Η απόφαση του Κυριάκου Μητσοτάκη για την είσοδο της χώρας στον SAFE, στον ευρωπαϊκό μηχανισμό για την άμυνα, αντλώντας τουλάχιστον 1,2 δισ. ευρώ, ανοίγει διάπλατα τον δρόμο για την ενίσχυση της άμυνας μέσω ευνοϊκής χρηματοδότησης. Το 1,2 δισ. ευρώ θα προστεθεί στον προϋπολογισμό των 28,8 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025-2036, δημιουργώντας έτσι ένα χρηματικό απόθεμα 30 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αναμένεται να αυξηθεί όταν η Ε.Ε. ανοίξει την κάνουλα του μεγάλου προγράμματος ReArm, ύψους 650 δισ. ευρώ, που επιδοτεί την αγορά ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων.
Tο μεγάλο πλεονέκτημα του προγράμματος είναι η δεκαετής περίοδος χάριτος και η περίοδος αποπληρωμής, διάρκειας έως και 40 ετών, με χαμηλό επιτόκιο. Αυτό, σε συνδυασμό με τη ρήτρα διαφυγής της Ε.Ε., σημαίνει ότι το ποσό που ζητά η Ελλάδα δεν εγγράφεται ακέραιο στον Προϋπολογισμό της χώρας, αλλά οι δόσεις που καταβάλλονται κατά έτος, με χρόνο έναρξης το 2035. Η Ελλάδα δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην αναβάθμιση της πυραυλικής της προστασίας αλλά και στην ενίσχυση του Ναυτικού.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, σε ό,τι αφορά τα ναυτικά προγράμματα ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην πρόσκτηση υποβρυχίων αλλά και κορβετών. Στις συσκέψεις που γίνονται στη Γενική Γραμματεία Εθνικής Ασφάλειας, με τον πρωθυπουργό να έχει γνώση για όλες τις κινήσεις, φαίνεται να υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για το ναυτικό πρόγραμμα το οποίο προκρίνεται για την ενίσχυση του Στόλου, με την απόφαση να αποτελεί επτασφράγιστο μυστικό. Το ίδιο ισχύει και για το πυραυλικό πρόγραμμα. Ωστόσο, οι ίδιες πηγές αναφέρουν στην «R» ότι ελκυστικότερη φαίνεται να είναι η επιλογή του πυραυλικού συστήματος, ισραηλινής ανάπτυξης, PULS, δεδομένου μάλιστα ότι έχει εγκατασταθεί μονάδα παραγωγής στη Γερμανία, ενώ υπάρχει διάθεση επένδυσης και στην Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση, οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις θα ενισχυθούν σε σημαντικό βαθμό.
Προϋποθέσεις
Οπως έγινε γνωστό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στον SAFE συμμετέχουν οι χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς και στρατηγικά συνδεδεμένες χώρες, για τις οποίες έχει προβλεφθεί ειδικό καθεστώς συμμετοχής 35%, με το 65% να είναι «made in Europe». Οι συνδεδεμένες χώρες που έχουν επιλεγεί και ενταχθεί στο πρόγραμμα είναι η Βρετανία και η Ουκρανία. Στόχος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι, εκτός από τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Γι’ αυτό, προκειμένου να διασφαλιστούν οι οικονομίες κλίμακας, προκρίνεται τα κράτη-μέλη να προβούν σε κοινές προμήθειες, στις οποίες θα συμμετέχουν τουλάχιστον δύο μέλη. Οπως ανακοινώθηκε, δύο είναι οι κατηγορίες αμυντικών προγραμμάτων που έχουν προσδιοριστεί ως επιλέξιμες:
- Πυρομαχικά και πύραυλοι, συστήματα πυροβολικού, συμπεριλαμβανομένων δυνατοτήτων κρούσης βαθιάς ακριβείας, δυνατότητες επίγειας μάχης και συστήματα υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένου του εξοπλισμού στρατιωτών και των όπλων πεζικού, προστασία υποδομής ζωτικής σημασίας, στρατιωτική κινητικότητα.
