Ο εκπρόσωπος της αναδόχου εταιρείας για τη μελέτη του Κτηματολογίου στο Ν. Λασιθίου Γιάννης Αλαβάνος μας απέστειλε την ακόλουθη επιστολή:

Σε σχέση με την ανάρτηση σας «Ένα λάθος ΑΦΜ εξηγεί την «αρπαγή» του Λασιθίου από την Πελοπόννησο»,
και για να επικεντρωθεί η συζήτηση στα πραγματικά νομικά δεδομένα της, σας παραθέτουμε τη σχετική οδηγία που ήταν από αρχής και παραμένει ακόμα αναρτημένη στην ειδική ιστοσελίδα για τη μελέτη κτηματογράφησης της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου www.ktimalasithi.gr υπό τον τίτλο: Οδηγία για τα Δασικά στην Κρήτη, με βάση το άρθρο 152 ν.4819/2021.
Ειδικότερα ενδιαφέρει το κείμενο που αφορά την ΚΡΗΤΗ και την ΠΕΡΙΠΤΩΣΙΟΛΟΓΙΑ για την Κρήτη. Τις θέσεις που αναπτύσσονται σε αυτό ακολουθήσαμε κατά τη σύνταξη της μελέτης.
Υπενθυμίζουμε πάντα πως σε αυτήν τη φάση το κτηματολόγιο προκρίνει αλλά ούτε δημιουργεί ούτε καταργεί δικαιώματα.

Ο∆ΗΓΙΑ ΓΙΑ ∆ΑΣΙΚΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 152 ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 4819/2021

 Με το άρθρο 152 του ν.4819/2021 (ΦΕΚ Α’ 129/23.7.2021) µε τίτλο «Ιδιοκτησιακές ρυθµίσεις για τις δασικού και χορτολιβαδικού χαρακτήρα εκτάσεις των περιοχών του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 62 του ν. 998/1979», προστέθηκε περίπτωση IV στην παρ. 1 του άρθρου 10 του Ν. 3208/2003 και ειδικώτερα ορίστηκε ότι το Ελληνικό ∆ηµόσιο δεν προβάλλει δικαιώµατα κυριότητας σε δάση, δασικές εκτάσεις και στις εκτάσεις των περιπτώσεων α’ και β’ της παραγράφου 5 του άρθρου 3 του ν. 998/1979, τα οποία:

«IV. Περιλαµβάνονται σε περιοχές του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 62 του ν. 998/1979 (Α’ 289) για τις οποίες το Ελληνικό ∆ηµόσιο δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή στοιχεία απόδειξης της κυριότητάς του, όπως πράξεις µίσθωσης, παραχώρησης ή άλλης εκµετάλλευσης, αξιοποίησης και προστασίας της έκτασης ως δηµόσιας και, συγχρόνως, οι διεκδικούντες την έκταση διαθέτουν τίτλους ιδιοκτησίας, οι ίδιοι ή οι δικαιοπάροχοί τους, οι οποίοι έχουν συνταχθεί µέχρι την 1η.7.2001 το αργότερο, έστω και εάν έχουν µεταγραφεί µεταγενέστερα.

Εκκρεµείς εµπράγµατες αγωγές του ∆ηµοσίου που αφορούν στις εν λόγω εκτάσεις και οι οποίες βασίζονται σε τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή στοιχεία απόδειξης της κυριότητάς του, δεν επηρεάζονται από την ρύθµιση του παρόντος άρθρου. Σε περίπτωση που το δικαίωµα της κυριότητας επί των ανωτέρω εκτάσεων έχει καταχωρηθεί υπέρ ιδιωτών ή νοµικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου στα κτηµατολογικά βιβλία των οικείων κτηµατολογικών γραφείων, το Ελληνικό ∆ηµόσιο δεν προβάλλει δικαιώµατα κυριότητας επ’αυτών και δεν ασκεί τα ένδικα βοηθήµατα που προβλέπονται στο άρθρο 6 του ν. 2664/1998 (Α’ 275).»

