Υπάρχει μια κρίσιμη στιγμή στη δημόσια ζωή ενός τόπου, κατά την οποία η επικοινωνία παύει να αποτελεί εργαλείο ενημέρωσης και αρχίζει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της ίδιας της διοίκησης. Όταν οι ανακοινώσεις πολλαπλασιάζονται, οι φωτογραφίες πληθαίνουν, οι συσκέψεις παρουσιάζονται ως επιτεύγματα και οι εξαγγελίες διαδέχονται η μία την άλλη, ενώ ο πολίτης δυσκολεύεται να εντοπίσει το πραγματικό αποτέλεσμα στην καθημερινότητά του, τότε πρέπει να σταματήσουμε και να ρωτήσουμε: πού είναι το έργο;
Το ερώτημα αυτό δεν είναι κομματικό. Δεν είναι προσωπική επίθεση. Είναι μια απολύτως θεμιτή απαίτηση κάθε πολίτη που πληρώνει φόρους και δικαιούται να γνωρίζει τι κάνει η διοίκηση για τον τόπο του.
Και στο Λασίθι το ερώτημα είναι πλέον επιτακτικό.
Γιατί το Λασίθι δεν έχει ανάγκη από μια ακόμη επικοινωνιακή εικόνα. Έχει ανάγκη από διοικητική αποτελεσματικότητα, συγκεκριμένο σχεδιασμό και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Ο τόπος μας δεν διοικείται με δελτία Τύπου.
Δεν διοικείται με φωτογραφίες.
Δεν διοικείται με αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Δεν διοικείται με ατελείωτες συσκέψεις στις οποίες όλοι δηλώνουν ότι «το θέμα προχωρά».
Η διοίκηση αρχίζει όταν μια απόφαση γίνεται πράξη. Όταν μια μελέτη ολοκληρώνεται. Όταν εξασφαλίζεται χρηματοδότηση. Όταν ένα έργο δημοπρατείται, συμβασιοποιείται και ολοκληρώνεται. Όταν μια υπηρεσία λειτουργεί καλύτερα. Όταν ένα πρόβλημα που ταλαιπωρεί χρόνια τον πολίτη επιτέλους λύνεται.
Αυτό είναι διοικητικό έργο.
Και αυτό πρέπει να μετράμε.
Δεν μπορεί κάθε συνάντηση να παρουσιάζεται ως επιτυχία. Δεν μπορεί κάθε ανακοίνωση να βαφτίζεται «σημαντική εξέλιξη». Δεν μπορεί κάθε εξαγγελία να θεωρείται έργο πριν ακόμη γίνει μελέτη, εξασφαλιστεί χρηματοδότηση ή μπει χρονοδιάγραμμα.
Γιατί υπάρχει μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «θα γίνει» και στο «έγινε».
Ανάμεσα στο «δρομολογείται» και στο «ολοκληρώθηκε».
Ανάμεσα στην πρόθεση και στο αποτέλεσμα.
Και αυτή τη διαφορά ο πολίτης του Λασιθίου την γνωρίζει πολύ καλά.
Τη βλέπει στους δρόμους που παραμένουν προβληματικοί. Τη βλέπει στις υποδομές που χρειάζονται παρεμβάσεις. Τη βλέπει στα ζητήματα της ύδρευσης και της διαχείρισης του νερού. Τη βλέπει στην πολιτική προστασία, στην υγεία, στην καθημερινότητα των χωριών, στις ανάγκες των παραγωγών, των επαγγελματιών και των οικογενειών.
Δεν χρειάζεται να προσποιούμαστε ότι όλα λειτουργούν άψογα.
Δεν λειτουργούν.
Και το να το λέμε δεν σημαίνει ότι μηδενίζουμε όσα έχουν γίνει. Σημαίνει ότι απαιτούμε περισσότερα από μια περιοχή που αξίζει περισσότερα.
Το Λασίθι δεν είναι φτωχό σε δυνατότητες. Είναι πλούσιο σε ανθρώπους, παραγωγή, φυσικό περιβάλλον, πολιτισμό και τουρισμό. Αυτό που συχνά λείπει είναι η συνέχεια, ο συντονισμός και η αποτελεσματικότητα.
Χρειαζόμαστε ένα πραγματικό, πολυετές σχέδιο για τον νομό. Όχι έναν κατάλογο ευχών. Όχι ένα ακόμη γενικόλογο αναπτυξιακό αφήγημα.
Ένα σχέδιο με προτεραιότητες, συγκεκριμένα έργα, προϋπολογισμούς, πηγές χρηματοδότησης, υπευθύνους και σαφή χρονοδιαγράμματα.
Και κυρίως ένα σχέδιο που θα μπορεί να ελεγχθεί από τον ίδιο τον πολίτη.
Γιατί εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης: η λογοδοσία.
Για κάθε μεγάλο έργο του Λασιθίου θα έπρεπε να υπάρχει δημόσια και εύκολα προσβάσιμη ενημέρωση. Πόσο κοστίζει; Από πού χρηματοδοτείται; Σε ποιο στάδιο βρίσκεται; Πότε ξεκίνησε; Πότε πρέπει να ολοκληρωθεί; Γιατί καθυστερεί, εάν καθυστερεί; Ποιος φορέας έχει την ευθύνη;
Αυτά δεν είναι υπερβολικές απαιτήσεις.
Είναι τα αυτονόητα σε μια σύγχρονη δημοκρατική διοίκηση.