- Συστήματα εναέριας και πυραυλικής άμυνας, θαλάσσιες επιφανειακές και υποβρύχιες δυνατότητες, drones και συστήματα anti-drone, στρατηγικές δυνατότητες όπως ενδεικτικά η στρατηγική αερομεταφορά, ο ανεφοδιασμός αέρα-αέρος και τα συστήματα C4ISTAR, καθώς και διαστημικά μέσα και υπηρεσίες, προστασία διαστημικών περιουσιακών στοιχείων, τεχνητή νοημοσύνη και ηλεκτρονικός πόλεμος.
Τα αμυντικά προϊόντα που ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία θα υπόκεινται σε αυστηρότερους όρους επιλεξιμότητας, που απαιτούν από τους αναδόχους να έχουν τη δυνατότητα να αποφασίζουν για τον ορισμό, την προσαρμογή και την εξέλιξη του σχεδιασμού του αμυντικού προϊόντος που προμηθεύονται.
Οι χώρες
Οπως ανακοινώθηκε από την αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα, μέχρι στιγμής 18 χώρες-μέλη της Ενωσης αιτούνται την άντληση 127 δισ. ευρώ. Οι χώρες που έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για ένταξη είναι το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ισπανία, η Γαλλία, η Κροατία, η Ιταλία, η Κύπρος, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Πο- λωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβακία και η Φινλανδία. Η καταληκτική προθεσμία για την επίσημη υποβολή αιτήσεων στο πλαίσιο του SAFE είναι η 30ή Νοεμβρίου του 2025, οπότε οι χώρες θα πρέπει να έχουν επιλέξει το πρόγραμμα που τους ενδιαφέρει από τις λίστες με τις εταιρείες που έχουν κατατεθεί. Αυτό σημαίνει ότι έως τότε οι χώρες θα πρέπει να έχουν στείλει ποια προγράμματα τις ενδιαφέρουν και να επιλέξουν από τη διαθέσιμη λίστα της ευρωπαϊκής επιτροπής από ποια θέλουν να αντλήσουν κεφάλαια μέσω του μηχανισμού.
Προγράμματα
Μέχρι στιγμής έχουν υποβληθεί 152 προτάσεις για προγράμματα, ακόμη και από χώρες που δεν πρόκειται να λάβουν δάνειο για να αγοράσουν τα οπλικά συστήματα, αλλά θα συμμετάσχουν στην παραγωγή. Από τις 152, τις 50 τις έχει καταθέσει η Γαλλία (με πρόβλεψη ακόμη για εκσυγχρονισμό των Antonov). Ακολουθεί η Ιταλία με 28 και αμέσως μετά η Γερμανία (που δεν ζητά χρήματα) με 22 προτάσεις, ανάμεσά τους για τη ναυπήγηση των νέων υποβρυχίων U-212 αλλά και κορβετών. Τον κατάλογο συμπληρώνουν η Βρετανία με 9, η Βουλγαρία με 8, η Πολωνία με 5, η Φινλανδία και η Σουηδία από 3, η Πολωνία με 4, η Τσεχία με 1 (για την παραγωγή 4Χ4 και 6Χ6), το Βέλγιο με 5, η Νορβηγία με 1 και η Ουκρανία με 3 (που αφορούν προγράμματα drones).
Η Ελλάδα έχει πέσει θύμα της γραφειοκρατίας της και ενώ έχει προτείνει 40 προγράμματα, με 24 συμμετέχουσες ελληνικές εταιρείες, τελικά δεν έχει γίνει καμία εγγραφή στις σχετικές λίστες, οι οποίες έκλεισαν στις 29 Ιουλίου. Επιπλέον, στην ελληνική λίστα των εταιρειών δεν περιλαμβάνονται η κρατική ΕΑΒ και τα ΕΑΣ, αλλά και η Ενωση Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ), παρότι υπάρχουν πολλά προγράμματα τα οποία θα μπορούσαν να φέρουν εις πέρας για τις ανάγκες άλλων χωρών και όχι απαραίτητα της Ελλάδας.
