αστικού ιστού, ή θα τολμήσει μια επικαιροποίηση που θα εξασφαλίζει την πραγματική ανάπτυξη; Η Ιεράπετρα δεν ζητά μόνο έναν δρόμο. Ζητά έναν άξονα που θα την ενώνει με την υπόλοιπη Κρήτη, χωρίς να την καταστρέφει.
Προφανώς και χωρίς συμφωνία των τοπικών φορέων και των πολιτών δεν έχει νόημα το έργο. Αλλά θα πρέπει να είναι και σαφές πως καμία πολιτεία δεν θα μεριμνήσει ποτέ για πραγματική αλλαγή των δεδομένων, με βάση την βούληση των πολιτών και των τοπικών φορέων. Η εμπειρία μαρτυρεί πως θα κερδίσει χρόνο και το έργο δεν θα προχωρήσει ποτέ. Και για του λόγου το αληθές, αρκεί να δει κανείς το εκτελούμενο έργο στον ΒΟΑΚ και τις αλλαγές που έχουν επέλθει.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
