Συνέντευξη στον Νίκο Σγουρό
Με μια αγάπη βαθιά, ειλικρινή, βιωματική, μιλά ο Στέλιος Μάινας για την Κρήτη. Μια αγάπη που δεν περιορίζεται στις ομορφιές του τόπου, αλλά πηγάζει κυρίως από τους ανθρώπους του, τις φιλίες, τις παραδόσεις και τις αναμνήσεις μιας ολόκληρης ζωής. Για τον σπουδαίο ηθοποιό, το Λασίθι και ιδιαίτερα ο Άγιος Νικόλαος έχουν μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά του. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι αποκαλεί την Κρήτη «δεύτερη πατρίδα» του.
Με αφορμή τη συμμετοχή του στην εννεαμελή Κριτική Επιτροπή του Πανελλήνιου Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου Ιεράπετρας, που πραγματοποιείται από τις 24 Οκτωβρίου έως τις 7 Νοεμβρίου, ο Στέλιος Μάινας μιλά στην ΑΝΑΤΟΛΗ για όσα τον συνδέουν με το νησί, την αξία του ερασιτεχνικού θεάτρου και τη βαθύτερη ανάγκη του ανθρώπου για τέχνη και επικοινωνία. Άλλωστε, η σχέση του με τον θεσμό είναι ήδη ιδιαίτερη, καθώς πέρυσι τιμήθηκε για τη σημαντική καλλιτεχνική του πορεία, στο πλαίσιο του 13ου Πανελλήνιου Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου Ιεράπετρας.
Η κουβέντα μας, ωστόσο, ξεκινά από το Λασίθι. Έναν τόπο στον οποίο έχει επιστρέψει πολλές φορές, έχοντας μάλιστα τιμηθεί κατά την περσινή διοργάνωση του Φεστιβάλ της Ιεράπετρας.
«Η Κρήτη είναι η δεύτερη πατρίδα μου»
«Τρέφω πολύ μεγάλη αγάπη για την Κρήτη. Όχι απλά αγάπη. Πατρίδα μου. Είναι η δεύτερη πατρίδα μου, έτσι το θεωρώ», λέει χαρακτηριστικά.
Η σχέση του με το νησί μετρά πολλές δεκαετίες. Όπως θυμάται, το 1979, όταν υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία, είχε την ευκαιρία να γνωρίσει την Κρήτη από άκρη σε άκρη. «Την Κρήτη την ξέρω από το ’79. Την έχω περπατήσει όλη με ένα βεσπάκι», αναφέρει, εξηγώντας ότι εκείνη την εποχή απέκτησε φίλους και αγαπημένους ανθρώπους με τους οποίους διατηρεί επαφή μέχρι σήμερα.
Εκείνο όμως που τον εντυπωσίασε περισσότερο και εξακολουθεί να τον συγκινεί είναι ο χαρακτήρας των Κρητικών. Η περηφάνια, η αυθεντικότητα και η διατήρηση της παράδοσης, στοιχεία που θεωρεί ότι έχουν αντέξει ακόμη και απέναντι στις μεγάλες αλλαγές που επέφερε ο τουρισμός. «Όσο κι αν της πατάει στον λαιμό ο τουρισμός, αυτό δεν θα πάψει ποτέ», σημειώνει, εκφράζοντας την ελπίδα οι νεότερες γενιές να διατηρήσουν την εσωτερική υπερηφάνεια που κληρονόμησαν από τους παλαιότερους.
Αυτή η ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία αποτελεί ένα είδος προστασίας απέναντι στην αλλοίωση της ταυτότητας του τόπου. Αναγνωρίζει βεβαίως τη σημασία του τουρισμού για την οικονομία, επισημαίνει όμως ότι οι επισκέπτες αναζητούν πρωτίστως αυτή την αυθεντική ατμόσφαιρα, την οποία η Κρήτη οφείλει να διαφυλάξει. «Μας προφυλάσσει την Κρήτη αυτή η εσωτερική υπερηφάνεια που υπάρχει», αναφέρει, χρησιμοποιώντας συνειδητά το «μας», καθώς αισθάνεται και ο ίδιος κομμάτι του νησιού.