Για παράδειγμα, τα ΕΑΣ θα μπορούσαν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα παραγωγής βλημάτων των 155 χιλ. στο οποίο ήδη συμμετέχει η Βρετανία. Η ΕΑΒ θα μπορούσε να συμμετέχει σε προγράμματα εκσυγχρονισμού αεροσκαφών, ενώ η ΕΕΝ σε προγράμματα ναυπήγησης υποβρυχίων και κορβετών, που ήδη υπάρχουν στον SAFE. Σύμφωνα με πληροφορίες της «R», ήδη ασκούνται πιέσεις ώστε η Επιτροπή να δώσει παράταση λίγων εβδομάδων, διαφορετικά η χώρα μας κινδυνεύει να είναι θεατής παρά να διαμορφώνει τις εξελίξεις. Οι «18» ζητούν τουλάχιστον 127 δισ. ευρώ, ενώ το πρόγραμμα αναμένεται να κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους έως και 150 δισ. ευρώ.
Ο Αντριους Κουμπίλιους, επίτροπος Αμυνας και Διαστήματος, δήλωσε σχετικά: «Το έντονο ενδιαφέρον για τον SAFE, με δυνάμει αμυντικές συμβάσεις τουλάχιστον 127 δισ. ευρώ, καταδεικνύει την ενότητα και τη φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Συνεχίζουμε να στηρίζουμε τις χώρες της Ε.Ε. στις προσπάθειές τους να βελτιώσουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Ο SAFE είναι ένα σύμβολο της συλλογικής μας αποφασιστικότητας να ενισχύσουμε την αμυντική μας ετοιμότητα για ένα ασφαλέστερο, κοινό μέλλον».
Τουρκία
Το μεγάλο ερώτημα αφορά την Τουρκία και το αν κατάφερε να ανοίξει την «κερκόπορτα» για την είσοδό της στα αμυντικά προγράμματα της Ε.Ε., έστω και μέσω συνεργασιών ή μέσω της ιταλικής Piaggio Aerospace, που εξαγόρασε σε ποσοστό 100%, ή μέσω της κοινοπραξίας που έφτιαξε η Baykar με την ιταλική Leonardo, την LBA (από το Leonardo Bayraktar). «Η Ελλάδα δεν πρόκειται να αποδεχθεί ποτέ καμία θεωρία γκρίζων ζωνών και να δεχθεί από την Τουρκία να της υποδείξει το τι θα κάνουμε ή το τι δεν θα κάνουμε εντός περιοχών της ελληνικής κυριαρχίας», διεμήνυσε σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα θα κάνει χρήση του βέτο: «Εάν η Τουρκία δεν αποστεί απο κεντρικούς πυλώνες και άξονες του αφηγήματος της “Γαλάζιας Πατρίδας”, για παράδειγμα τις γκρίζες ζώνες στο Αιγαίο, είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς πώς θα πετύχουμε μια συνολική λύση με τη γείτονα για τη μία και μόνη διαφορά που μας χωρίζει».
To SAFE μεταβάλλει τις ισορροπίες
Τρεις ειδικοί γεωπολιτικοί αναλυτές θέτουν στο μικροσκόπιο το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο για την αμυντική ετοιμότητα της Ε.Ε.
Το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE, που έχει στόχο την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της Ε.Ε. και τη στήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, προκαλεί έντονο ενδιαφέρον και ποικίλες ερμηνείες στον δημόσιο διάλογο. Τρεις ειδικοί, ο Σάββας Καλεντερίδης, ο Δρ. Αθανάσιος Δρούγος και ο Μάριος Ευθυμιόπουλος, επισημαίνουν ότι, παρά τις φιλόδοξες χρηματοδοτήσεις και τις προοπτικές ευρωπαϊκής αυτάρκειας, απουσιάζουν η θεσμική συνοχή και η κοινή στρατηγική πυξίδα, ενώ αναλύουν την πιθανή εμπλοκή τρίτων χωρών όπως η Τουρκία.
