Μια κρίσιμη χρηματοδοτική διέξοδο για το οξύ πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων ανοίγει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), απευθύνοντας επίσημη πρόσκληση προς τους Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) της χώρας.Το πρόγραμμα, αρχικού προϋπολογισμού 20 εκατομμυρίων ευρώ με πόρους από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ), στοχεύει στην έγκαιρη υλοποίηση έργων επέκτασης Χώρων Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ).
Βασικός ορίζοντας του σχεδιασμού είναι η κάλυψη των αναγκών ταφής έως το 2030, έτος-ορόσημο κατά το οποίο οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί στόχοι επιβάλλουν τη δραστική μείωση της ταφής κάτω από το 10% του συνόλου των αστικών αποβλήτων.
Οι φορείς καλούνται να υποβάλουν τεχνικά δελτία έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027, ενώ το Υπουργείο έχει προβλέψει τη δυνατότητα αύξησης των κονδυλίων εφόσον καταγραφεί αυξημένη συμμετοχή.
Η κατάσταση στην Κρήτη
Το ερώτημα που τίθεται άμεσα είναι αν η συγκεκριμένη εξέλιξη αφορά την Κρήτη.Η απάντηση είναι αναμφίβολα ναι. Το νησί μας βρίσκεται διαχρονικά υπό καθεστώς έντονης περιβαλλοντικής πίεσης, καθώς η κατακόρυφη άνοδος της παραγωγής απορριμμάτων κατά την τουριστική περίοδο δοκιμάζει τις αντοχές των υφιστάμενων κυττάρων. Παρά τη σταδιακή δρομολόγηση των σύγχρονων Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ), η μεταβατική περίοδος μέχρι την πλήρη επιχειρησιακή τους λειτουργία απαιτεί εξασφαλισμένο χώρο τόσο για τα ανεπεξέργαστα απορρίμματα όσο και για τα υπολείμματα (ΧΥΤΥ), ώστε να μην οδηγηθεί η Κρήτη σε περιβαλλοντικό αδιέξοδο.
Στον Άγιο Νικόλαο
Στην Ανατολική Κρήτη και ειδικότερα στο νομό Λασιθίου, το ενδιαφέρον είναι άμεσο και επιτακτικό. Στον Δήμο Αγίου Νικολάου, το ζήτημα του κορεσμού του υφιστάμενου ΧΥΤΑ βρίσκεται εδώ και καιρό στην κορυφή της τοπικής επικαιρότητας. Σχετικό ρεπορτάζ φιλοξενεί στην σελίδα 28 και η σημερινή ΑΝΑΤΟΛΗ. Οι διαθέσιμοι χώροι εξαντλούνται ταχύτατα, την ώρα που στον Άγιο Νικόλαο καταλήγουν φορτία και από άλλες περιοχές.
Η δημοτική αρχή προωθεί μελέτες και περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις (ΜΠΕ) για τη συνένωση και τη δημιουργία νέου κυττάρου επέκτασης, καθιστώντας τον Δήμο δυνητικό διεκδικητή των κονδυλίων.
Ανάλογη επαγρύπνηση απαιτείται και σε άλλες περιοχές όπου οι ανάγκες επάρκειας χώρων ταφής και προσαρμογής στους περιβαλλοντικούς όρους παραμένουν σταθερά ψηλά στην ατζέντα των δήμων και των αρμόδιων φορέων.
Στο υπόλοιπο νησί, οι ανάγκες κατανέμονται στους δύο μεγάλους πόλους διαχείρισης: τον ΕΣΔΑΚ στην κεντρική και ανατολική Κρήτη και τη ΔΕΔΙΣΑ στα Χανιά.Στο Ηράκλειο, ο ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ των Πέρα Γαλήνων, που δέχεται τον κύριο όγκο απορριμμάτων του μεγαλύτερου αστικού κέντρου, χρειάζεται συνεχή μέριμνα για την εναπομένουσα χωρητικότητά του, όπως αντίστοιχα και οι εγκαταστάσεις στη Χερσόνησο και στο Αμάρι Ρεθύμνου.Στα δε Χανιά, παρά τις υψηλές επιδόσεις της ΔΕΔΙΣΑ στην ανάκτηση και ανακύκλωση, η ανάγκη δημιουργίας νέων κυττάρων για την ταφή του υπολείμματος στην περιοχή του Ακρωτηρίου (Κορακιά) αποτελεί συνεχή προτεραιότητα.
Το μεγάλο «στοίχημα» για την Κρήτη, ωστόσο, έγκειται στους αυστηρούς όρους της πρόσκλησης. Το ΥΠΕΝ ξεκαθαρίζει ότι επιλέξιμα θα είναι αποκλειστικά τα έργα που διαθέτουν εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους (ΑΕΠΟ) και πλήρως ώριμες μελέτες. Αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος δεν είναι απεριόριστος. Όσοι αυτοδιοικητικοί φορείς του νησιού έχουν ήδη προχωρήσει τις διαδικασίες ωρίμανσης οφείλουν να υποβάλουν άμεσα τεχνικά δελτία, διεκδικώντας μερίδιο από τα 20 εκατ. ευρώ πριν από το 2027.
Η έγκαιρη εξασφάλιση νέων κυττάρων ταφής δεν αποτελεί απλώς τεχνική λεπτομέρεια, αλλά όρο επιβίωσης για τη δημόσια υγεία και την τουριστική εικόνα της Κρήτης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
