Τη δική της, ξεχωριστή σημασία για το πώς διαμορφώνεται το εργασιακό τοπίο σήμερα, τόσο σε πανελλαδικό επίπεδο όσο και στην Κρήτη, έχει η νέα μεγάλη έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ. Σε μια περίοδο που η συζήτηση για την έλλειψη προσωπικού μονοπωλεί το ενδιαφέρον στον τουρισμό, στην ενέργεια και στην αυτοδιοίκηση, τα στοιχεία δείχνουν μια διαφορετική, πιο σύνθετη πραγματικότητα: Οι εργαζόμενοι διαθέτουν προσόντα, αλλά οι επιχειρήσεις αξιοποιούν περιορισμένα το διαθέσιμο απόθεμα γνώσεων και δεξιοτήτων τους.
Μεγάλη έρευνα
Η πανελλαδική ποσοτική έρευνα διεξήχθη σε δείγμα 6.000 εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα. Το δείγμα περιελάβανε και 333 εργαζόμενους από την Κρήτη, αντιπροσωπεύοντας το 5,5% του συνόλου. Τα ευρήματα φέρνουν στο φως τη μεγάλη αναντιστοιχία ανάμεσα στις σπουδές και το πραγματικό αντικείμενο εργασίας. Ειδικότερα, περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα εργαζομένους, ποσοστό 42,6%, δηλώνουν ότι το αντικείμενο των σπουδών ή των προσόντων τους σχετίζεται λίγο ή καθόλου με την τρέχουσα εργασία τους. Αυτό το φαινόμενο είναι εντονότερο στους νέους 16-24 ετών, όπου η μη σχετικότητα αγγίζει το 60,4% , αλλά και σε ευέλικτες μορφές απασχόλησης, όπως η εκ περιτροπής εργασία με 72,9%.
Παράλληλα, καταρρίπτεται η υπόθεση ότι οι εργαζόμενοι είναι γενικά ανεπαρκείς. Σχεδόν δύο στους τρεις, ποσοστό 65%, θεωρούν ότι διαθέτουν το ίδιο επίπεδο δεξιοτήτων με αυτό που απαιτεί η θέση τους. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι το 29% δηλώνει πως διαθέτει υψηλότερο επίπεδο δεξιοτήτων από αυτό που απαιτείται.
Γιατί όμως αποδέχονται τέτοιες θέσεις; Οι απαντήσεις είναι αποκαλυπτικές της πίεσης στην αγορά εργασίας: το 39% ανέφερε πως ενδιαφερόταν να βρει άμεσα δουλειά, ενώ σχεδόν δύο στους δέκα επέλεξαν τη θέση για λόγους εργασιακής σταθερότητας (20,8%) ή επειδή οι θέσεις στον τομέα εξειδίκευσής τους ήταν περιορισμένες (20,4%).
Παρά τη ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη, σχεδόν ένας στους δύο εργαζομένους (46,6%) θεωρεί λίγο ή καθόλου πιθανό να καταστούν παρωχημένες οι δεξιότητές του την επόμενη πενταετία. Όταν όμως καλούνται να βελτιωθούν, η ψηφιακή αναβάθμιση αποτελεί προτεραιότητα για το 48,6%.
Ένα ακόμη μεγάλο «αγκάθι» είναι η συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση, η οποία παραμένει προνόμιο των λίγων. Σχεδόν τρεις στους τέσσερις εργαζομένους (74,5%) δεν παρακολούθησαν κανένα πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης το τελευταίο έτος. Η κατάρτιση δυστυχώς δε λειτουργεί ως μηχανισμός μείωσης των ανισοτήτων. Συμμετέχει το 41,4% των κατόχων μεταπτυχιακού, έναντι μόλις 10,5% των αποφοίτων Γυμνασίου. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στις αποδοχές, με τους χαμηλόμισθους των 251–500 ευρώ να συμμετέχουν μόλις σε ποσοστό 19,8%, ενώ όσοι αμείβονται με 1.501–2.000 ευρώ συμμετέχουν σε ποσοστό 35,2%. Το κόστος αυτών των προγραμμάτων καλύπτεται κατά 41,5% από τον εργοδότη, ενώ ένας στους τέσσερις (25,2%) το πληρώνει από την τσέπη του.
Πεπόνης: «Οι εργαζόμενοι με γνώση και εμπειρία, οι θέσεις δεν προσφέρουν ανάπτυξη»
Για τα ευρήματα αυτά, ζητήσαμε το σχόλιο του Προέδρου του Εργατικού Κέντρου Λασιθίου και Μέλους της Διοίκησης της ΓΣΕΕ, κ. Μανόλη Πεπόνη, ο οποίος εστίασε στην ουσία του προβλήματος:
«Το πιο σημαντικό συμπέρασμα αυτής της έρευνας είναι ότι η συζήτηση για τις δεξιότητες δε μπορεί να αποσυνδεθεί από την ποιότητα της ίδιας της εργασίας. Οι εργαζόμενοί μας διαθέτουν σημαντικό απόθεμα γνώσεων και εμπειρίας. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν οι ίδιες οι θέσεις εργασίας δεν προσφέρουν την ουσιαστική επαγγελματική ανάπτυξη. Η επισφάλεια και οι χαμηλές αμοιβές αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που περιορίζουν την πρόσβαση των εργαζομένων στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους. Η αναβάθμιση των δεξιοτήτων δε μπορεί να μετατίθεται αποκλειστικά στον εργαζόμενο ως ατομική του υποχρέωση. Αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο μόνο όταν συνδέεται με την ποιοτική αναβάθμιση της εργασίας και με ένα πιο δίκαιο παραγωγικό υπόδειγμα που θα στηρίζει πραγματικά το ανθρώπινο δυναμικό του».
Το μήνυμα είναι σαφές. Όσο η εργασία δεν οργανώνεται σωστά και οι επιχειρήσεις δεν επενδύουν έμπρακτα στους ανθρώπους τους, το πλεονέκτημα των δεξιοτήτων θα παραμένει ανεκμετάλλευτο.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