SAFE: Το κάρο μπροστά από το άλογο
Οι βασικοί πυλώνες ύπαρξης ενός κράτους είναι η σημαία, το νόμισμα, τα σύνορα και οι ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες αποτελούν και τον θεματοφύλακα των τριών άλλων πυλώνων. Η Ευρωπαϊκή Ενωση, αν και δεν είναι κράτος αλλά συνασπισμός κρατών υπό τη μορφή ένωσης, έχει τη σημαία της, έχει το δικό της νόμισμα, έχει τα σύνορά της, αλλά δεν έχει τον δικό της στρατό για να τα προστατέψει, σε περίπτωση που αντιμετωπίσουν εξωτερική απειλή. Το στοιχείο αυτό αποτελεί και τον θεμελιώδη παράγοντα για τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ενωση, με πληθυσμό σχεδόν μισό δισεκατομμύριο κατοίκους, με επικράτεια 4.233.000 km2 και με μια από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, έχει σχεδόν μηδενικό γεωπολιτικό αποτύπωμα.
Αυτή η Ευρωπαϊκή Ενωση, που στην ουσία δεν γνωρίζει γιατί υπάρχει στη διεθνή σκηνή και ενώ δεν ξέρει θεσμικά αν και πώς θα υπερασπιστεί τα σύνορά της σε περίπτωση που δεχθούν εξωτερική επίθεση, επέλεξε να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία χωρίς να υπάρχουν θεσμικές αποφάσεις για τη συγκρότηση ευρωπαϊκού στρατού και την αποστολή του. Παρ’ όλα αυτά, το Συμβούλιο της Ε.Ε. στις 27 Μαΐου του 2025 υιοθέτησε τον κανονισμό SAFE (Security Action for Europe), που είναι ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ενωσης ύψους 150 δισ. ευρώ και εντάσσεται στο σχέδιο ReArm Europe/Readiness 2030, το οποίο προβλέπει αμυντικές δαπάνες 800 δισ. ευρώ έως το 2030 και έχει ως στόχο την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας, τη μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες (π.χ. ΗΠΑ) και την υποστήριξη της Ουκρανίας μέσω ένταξης της αμυντικής της βιομηχανίας.
Μια κρίσιμη λεπτομέρεια: υπάρχει πρόνοια σύμφωνα με την οποία οι τρεις μεγαλύτερες χώρες της Ε.Ε. -η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία μπορούν να αντλήσουν το 60% αυτού του ποσού, με το υπόλοιπο να είναι στη διάθεση των υπόλοιπων κρατών-μελών. Τα κράτη-μέλη είχαν προθεσμία να υποβάλουν εθνικά σχέδια επενδύσεων στην Επιτροπή μέχρι τις 31 Ιουλίου, ενώ η προθεσμία για την επίσημη υποβολή αιτήσεων στο πλαίσιο του SAFE είναι η 30ή Νοεμβρίου του 2025. Οι χώρες-μέλη μπορούν να επωφεληθούν από το πρόγραμμα SAFE με δύο τρόπους. Ο ένας είναι να διεκδικήσουν χαμηλότοκα δάνεια, για να προωθήσουν εξοπλιστικά προγράμματα με ευνοϊκούς όρους. Ο δεύτερος τρόπος αφορά την αμυντική βιομηχανία της κάθε χώρας-μέλους, η οποία έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει κατασκευαστικό έργο για εξοπλιστικά προγράμματα από όλες τις χώρες.
Οσον αφορά την Ελλάδα, κατέθεσε πρόταση για ένταξη στον μηχανισμό SAFE, διεκδικώντας χαμηλότοκα δάνεια ύψους τουλάχιστον 1,2 δισ. ευρώ, ενώ είναι δύσκολο για την ελληνική αμυντική βιομηχανία να διεκδικήσει έργο από άλλες χώρες, γιατί πολύ απλά φροντίσαμε να την καταστρέψουμε τις προηγούμενες δεκαετίες, ενώ η Τουρκία φέρεται να διεκδικεί πακτωλό δισεκατομμυρίων για τη δική της αμυντική βιομηχανία. Η Ευρωπαϊκή Ενωση βαδίζει στο άγνωστο με βάρκα το SAFE και το ReArm Europe…
Γεωπολιτικά συμφέροντα Ευρωπαίων ευνοούν επαφές της Αγκυρας με το SAFE
Το SAFE είναι ένα στρατηγικό σχέδιο για την υποστήριξη κοινών αμυντικών έργων και τη μείωση της εξάρτησης της Γηραιάς Ηπείρου από εξωτερικές στρατιωτικές συμμαχίες. Αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου οράματος ύψους 800 δισ. ευρώ για την ανοικοδόμηση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ευρώπης έως το 2030. Ενα από τα βασικά χαρακτηριστικά του είναι ότι επιτρέπει τη συμμετοχή από χώρες εκτός Ε.Ε. Υποψήφια κράτη όπως η Τουρκία έως και εκείνα με υφιστάμενες αμυντικές εταιρικές σχέσεις μπορούν να συμμετάσχουν μέσω συμφωνιών συνεργασίας με την Ε.Ε. Για την Τουρκία (όπως το βλέπουν οι Τούρκοι και σειρά ευρωπαϊκών χωρών) ανοίγει την πόρτα για τη βαθύτερη συμμετοχή της στην ευρωάμυνα, καθώς η εγχώρια βιομηχανία όπλων της επεκτείνεται, με έμφαση στα συστήματα drones έως και σε άλλες προηγμένες τεχνολογίες (πυραυλική).
