Ένα όμορφο φυτό, που αυτήν την εποχή «κιτρινίζει» τους δρόμους, σχεδόν όλου του επαρχιακού δικτύου του νομού μας, είναι οι σπάρτοι (τα σπάρτα). Θα συναντήσουμε πολλούς στον «εθνικό» δρόμο Αγίου Νικολάου – Σητείας, στο δρόμο που οδηγεί στο οροπέδιο του Λασιθίου, στο δρόμο του Κρούστα κ.α.
Τα σπάρτα συνήθως τα βλέπουμε κατά μήκος των δρόμων κυρίως λόγω του δυνατού ριζικού συστήματός τους, το οποίο συγκροτεί τα διαβρωμένα εδάφη. Τα άνθη των σπάρτων είναι κίτρινου χρώματος και αρωματικά, ενώ οι βλαστοί τους χρησιμοποιούνται στην κατασκευή καλαθιών και ψάθινων καπέλων. Η λαϊκή ιατρική θεωρεί ότι το σπάρτο έχει την ικανότητα να προστατεύει από το δηλητήριο της οχιάς.
Τα παλιά χρόνια οι ιδιοκτήτες των χωραφιών, που είχαν σπάρτα, τα πρόσεχαν και τα προστάτευαν («Λαογραφία και Ελληνική Παράδοση»). Αυτό συνέβαινε, καθώς μετά τη συγκομιδή και επεξεργασία τους, έφτιαχναν στρωσίδια, λιόπανα για να μαζεύουν τις ελιές, αλλά και κουβέρτες για τις πιο φτωχές οικογένειες.
Η συγκομιδή των σπάρτων γινόταν τους καλοκαιρινούς μήνες, γιατί έπρεπε να μην έχουν καθόλου λουλούδια. Η νοικοκυρά τα μάζευε και τα έφτιαχνε σε μικρά δεματάκια και τα τοποθετούσε στον ήλιο μέχρι να ασπρίσουν. Στη συνέχεια τα έβραζε μέχρι που άρχιζαν να ξεφλουδίζουν. Επόμενο στάδιο ήταν η τοποθέτησή τους σε ποτάμι για 5-8 ημέρες, σε μέρος που δεν περνούσαν πρόβατα ή κατσίκες για να πιούν νερό, γιατί θα δηλητηριάζονταν. Μετά τα έβγαζαν και τα χτυπούσαν με τον κόπανο, μέχρι να γίνουν άσπρα. Τα μετέφεραν στο σπίτι και όπως ήταν νωπά, έβγαζαν τις φλούδες που είχαν μείνει επάνω σε κάθε κλωνάρι. Έβγαζαν το μαλλί από τα κλωνάρια, τα σαπούνιζαν καλά, τα στέγνωναν, τα έξαιναν και στη συνέχεια τα έγνεθαν.
ΛΕΩΝ. ΚΛΩΝΤΖΑΣ
