Σε ένα καθοριστικό και ιστορικό βήμα για τη δρομολόγηση ενός από τα πλέον αναγκαία έργα υποδομής στον Δήμο Αγίου Νικολάου, η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Κρήτης ενέκρινε ομόφωνα τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για την Παράκαμψη της Ελούντας. Πρόκειται για μια εξέλιξη-ορόσημο που έρχεται να αναδιατάξει συνολικά τα κυκλοφοριακά δεδομένα σε ένα διεθνώς αναγνωρισμένο τουριστικό σημείο αιχμής, δίνοντας ουσιαστική διέξοδο στα χρόνια προβλήματα κορεσμού.
Σε δήλωσή του, ο Αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου Γιάννης Ανδρουλάκης έκανε λόγο για μια ιστορική ημέρα για τον τόπο, υπογραμμίζοντας με έμφαση ότι «το όραμα αυτό μετατρέπεται πλέον σε απτή πραγματικότητα χάρη στη σταθερή βούληση του Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρου Αρναουτάκη να ολοκληρωθεί το έργο, καθώς και στη μεθοδική, άοκνη δουλειά των στελεχών της Αντιπεριφέρειας Λασιθίου, που προετοίμασαν άρτια τον φάκελο ενός τόσο μεγάλου και απαιτητικού εγχειρήματος. Με τις διορθώσεις που πρότειναν οι υπηρεσίες προχωρούμε πλέον για την τελική φάση του έργου».
Το προτεινόμενο έργο προβλέπει νέες κατασκευές αλλά και εκτεταμένες παρεμβάσεις αναβάθμισης και βελτίωσης της υφιστάμενης οδοποιίας, εκτεινόμενο σε ένα συνολικό μήκος περίπου 3,3 χιλιομέτρων. Ο στρατηγικός σκοπός της παρέμβασης είναι σαφής και μακρόπνοος: η πλήρης διοχέτευση της κυκλοφορίας προς την Πλάκα και το λιμάνι μέσω της νέας περιφερειακής χάραξης, ώστε να απαλλαγούν οριστικά το ευαίσθητο παραλιακό μέτωπο και οι ιστορικοί οικισμοί από το ασφυκτικό βάρος της κυκλοφορίας και των βαρέων οχημάτων.
Η αρχή της χάραξης τοποθετείται στη χιλιομετρική θέση (Χ.Θ.) 0+000, επί της υφιστάμενης οδού, περίπου 1,2 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά των ορίων του Σχίσματος και μόλις 30 μέτρα μετά τη διασταύρωση προς το ξενοδοχείο «Elounda Beach», έξω από το πρατήριο υγρών καυσίμων. Από το σημείο αυτό μέχρι και τη Χ.Θ. 2+750, ο δρόμος λειτουργεί ως κύρια αρτηρία σύνδεσης επαρχιών και οικισμών κατηγορίας Α ΙΙΙ, με προβλεπόμενη ταχύτητα μελέτης τα 70 χιλιόμετρα την ώρα. Για το τμήμα αυτό εφαρμόζεται τυπική διατομή β2, με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση πλάτους 3,75 μέτρων και λωρίδα καθοδήγησης 0,25 μέτρων εκατέρωθεν, διαμορφώνοντας ένα συνολικό πλάτος οδοστρώματος 8 μέτρων.
Στη συνέχεια, από τη Χ.Θ. 2+750 έως το πέρας του έργου στη Χ.Θ. 3+327, η οδός μετατρέπεται σε σύγχρονη αστική αρτηρία κατηγορίας Γ ΙΙΙ με τυπική διατομή γ2ρπ. Σε αυτό το τμήμα προβλέπονται δύο λωρίδες κυκλοφορίας πλάτους 3,50 μέτρων, υπερυψωμένη διαχωριστική νησίδα πλάτους 3 μέτρων, ειδική λωρίδα παρόδιας στάθμευσης πλάτους 2 μέτρων για την ικανοποίηση των τοπικών αναγκών, καθώς και πεζοδρόμιο πλάτους 3,25 μέτρων με πλήρη οδοφωτισμό και αστικό εξοπλισμό.
Κομβικό ρόλο στη λειτουργία της νέας αρτηρίας αναλαμβάνουν τρεις κόμβοι:
*Περί τη Χ.Θ. 0+367 σχεδιάζεται ο κυκλικός κόμβος Κ1 μορφής διπλής τρομπέτας με τέσσερις κλάδους, εξωτερική διάμετρο 37 μέτρων, ασφαλτική λωρίδα 6,5 μέτρων και υπερβατή ζώνη 2 μέτρων.
*Περί τη Χ.Θ. 2+950 χωροθετείται ο κυκλικός κόμβος Κ3, επίσης διαμέτρου 37 μέτρων, εντός δομημένου περιβάλλοντος, συνδέοντας την αρτηρία με την Επαρχιακή Οδό 3 προς Φουρνή και Πινές. Ο κόμβος αυτός διαθέτει ισόπεδες διαβάσεις πεζών πλάτους 3 μέτρων και πλήρεις ράμπες για άτομα με αναπηρία.
*Στη Χ.Θ. 3+327 το έργο ολοκληρώνεται με τον κόμβο Κ4, δίπλα στο κοιμητήριο και σε άμεση επαφή με τον λιμενοβραχίονα. Εδώ απορρίφθηκε ορθά η λύση του κυκλικού κόμβου για την προστασία του αιγιαλού, προκρίνοντας έναν ισόπεδο κόμβο μορφής «Τ» με κατάλληλες διαγραμμίσεις.