Ο πολίτης δεν ζητά να ξέρει ποιος θα φωτογραφηθεί δίπλα στο έργο.
Ζητά να ξέρει πότε θα γίνει το έργο.
Δεν τον ενδιαφέρει ποιος θα πάρει τα εύσημα.
Τον ενδιαφέρει να λυθεί το πρόβλημα.
Δεν τον ενδιαφέρει πόσες φορές ανακοινώθηκε κάτι.
Τον ενδιαφέρει αν τελικά υλοποιήθηκε.
Αυτό πρέπει να αλλάξει.
Και υπάρχει τρόπος.
Να δημιουργηθεί ένα ενιαίο, δημόσιο «μητρώο έργων Λασιθίου», στο οποίο κάθε πολίτης θα μπορεί να βλέπει την πορεία των σημαντικών παρεμβάσεων. Να υπάρχει τριμηνιαία δημόσια λογοδοσία με πραγματικά στοιχεία και όχι μόνο γενικές παρουσιάσεις. Να καταγράφονται οι καθυστερήσεις και οι λόγοι τους. Να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Να μπει τέλος στη λογική ότι η ανακοίνωση ενός έργου αποτελεί από μόνη της πολιτική επιτυχία.
Και πάνω απ’ όλα, να σταματήσει η διάχυση της ευθύνης.
Για κάθε έργο πρέπει να είναι σαφές ποιος αποφασίζει, ποιος υλοποιεί και ποιος λογοδοτεί.
Δεν μπορεί ο πολίτης να περιφέρεται από υπηρεσία σε υπηρεσία αναζητώντας ποιος είναι αρμόδιος.
Η διοίκηση υπάρχει ακριβώς για να οργανώνει αυτή τη διαδικασία.
Και κάτι ακόμη: το Λασίθι δεν χρειάζεται εκατοντάδες εξαγγελίες.
Χρειάζεται να επιλέξει τις σημαντικότερες προτεραιότητές του και να τις ολοκληρώσει.
Δέκα μεγάλα έργα ολοκληρωμένα αξίζουν περισσότερο από εκατό έργα που παραμένουν σε επίπεδο ανακοινώσεων.
Η πραγματική πολιτική αξιολογείται στο τέλος, όχι στην αρχή.
Δεν αξιολογείται από το πόσο εντυπωσιακά παρουσιάστηκε μια πρωτοβουλία, αλλά από το αν δημιούργησε θέσεις εργασίας, αν βελτίωσε μια υποδομή, αν ενίσχυσε την παραγωγή, αν κράτησε έναν νέο άνθρωπο στον τόπο του, αν έκανε καλύτερη τη ζωή μιας οικογένειας.
Αυτό είναι το μέτρο της επιτυχίας.
Και ας είμαστε ξεκάθαροι: η επικοινωνία δεν είναι εχθρός της διοίκησης. Είναι χρήσιμη όταν ενημερώνει τον πολίτη για ένα πραγματικό έργο.
Γίνεται όμως πρόβλημα όταν η επικοινωνία προσπαθεί να κρύψει την απουσία έργου.
Τότε δημιουργείται η επικοινωνιακή φούσκα.
Και κάθε φούσκα, όσο μεγάλη κι αν είναι, κάποια στιγμή σπάει πάνω στην πραγματικότητα.
Η πραγματικότητα του Λασιθίου δεν βρίσκεται στις αίθουσες των συσκέψεων. Βρίσκεται στους δρόμους, στα χωριά, στις επιχειρήσεις, στα χωράφια, στα σχολεία, στα νοσοκομεία και στα σπίτια των ανθρώπων.
Εκεί πρέπει να κριθεί η διοίκηση.
Εκεί πρέπει να αναζητήσουμε την ανάπτυξη.
Εκεί πρέπει να αποδείξουν όλοι τι πραγματικά έκαναν.
Και ως δικηγόρος, αλλά κυρίως ως πολίτης, θεωρώ ότι πρέπει να γίνει μια καθαρή συμφωνία με την κοινωνία του Λασιθίου:
Λιγότερες εξαγγελίες. Περισσότερες πράξεις.
Λιγότερες φωτογραφίες. Περισσότερα έργα.
Λιγότερη επικοινωνία χωρίς αποτέλεσμα. Περισσότερη διοικητική δουλειά.
Το Λασίθι δεν χρειάζεται να πείσει κανέναν ότι έχει δυνατότητες. Τις έχει ήδη.
Αυτό που χρειάζεται είναι μια διοίκηση που θα μπορεί να τις μετατρέψει σε πραγματική ανάπτυξη.
Γιατί στο τέλος της ημέρας οι πολίτες δεν θα θυμούνται πόσα δελτία Τύπου εκδόθηκαν.
Δεν θα θυμούνται πόσες συσκέψεις έγιναν.
Δεν θα θυμούνται πόσες φορές ειπώθηκε ότι ένα έργο «μπαίνει σε τροχιά».
Θα θυμούνται αν το έργο έγινε.
Και αυτή είναι η πιο αυστηρή, αλλά και η πιο δίκαιη αξιολόγηση κάθε δημόσιας διοίκησης.
Το Λασίθι δεν χρειάζεται άλλη επικοινωνιακή φούσκα. Χρειάζεται διοίκηση. Χρειάζεται λογοδοσία. Χρειάζεται έργο. Και το δικαιούται.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΜΜ. ΜΑΤΘΑΙΑΚΗΣ
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω & Δικηγόρος – LL.M. στο Δημόσιο Δίκαιο και τη Δημόσια Διοίκηση