Η εικόνα στην Κριτσά που δεν ξέχασε
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η αφήγησή του για μια χειμωνιάτικη επίσκεψη στην Κριτσά. Σε ένα παραδοσιακό καφενείο του χωριού, όπου είχε καθίσει για καφέ, είδε να εμφανίζονται νεαρά παιδιά, ηλικίας περίπου 15-16 ετών, κρατώντας μουσικά όργανα.
Το ένα με λαούτο, το άλλο με λύρα, και λίγο αργότερα μια μικρή παρέα άρχισε να παίζει κρητική μουσική και μαντινάδες.
Αυτή η αυθόρμητη εικόνα έμεινε χαραγμένη στη μνήμη του, ως ζωντανή απόδειξη ότι η παράδοση δεν αποτελεί απλώς ανάμνηση του παρελθόντος, αλλά συνεχίζει να περνά από γενιά σε γενιά. «Αυτό ήταν το πιο συγκινητικό απ’ όλα. Τα παιδιά διασκέδαζαν και έπαιζαν μαντινάδες και τραγουδάκια», θυμάται.
Και προσθέτει μια φράση που συμπυκνώνει όλο το συναίσθημά του: «Η μισή μου καρδιά, αν είναι εδώ, η άλλη μισή βρίσκεται στην Κρήτη».
Ο Άγιος Νικόλαος και
οι αγαπημένοι βυθοί του Λασιθίου
Η σχέση του με το Λασίθι δεν περιορίζεται στις διαδρομές και τις ανθρώπινες γνωριμίες. Περιλαμβάνει και μια άλλη, λιγότερο γνωστή πλευρά: την αγάπη του για τη θάλασσα και τις καταδύσεις.
Όπως αποκαλύπτει στην ΑΝΑΤΟΛΗ, στον Άγιο Νικόλαο έμαθε να κάνει καταδύσεις, ανακαλύπτοντας έναν διαφορετικό κόσμο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Έχει εξερευνήσει τους βυθούς της περιοχής, από την Ελούντα και τον Άγιο Νικόλαο μέχρι το Ίστρο και άλλα σημεία του Λασιθίου, κρατώντας ζωντανές τις εικόνες εκείνων των εμπειριών. «Τους έχω περπατήσει διά βυθού όλους τους βυθούς», λέει με ενθουσιασμό, περιγράφοντας την ιδιαίτερη σύνδεσή του με τη θαλάσσια ομορφιά του τόπου. «Αυτόν τον ενάλιο βυθό της υπέροχης αυτής Κρήτης τον αγαπώ πολύ», τονίζει.
«Στην Ιεράπετρα γίνεται μια πολύ σοβαρή προσπάθεια»
Η συζήτηση στρέφεται στο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου Ιεράπετρας, έναν θεσμό που ο Στέλιος Μάινας γνωρίζει ήδη από την προηγούμενη παρουσία του και εκτιμά ιδιαίτερα. «Η ιστορία του ερασιτεχνικού θεάτρου είναι μια πολύ σοβαρή ιστορία. Εγώ ξεκίνησα από το ερασιτεχνικό θέατρο», υπογραμμίζει, θυμίζοντας τα πρώτα του βήματα το 1976-1977.
«Στην Ιεράπετρα γίνεται μια πολύ σοβαρή προσπάθεια πολλά χρόνια τώρα, με μεράκι, με τους ανθρώπους», επισημαίνει.
Για τον καταξιωμένο ηθοποιό, η διαφορά ανάμεσα στον επαγγελματία και τον ερασιτέχνη δεν βρίσκεται στην αξία της καλλιτεχνικής προσπάθειας, αλλά κυρίως στο κίνητρο. «Αυτό που διαχωρίζει τους ερασιτέχνες από τους επαγγελματίες είναι το ιδιαίτερο μεράκι του αφιλοκερδούς. Αυτό το κάνω για την ψυχή μου. Το κάνω μόνο και μόνο γιατί το αγαπάω».
Και εξηγεί ότι όσοι ανεβαίνουν ερασιτεχνικά στη σκηνή δεν αναζητούν απλώς ένα χειροκρότημα. «Ανεβαίνουν γιατί πρέπει να καλύψουν ένα κενό της ψυχής τους. Να δώσουν ένα περίσσευμα από τον ψυχικό τους, εσωτερικό κόσμο. Να γνωρίσουν κάτι που θα τους αναδείξει σε κάτι καλύτερο. Να γίνουν καλύτεροι άνθρωποι. Γιατί το θέατρο εξανθρωπίζει. Το θέατρο είναι πολιτισμός».