Εξαιρετικά σημαντικό είναι και το υπόγειο τεχνικό έργο Cut and Cover (ανοικτής εκσκαφής και επανεπίχωσης) στη Χ.Θ. 1+608, μήκους 25 μέτρων και ανοίγματος 7 επί 11 μέτρων, πάνω από το οποίο διαμορφώνεται «Άνω Διάβαση» για την αποκατάσταση υφιστάμενης αγροτικής οδού. Παράλληλα, δημιουργείται δευτερεύον παράπλευρο δίκτυο τριών κλάδων (SR1, SR2, SR3 πλάτους 3,5 μ.), ενώ στη ζώνη του SR1 προβλέπεται να εγκατασταθεί ο αγωγός μεταφοράς νερού που θα επιλύσει οριστικά το πρόβλημα υδροδότησης της Ελούντας.
Οι κρίσιμες παρατηρήσεις: Τα 13 σημεία της Υπηρεσίας
Η εισήγηση του Τμήματος Περιβάλλοντος της Π.Ε. Λασιθίου, διά της εισηγήτριας Ελένης Δρακωνάκη και της Προϊσταμένης Διεύθυνσης Δρ. Άννας Καγιαμπάκη, εντοπίζει δεκατρία κομβικά σημεία που απαιτούν διορθωτικές παρεμβάσεις πριν από την οριστική έγκριση:
1.Ασυμφωνία χιλιομέτρησης: Καταγράφονται τρεις διαφορετικές θέσεις για το τέλος του έργου μέσα στα κείμενα της μελέτης (Χ.Θ. 3+128, 3+182 και 3+327).
2.Χαρτογραφική παράλειψη: Στη βασική απεικόνιση λείπει ολόκληρο το αρχικό τμήμα από την αφετηρία έως τον κόμβο Κ1.
3.Συντεταγμένες κόμβου Κ1 και ενστάσεις: Παρατηρούνται ανακολουθίες στις συντεταγμένες του κόμβου. Παράλληλα, κατατέθηκε επίσημη έγγραφη αντίρρηση από την εταιρεία ΤΕΚΕ Α.Ε. («Elounda Palm») για την παράλειψη σύνδεσης της δημοτικής οδού «Κατεβατή» στον Κ1.
4.Παρόδιες ιδιοκτησίες: Απουσιάζει πρόβλεψη για ασφαλή πρόσβαση σε επιχειρήσεις και κατοικίες στη Χ.Θ. 0+700.
5.Τουριστικά λεωφορεία: Δεν υπάρχει τεκμηρίωση για το πού θα σταθμεύουν τα τουριστικά λεωφορεία πριν τον κόμβο Κ3 ούτε πώς θα προσεγγίζουν μελλοντικά το κέντρο του Σχίσματος.
6.Σύνδεση Κάτω Χωριού: Απαιτείται εξασφάλιση της απρόσκοπτης σύνδεσης της υφιστάμενης οδού με το κύριο δίκτυο χωρίς κυκλοφοριακές αποκοπές.
7.Ασφάλεια μαθητών: Στη Χ.Θ. 3+100 η χάραξη τέμνει τη δημοτική οδό που εξυπηρετεί το Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό Σχολείο Ελούντας, καθιστώντας άμεση ανάγκη τη λήψη πρόσθετων μέτρων οδικής ασφάλειας για μαθητές και γονείς.
8.Καταφύγιο Άγριας Ζωής: Ζητείται ακριβής αποτύπωση της απόστασης της οδού από το γειτονικό Καταφύγιο Άγριας Ζωής «Οξυά Αγίου Νικολάου – Ελούντας».
9.Χωματουργικό ισοζύγιο: Προβλέπεται τεράστια περίσσεια εκσκαφών 100.000 κυβικών μέτρων, χωρίς συγκεκριμένο και νόμιμο σχέδιο τελικής διαχείρισης και απόθεσης.
10.Τοπίο και ΣΧΟΟΑΠ: Στη ζώνη επιρροής του Τόπου Ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους «Ολούς – Σπιναλόγκα», απαιτείται πιστή εφαρμογή του ΣΧΟΟΑΠ για επένδυση τοίχων με τοπική πέτρα και προστασία ξερολιθιών και μονοπατιών.
11.Υδατόρεμα (Χ.Θ. 0+993): Οι τεχνικοί οχετοί πρέπει να εγγυώνται την ανεμπόδιστη απορροή και να λειτουργούν ως περάσματα για τη μικρή πανίδα.
12.Υδραυλική προστασία: Επιβάλλονται μέτρα διάχυσης και απόσβεσης των ομβρίων, ώστε να αποτραπεί η διάβρωση και η μεταφορά φερτών υλικών στον κόλπο.
13.Χλωρίδα και πανίδα: Απαιτείται συγκεκριμένη και εξειδικευμένη καταγραφή των φυτικών ειδών, των οικοτόπων και της εντομοπανίδας στη ζώνη κατάληψης, αντί για γενικές περιγραφές.
Η απόφαση της Επιτροπής Περιβάλλοντος ανάβει πράσινο φως σε ένα ιστορικό αίτημα δεκαετιών για τον τόπο. Το στοίχημα πλέον για την Περιφέρεια, τις τεχνικές υπηρεσίες και τους μελετητές είναι να ενσωματώσουν τις 13 αυτές υποδείξεις των υπηρεσιών τους, ώστε το μεγάλο αυτό έργο να υλοποιηθεί άρτια, διασφαλίζοντας την αναπτυξιακή προοπτική της Ελούντας με απόλυτο σεβασμό στην καθημερινότητα των πολιτών και το μοναδικό φυσικό περιβάλλον της περιοχής.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