Στη συνέχεια εξεδόθη η υπ’ αρ. πρωτ. ΥΠΕΝ/∆Π∆/115255/6217/02.12.2021 Εγκύκλιος του ΥΠΕΝ «Οδηγίες εφαρµογής των διατάξεων της περίπτωσης IV της παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 3208/2003 και του άρθρου 8Α του ν. 998/1979, το οποίο προστέθηκε µε το άρθρο 149 του ν. 4819/2021».

Α) Επ’ αφορµής αυτής, αποσαφηνίζουµε τα ακόλουθα σχετικά µε την αναφερόµενη

διευκρίνιση στην ως άνω Εγκύκλιο πως «δεν καταλύονται ιδιωτικά δικαιώµατα επί των εν λόγω εκτάσεων που έχουν αποκτηθεί µε χρησικτησία ή µε τίτλους συνταχθέντες µετά την ανωτέρω ηµεροµηνία, ως προς τα οποία εξακολουθεί να ισχύει ότι ίσχυε και πριν την εισαγωγή της ανωτέρω διάταξης», εξειδικεύοντας τα ισχύοντα ανά περιοχή.

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Άρθρο 62 ν. 998/1979

Βάρος απόδειξης – Ειδική αναγνώριση κατατµήσεων

Επί των πάσης φύσεως αµφισβητήσεων ή διενέξεων ή δικών µεταξύ του ∆ηµοσίου, είτε ως ενάγοντος είτε ως εναγοµένου είτε ως αιτούντος είτε ως καθ’ ου η αίτηση, και φυσικού ή νοµικού προσώπου, το οποίο προβάλλει ή αξιώνει οποιοδήποτε δικαίωµα, εµπράγµατο ή µη, επί των δασών, των δασικών εκτάσεων το ως άνω φυσικό ή νοµικό πρόσωπο οφείλει να αποδείξει την παρ’ αυτώ ύπαρξη του δικαιώµατός του.

Κατ’ εξαίρεση η διάταξη αυτή δεν ισχύει στις περιφέρειες των Πρωτοδικείων των Ιονίων Νήσων, της Κρήτης, των Νοµών Λέσβου, Σάµου, Χίου και Κυκλάδων, των νήσων Κυθήρων, Αντικυθήρων, της ∆ωδεκανήσου, πλην των νήσων που ισχύει ο κτηµατολογικός κανονισµός, καθώς και της περιοχής της Μάνης όπως αυτή ορίζεται από διοικητικά όρια των Καλλικρατικών ∆ήµων Ανατολικής και ∆υτικής Μάνης» Άρθρο 10 παρ. 1 ν. 3208/2003

1.Το ∆ηµόσιο δεν προβάλλει δικαιώµατα κυριότητας σε δάση, δασικές εκτάσεις και στις εκτάσεις των περιπτώσεων α’ και β’ της παραγράφου 5 του άρθρου 3 του παρόντος νόµου που:

Ι. Αναγνωρίστηκαν ως ιδιωτικά: […]

ΙΙ. Παραχωρήθηκαν κατά κυριότητα:[…]

ΙΙΙ. Περιήλθαν «κατά κυριότητα:[…]

