Ένα από τα θέματα του Τοπικού Συμβουλίου Κριτσάς ήταν ο τρόπος είσπραξης του 4% από τα παραγόμενα προϊόντα Καθαρού Όρους Κριτσάς του 2025.
Ως γνωστόν, στο Καθαρό υπάρχει ένα ιδιαίτερο καθεστώς ιδιοκτησίας της γης, καθώς όλη η έκταση του Καθαρού ανήκει αποκλειστικά στο Δημοτικό Διαμέρισμα Κριτσάς. Επομένως οι κάτοχοι γης θα έπρεπε να δηλώσουν τα προϊόντα που παρήγαγαν, προκειμένου η κοινότητα να προβεί στον υπολογισμό και στη συνέχεια στην είσπραξη του 4% επί της αξίας των παραγόμενων προϊόντων.
Πριν χρόνια αυτό γινόταν στο… «τελωνείο» του Καθαρού το οποίο βρισκόταν κοντά στην έξοδο του οροπεδίου, στο Δάμακα. Η Κοινότητα ενοικίαζε αυτήν την ιδιότυπη «φορολογία» σε Κριτσώτη, μετά από πλειοψηφικό διαγωνισμό. Ο ενοικιαστής μάζευε το 4% των προϊόντων τα οποία μεταπουλούσε με την ελπίδα ότι θα έχει κέρδος. Για παράδειγμα, η «φορολογία» για 100 κιλά μήλα ήταν τα 4 κιλά!
Πώς το Καθαρό βρέθηκε στα χέρια της Κοινότητας Κριτσάς;
Περιληπτικά αναφέρουμε ότι μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους, το οροπέδιο Καθαρό περιήλθε στην κατοχή της οικογένειας Χανιαλή από το Ηράκλειο. Μετά από πολλά χρόνια, οι αδελφοί Χουσεΐν, Μπίν και Ισμαήλ Μπίν το δώρισαν στην Κοινότητα Κριτσάς. Εκδόθηκε μάλιστα και το σχετικό αυτοκρατορικό φιρμάνι (διάταγμα), το οποίο κατοχύρωσε τη δωρεά. Όμως οι κληρονόμοι του Χανιαλή, επειδή ήθελαν και πάλι να καταλάβουν το Καθαρό, κατόρθωσαν να αποσταλεί το φιρμάνι, από τα αρχεία του Ηρακλείου στην Κωνσταντινούπολη, ώστε αυτό να εξαφανιστεί.
Όπως αναφέρει ο καθηγητής Εμμανουήλ Ταβλάς («Ενθυμίσεις – Έγγραφα»), οι αγώνες των Κριτσωτών υπήρξαν σκληροί. Κατά σύσταση και απαίτηση των Χανιαλήδων, προσεκλήθησαν στο Ηράκλειο, όπου φυλακίστηκαν με σκοπό να φοβηθούν και εγκαταλείψουν το Οροπέδιο. Μετά τη φυλάκιση (1864), στο Ηράκλειο μετέβηκαν 150 Κριτσώτες, οι οποίοι όμως, όπως αναφέρεται σε σχετικό έγγραφο, κακοποιήθηκαν γιατί αξίωσαν την αποφυλάκιση των συλληφθέντων και την απόδοση του κτήματος. Μετά από αυτό, για να επιτύχουν την αποφυλάκισή τους, υπέβαλαν στους αντιπροσώπους των Μεγάλων Δυνάμεων υπόμνημα, βάσει του οποίου πέτυχαν την αποφυλάκιση των κρατουμένων.
Πώς βρέθηκε το φιρμάνι; Μετά την πάροδο αρκετών ετών (1889) ο Κριτσώτης Δήμαρχος Νικόλαος Αποστολάκης, -με κάποιον Προβιοδάκη μουσουλμάνο-, ανακάλυψαν ότι το φιρμάνι του Καθαρού βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη. Μετά από σχετική εντολή ο Αποστολάκης μετέβη στα Χανιά, όπου με ενέργειες του Γενικού Διοικητού το φιρμάνι επέστρεψε στην Κριτσά. Η κατοχή του Οροπεδίου έγινε οριστικά περιουσία της Κοινότητας Κριτσάς το 1904.
ΛΕΩΝ.Κ.
