Τις τελευταίες ημέρες, ένα αίσθημα έντονου προβληματισμού και δικαιολογημένης ανησυχίας διακατέχει τους πολίτες και ορισμένους εκπροσώπους φορέων στον Άγιο Νικόλαο και τη Νεάπολη. Όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ του Μιχάλη Ατσαλάκη στην έντυπη έκδοση της ΑΝΑΤΟΛΗΣ ενόψει της επικείμενης παράδοσης του τμήματος του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) «Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος» στα τέλη του τρέχοντος μηνός ή το αργότερο τον Δεκαπενταύγουστο, τα ερωτήματα στην τοπική κοινωνία πολλαπλασιάζονται. Το βασικότερο εξ αυτών είναι εύλογο: Τι μέλλει γενέσθαι με την πλήρη και ουσιαστική ολοκλήρωση του έργου «Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος», από τη στιγμή που οι νευραλγικοί κόμβοι της Νεάπολης και του Αγίου Νικολάου μένουν εκτός του τμήματος που παραδίδεται;
Η παράδοση του δρόμου αναμένεται να συνοδευτεί από επίσημα εγκαίνια, παρουσία της ανώτατης κυβερνητικής ηγεσίας και του ίδιου του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος θα πρέπει με την αναφορά στον ΒΟΑΚ που γίνεται πράξη, να ανακοινώσει όλο τον σχεδιασμό για το σύνολο του Άξονα. Μαζί και τις εντάξεις των έργων των κόμβων Αγίου Νικολάου και Νεάπολης σε συγκεκριμένο πρόγραμμα χρηματοδότησης και με συγκεκριμένο προϋπολογισμό, αφού τα 38 εκ. ευρώ που αφαιρέθηκαν από το έργο για να στηρίξουν την οδική ασφάλεια στη Δυτική Κρήτη πρέπει να καλυφθούν για να ολοκληρωθεί το έργο.
Προφανώς η κυβέρνηση επέλεξε να μην χάσει τους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης αφού δεν προλάβαινε να προχωρήσει το τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος με τις παλινωδίες των απαλλοτριώσεων. Αλλά τώρα είναι αναγκαίο, πέρα των γενικόλογων αναφορών, να ανακοινώσει ο πρωθυπουργός και την ολοκλήρωση του τμήματος με συγκεκριμένη κάλυψη των δαπανών.
Η παράκαμψη του Αγίου Νικολάου
Ας δούμε όμως τι έχει συμβεί. Η παράκαμψη του Αγίου Νικολάου, ένα έργο πνοής για το νομό, εξελίσσεται σε ένα από τα πιο σύνθετα και ακανθώδη ζητήματα όσον αφορά τις υποδομές στο Λασίθι. Από τα 14,5 συνολικά χιλιόμετρα του νέου οδικού τμήματος, τα 4 χιλιόμετρα που αφορούν την παράκαμψη και τους κομβικούς ανισόπεδους κόμβους στερούνται πλέον της αναγκαίας ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι οδηγοί θα κινούνται σε έναν σύγχρονο αυτοκινητόδρομο μήκους περίπου 10 χιλιομέτρων, ο οποίος όμως κινδυνεύει να παραδοθεί «κουτσουρεμένος» και ημιτελής στα δύο του άκρα, χωρίς ομαλή σύνδεση με τον αστικό ιστό.
Τα δεδομένα, όπως προκύπτουν από τα επίσημα έγγραφα, είναι αδιαμφισβήτητα. Λόγω των μεγάλων καθυστερήσεων στις απαλλοτριώσεις (που αφορούν τόσο κατοικίες όσο και ενεργές επιχειρήσεις), αλλά και των άλλων προκλήσεων, με χαρακτηριστικότερη την ανάγκη διαχείρισης και μετακίνησης των παραδοσιακών ανεμόμυλων στο Νικηθιανό, το τμήμα της παράκαμψης απεντάχθηκε οριστικά από το Ταμείο Ανάκαμψης (RRF).
Η απόφαση αυτή επισημοποιήθηκε μόλις στις 27 Φεβρουαρίου 2026, όταν με την υπογραφή της 5ης τροποποίησης του έργου από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας, Νίκο Παπαθανάση, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση υπέστη δραματική περικοπή. Συγκεκριμένα, μειώθηκε κατά 38.185.714 ευρώ, πέφτοντας από τα 137 εκατομμύρια στα 99,8 εκατομμύρια.
Αν και ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου παραμένει υψηλά και έφτασε στα 206,3 εκατ. ευρώ, η μετάθεση της χρηματοδότησης στον κρατικό προϋπολογισμό μετατρέπει την υλοποίηση των κόμβων σε μια επισφαλή υπόσχεση. Ήδη άλλωστε, υπάρχει τεράστια παράταση του χρονοδιαγράμματος ολοκλήρωσης, η οποία φτάνει μέχρι τον Οκτώβριο του 2027.
Ως εκ τούτου, οι δύο κρίσιμοι κόμβοι σε Ξηρόκαμπο Αγίου Νικολάου (βασικός κόμβος εισόδου στην πόλη, στο νομό Λασιθίου και στην τουριστική ζώνη της Ελούντας) και ο κόμβος Νεάπολης, παραμένουν αυτή τη στιγμή «στον αέρα». Το οικονομικό βάρος για την κατασκευή τους μεταφέρεται πλέον αποκλειστικά στους εθνικούς πόρους.
Υπό αυτά τα δεδομένα, είναι αδήριτη ανάγκη να δοθούν καθαρές απαντήσεις. Κατά την επικείμενη παράδοση του έργου, η τοπική κοινωνία θα ήθελε να γνωρίζει. Δεν αναφερόμαστε στους εκπροσώπους των τοπικών φορέων του Λασιθίου, διότι ως γνωστόν, δεν έχουμε δει ούτε μία πρόταση διεκδίκησης ή συγκεκριμένου αιτήματος μέχρι σήμερα στο κορυφαίο αυτό ζήτημα για τον τόπο, προκαλώντας εύλογους προβληματισμούς. Αφενός, γιατί δεν βοηθούν την κυβέρνηση να κατανοήσει πλήρως την διάσταση του προβλήματος, αφετέρου γιατί δείχνουν αδύναμοι να αντιληφθούν οι ίδιοι πόσο επιζήμια είναι αυτή η τακτική για την τοπική ανάπτυξη και τον τουρισμό. Ακόμα και από την παράταση υλοποίησης του που θα πλήξει σημαντικά τον τουρισμό.
Συνεπώς, όσοι κατανοούν τα πραγματικά δεδομένα, αναμένουν, δικαίως, πως ο Πρωθυπουργός θα προβεί σε δεσμευτικές ανακοινώσεις, υποδεικνύοντας τους ακριβείς τρόπους χρηματοδότησης και το χρονοδιάγραμμα των δύο κόμβων. Το μόνο θετικό είναι πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ως αρχηγός της αντιπολίτευσης ανέλαβε από τις 19 Ιουλίου 2018 προσωπική δέσμευση για την υλοποίηση του ΒΟΑΚ, και στο πλαίσιο αυτό, δεν μπορεί το πρώτο τμήμα του έργου με το οποίο θέλει να συνδέσει το όνομα του, να είναι κουτσουρεμένο.
Κι η πραγματική ολοκλήρωση του ΒΟΑΚ στο τμήμα αυτό, θα γίνει μόνο με σαφείς δεσμεύσεις, ξεπερνώντας τον ορατό κίνδυνο να μείνει ένα ημιτελές μνημείο κακού σχεδιασμού και κάκιστης υλοποίησης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