ΙV. Περιλαµβάνονται σε περιοχές του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 62 του ν. 998/1979 (Α’ 289), για τις οποίες το Ελληνικό ∆ηµόσιο δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή στοιχεία απόδειξης της κυριότητάς του, όπως πράξεις µίσθωσης, παραχώρησης ή άλλης εκµετάλλευσης, αξιοποίησης και προστασίας της έκτασης ως δηµόσιας και, συγχρόνως, οι διεκδικούντες την έκταση διαθέτουν τίτλους ιδιοκτησίας, οι ίδιοι ή οι δικαιοπάροχοί τους, οι οποίοι έχουν συνταχθεί µέχρι την 1.7.2001 το αργότερο, έστω και εάν έχουν µεταγραφεί µεταγενέστερα. Εκκρεµείς εµπράγµατες αγωγές του ∆ηµοσίου που αφορούν στις εν λόγω εκτάσεις και οι οποίες βασίζονται σε τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή στοιχεία απόδειξης της κυριότητάς του, δεν επηρεάζονται από τη ρύθµιση του παρόντος άρθρου. Σε περίπτωση που το δικαίωµα της κυριότητας επί των ανωτέρω εκτάσεων έχει καταχωρηθεί υπέρ ιδιωτών ή νοµικών προσώπων δηµοσίου ή ιδιωτικού δικαίου στα κτηµατολογικά βιβλία των οικείων κτηµατολογικών γραφείων, το Ελληνικό ∆ηµόσιο δεν προβάλλει δικαιώµατα κυριότητας επ’ αυτών και δεν ασκεί τα ένδικα βοηθήµατα που προβλέπονται στο άρθρο 6 του ν. 2664/1998 (Α’ 275)2

ΚΡΗΤΗ

Ο Κρητικός Κώδικας τέθηκε σε ισχύ στις 23 Ιουλίου 1904, η ισχύς του οποίου διατηρήθηκε και µετά την ένωση της Κρήτης µε την υπόλοιπη Ελλάδα και µέχρι την 23/2/1946, οπότε και άρχισε η ισχύς του Αστικού Κώδικα. Σύµφωνα µε τον Κρητικό Κώδικα στο άρθρο 198 αναφέρεται, ότι τα κτήµατα της Επικράτειας είναι ∆ηµόσια ή ανήκουν στην περιουσία του Κράτους. Με το άρθρο 199 γίνεται η διάκριση των ∆ηµοσίων κτηµάτων που είναι αναπαλλοτρίωτα και στα οποία δεν περιλαµβάνονται τα δάση και οι δασικές εκτάσεις, ενώ κατά το επόµενο άρθρο 200 πάντα τα λοιπά κτήµατα της επικράτειας ανήκαν στην περιουσία του κράτους, δηλαδή γεωργικές, δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις.

Όσον αφορά στον τρόπο κτήσης κυριότητας ακινήτων µε χρησικτησία, σύµφωνα µε τον Κρητικό Αστικό Κώδικα αναφέρουµε τα παρακάτω: «Σύµφωνα µε το άρθρο 293, εκείνος που µε καλή πίστη απέκτησε ακίνητο µε τίτλο νοµότυπα συντεταγµένο και µετεγγραµµένο, γίνεται κύριος του ακινήτου µε δεκαετή συνεχή νοµή από της µεταγραφής (τακτική χρησικτησία), κατά δε το άρθρο 294 καλής πίστης νοµέας θεωρείται εκείνος που κατά τον χρόνο έναρξης της νοµής αγνοεί ότι απέκτησε το

πράγµα από µη αληθινό κύριο. Περαιτέρω, οι διατάξεις των άρθρων 206,237,295- 296, 299 και 302 του εν λόγω Κώδικα καθιερώνουν ως τρόπο κτήσης κυριότητας σε ακίνητο την έκτακτη χρησικτησία δυνάµει εικοσαετούς νοµής. Ο Κρητικός Κώδικας θέσπισε µε τα άρθρα 1356 και 1357 ειδική ρύθµιση για τον υπολογισµό του χρόνου, ο οποίος διέδραµε πριν από την ισχύ του, και κατά την πρώτη διάταξη ορίζεται ότι ο χρόνος που ορίζεται από τον παρόντα νόµο για την απόκτηση κυριότητας µε χρησικτησία αρχίζει, αφότου υπήρξαν όλα τα προσόντα που απαιτούνται από τον νόµο για τη χρησικτησία και ότι εάν κατά την έναρξη ισχύος αυτού είναι συµπληρωµένος ο χρόνος ή υπολείπεται για τη συµπλήρωση του χρονικό διάστηµα µικρότερο της πενταετίας, η κυριότητα δεν αποκτάται πριν περάσουν πέντε έτη από την ισχύ του νόµου. Σύµφωνα λοιπόν µε τις διατάξεις αυτές και σε συνδυασµό µε τα άρθρα 1356 και 1357 του Κώδικα ήταν δυνατή η κτήση κυριότητας µε έκτακτη χρησικτησία, που έπρεπε να έχει συµπληρωθεί έως την 11.05.1915, µε δυνατότητα συνυπολογισµού µέχρι και δεκαπέντε ετών χρόνου νοµής, πριν από την έναρξη ισχύος του Κώδικα και µε τακτική χρησικτησία µέχρι και 5 χρόνια πριν από την έναρξη της ισχύος του, εφόσον υπήρχαν τα απαιτούµενα προσόντα ήτοι τίτλος, µεταγραφή και καλή πίστη .

