Η διαδρομή προς το Κουνάλι ξεκινά από τη Νεάπολη και, στο πρώτο της τμήμα, κινείται παράλληλα με το φαράγγι που καταλήγει στη Μίλατο. Πρόκειται για ένα φαράγγι ιδιαίτερα δύσβατο, λόγω της πυκνής βλάστησης. Πριν από αρκετά χρόνια το διάβηκα και η ταλαιπωρία ήταν μεγάλη, καθώς σε αρκετά σημεία δεν περπατούσα, αλλά, σχεδόν… συρόμουνα «στα τέσσερα»! Πριν το Κουνάλι υπάρχει ο εγκαταλειμμένος οικισμός Αγόροι.
Ο οικισμός Κουνάλι βρίσκεται περίπου 26 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Αγίου Νικολάου. Για το Κουνάλι ο Μανόλης Παπαδογιάννης («Οικισμοί της Επαρχίας Μεραμπέλλου») αναφέρει ότι ήταν οικισμός της κοινότητας Αγίου Αντωνίου. Για πρώτη φορά αναφέρεται το 1920, ως «Κανάλι», με 65 κατοίκους και το 1928 με 86 κατοίκους. Στη συνέχεια και μέχρι το 1991 απογράφεται σαν Κουνάλιον. Το 1940 οι κάτοικοι ήταν 85, το 1961 ήταν 92 και το 1991 ήταν 55 οι κάτοικοι. Στην απογραφή του 2021 καταγράφηκαν μόλις 13 μόνιμοι κάτοικοι. Τα τελευταία χρόνια, λόγω της ηρεμίας του τοπίου και της κοντινής απόστασης από τη θάλασσα, η περιοχή έχει προσελκύσει επενδυτικό ενδιαφέρον (Kounali MountainResort).
Κουνάλι λέγεται ιδιωματικά στην Κρήτη το ώριμο και σταφιδιασμένο (ζαρωμένο) σύκο, επίσης μεταφορικά ο πολύ μεθυσμένος, καθώς και επί τοποθεσιών ο έρημος ο εγκαταλειμμένος τόπος, ο απόμερος. Ο Στ. Σπανάκης σχετίζει το τοπωνύμιο με αυτήν την ερμηνεία. Αντίθετη γνώμη έχει η Χρυσ. Τσικριτσή που το ετυμολογεί από το οικογενειακό Κουνάλης, του πρώτου οικιστή, όπως συνέβη και σε άλλα μετόχια της περιοχής.
ΛΕΩΝ.Κ.