«Ο κόσμος έχει ανάγκη την προσωπική επαφή»
Ο Στέλιος Μάινας δεν κρύβει, πάντως, και τη δύσκολη πραγματικότητα του επαγγέλματος του ηθοποιού.
Μιλά για τη διαρκή οικονομική ανασφάλεια, τον φόβο της ανεργίας και την αγωνία που συνοδεύει ακόμη και τους καταξιωμένους καλλιτέχνες. «Ο καλλιτέχνης γενικότερα κατατρύχεται από έναν μεγάλο εφιάλτη. Λέγεται φτώχεια. Ο καλλιτέχνης ζει με μια μόνιμη ανασφάλεια», τονίζει.
Μια ανασφάλεια που, όπως παραδέχεται, δεν έχει σταματήσει ούτε για τον ίδιο, καθώς συνδέεται και με την ευαισθησία του καλλιτέχνη, τη διαρκή αμφισβήτηση και την ανάγκη να επικοινωνήσει πραγματικά με το κοινό.
Παρά την κυριαρχία της τεχνολογίας, της τηλεόρασης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, θεωρεί ότι το θέατρο διατηρεί μια αναντικατάστατη δύναμη. «Ο κόσμος θέλει την προσωπική επαφή που δεν αντικαθίσταται με τίποτα. Ούτε με τηλεοράσεις ούτε με διαδίκτυα», σημειώνει.
Θυμάται μάλιστα με ιδιαίτερη ικανοποίηση ότι κατά την περσινή παρουσία του στην Ιεράπετρα οι παραστάσεις ήταν γεμάτες, γεγονός που του επιβεβαίωσε την ανάγκη του κοινού για ζωντανή θεατρική εμπειρία. «Ο κόσμος αποζητάει αυτή την επαφή. Τη θέλει», λέει, περιγράφοντας το θέατρο ως μια πράξη που επικοινωνεί απ’ ευθείας με την ψυχή του θεατή.
Συνδέει δε αυτή τη λειτουργία με την αρχαία ελληνική αντίληψη της κάθαρσης και της θεραπευτικής δύναμης της τέχνης. «Το θέατρο ήταν καθαρμός. Ή είναι καθαρμός», όπως αναφέρει.
Η τηλεόραση, «Το Νησί» και οι σειρές που ξεχωρίζει
Αναγνωρίζει και την ιδιαίτερη κοινωνική λειτουργία της τηλεόρασης. Θεωρεί μεγάλη ευθύνη για έναν ηθοποιό το γεγονός ότι μπαίνει στα σπίτια των ανθρώπων, προσφέροντας συντροφιά, συγκίνηση και ψυχαγωγία, ιδιαίτερα σε όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν μια θεατρική παράσταση.
Από την πλούσια τηλεοπτική του διαδρομή ξεχωρίζει δύο σειρές: «Το Νησί» και τα «Μαύρα Μεσάνυχτα», ενώ προσθέτει και το «Είμαστε στον αέρα», μια δουλειά που θυμάται με ξεχωριστή τρυφερότητα.
Για την τελευταία μιλά με αγάπη, κυρίως για τις ανθρώπινες σχέσεις που δημιουργήθηκαν μεταξύ των συντελεστών και διατηρούνται μέχρι σήμερα.
Κοινός παρονομαστής, είτε μιλά για τους συνεργάτες του είτε για τους ανθρώπους της Κρήτης, παραμένει η ανθρώπινη σύνδεση. Αυτή ακριβώς η ανάγκη για επικοινωνία βρίσκεται, άλλωστε, και στον πυρήνα της θεατρικής τέχνης, όπως την αντιλαμβάνεται ο Στέλιος Μάινας.
Και ίσως γι’ αυτό αντιμετωπίζει με τόσο μεγάλο σεβασμό την προσπάθεια των ερασιτεχνικών ομάδων που θα συναντηθούν στην Ιεράπετρα – επειδή βλέπει σε αυτές ανθρώπους που επιλέγουν να δημιουργούν, να εκφράζονται και να μοιράζονται ένα κομμάτι της ψυχής τους με τους άλλους.
ΝΙΚΟΣ ΣΓΟΥΡΟΣ