Ο θεσµός της χρησικτησίας ίσχυσε στην Κρήτη, µέχρι την 12η-9-1915 µε την

εφαρµογή του ν. ∆ΞΗ’/1912 και των εκδοθέντων ∆/των. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς των δασών, δασικών και χορτολιβαδικών εκτάσεων στην Κρήτη από το 1915 και µετά διέπεται από τις διατάξεις της ∆ασικής Νοµοθεσίας όπως και όλη την Ελλάδα.

ΠΕΡΙΠΤΩΣΙΟΛΟΓΙΑ

Α) Έκταση που έχει χαρακτηριστεί ως δασική για την οποία το ∆ηµόσιο δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας, ενώ ούτε ο ιδιώτης διαθέτει (αυτός και οι δικαιοπάροχοί του) τίτλο συνταχθέντα µέχρι την 01/07/2001, προκρίνεται το Ελληνικό ∆ηµόσιο. Σε περίπτωση ύπαρξης τίτλων µετά την 01/07/2001 θα πρέπει ο έλεγχος να καταλαµβάνει τους απώτερους τίτλους των δικαιοπαρόχων που είχαν συνταχθεί µέχρι την 01/07/2001. Εάν λ.χ ο δηλών προσκοµίζει αποδοχή κληρονοµίας του 2003 για δασική έκταση που ο κληρονοµούµενος απέκτησε µε χρησικτησία         µετά  την    11/05/1915,        το      δικαίωµα   του     δηλούντος  ιδιώτη απορρίπτεται.

Β) Έκταση που έχει χαρακτηριστεί ως δασική για την οποία το ∆ηµόσιο δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας, ενώ ο ιδιώτης έχει αποδεδειγµένα συµπληρώσει τον απαιτούµενο χρόνο χρησικτησίας µέχρι το 1915, προκρίνεται ο ιδιώτης.

Γ) Έκταση που έχει χαρακτηριστεί ως δασική για την οποία το ∆ηµόσιο δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας, ενώ ο ιδιώτης δεν έχει συµπληρώσει τον απαιτούµενο χρόνο χρησικτησίας µέχρι το 1915, προκρίνεται το ∆ηµόσιο.

∆) Έκταση που έχει χαρακτηριστεί ως δασική για την οποία το ∆ηµόσιο δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας, ενώ ο ιδιώτης έχει τίτλο συνταχθέντα µέχρι την 01/07/2001, κατά τα άρθρα 149-152 του ν. 4819/2021, προκρίνεται πάντοτε το δικαίωµα του ιδιώτη.

Ε ) Έκταση που έχει χαρακτηριστεί ως δασική για την οποία το ∆ηµόσιο διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας ή προσκοµίζει τα αποδεικτικά έγγραφα κυριότητας του επί δασικών εκτάσεων που προβλέπονται στην ανωτέρω 115255/6217/2021 εγκύκλιο του ΥΠΕΝ, ανεξαρτήτως των εγγράφων που προσκοµίζει ο ιδιώτης, προκρίνεται πάντοτε το ∆ηµόσιο.