Η Ελλάδα έχει απαιτήσει να λάβουν ομόφωνη έγκριση όλες οι εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες, επικαλούμενη τα άρθρα 212 και 218 της Συνθήκης της Ε.Ε. Ωστόσο, η Γερμανία, η Ισπανία έως και οι νομικοί σύμβουλοι της Ενωσης αντιτάχθηκαν στην κίνηση και η πρόταση τελικά απορρίφθηκε. Ωστόσο, η Επιτροπή δήλωσε ότι το άρθρο 212 θα παραμείνει το νομικό θεμέλιο για τις μελλοντικές συμφωνίες. Αν η Τουρκία και η Ε.Ε. καταλήξουν σε συμφωνία βάσει του άρθρου 212, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ευρύ πλαίσιο συνεργασίας που θα περιλαμβάνει τεχνικές, χρηματοπιστωτικές και βιομηχανικές πτυχές της άμυνας (με πλειοψηφική έγκριση από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε.).
Οι προτάσεις έργων πρέπει να υποβληθούν έως τις 30 Ιουνίου του 2027 και τα πλήρη 150 δισ. ευρώ αναμένεται να διανεμηθούν μέχρι το τέλος του 2030. Ο αμυντικός τομέας της Τουρκίας στοχεύει στην αύξηση των εξαγωγών προς την Ευρώπη. Χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους στην τουρκική συμμετοχή σε περιφερειακές αμυντικές πρωτοβουλίες. Ενα πρόσφατο παράδειγμα αυτής της συνεργασίας είναι ο προηγμένος εκπαιδευτής αεροσκαφών της Τουρκίας, HÜRJET, ο οποίος είναι προγραμματισμένος για χρήση σε ένα κέντρο εκπαίδευσης πιλότων του ΝΑΤΟ στο Badajoz της Ισπανίας. Στα τέλη του 2024, ο Τούρκος κατασκευαστής μη επανδρωμένων αεροσκαφών Baykar εξαγόρασε την ιταλική Piaggio Aerospace.
Παρά τις δυνατότητες αμυντικής συνεργασίας, οι πολιτικές εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ε.Ε. παραμένουν. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένα επικρίνει την Αγκυρα για την οπισθοδρόμηση στις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου του Freedom House, έχουν σημάνει συναγερμό για τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών στην Τουρκία. Η έκθεση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. για το 2024 επικαλέστηκε συνεχιζόμενες προκλήσεις στην Τουρκία που σχετίζονται με τη δικαστική ανεξαρτησία και την ελευθερία της έκφρασης.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει επίσης κινήσει διαδικασίες κατά της Τουρκίας για παράλειψη εφαρμογής αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Οι αμυντικές δυνατότητες και η στρατηγική θέση της Τουρκίας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στο να την παραβλέψουν. Το πρόγραμμα SAFE προσφέρει μια επίσημη πορεία προς την Τουρκία για να επιδιώξει στενότερους αμυντικούς δεσμούς με την Ε.Ε. Για την Ενωση, η πρόκληση θα είναι η εξισορρόπηση των στρατηγικών στόχων με τη δέσμευσή της για δημοκρατικές αξίες.
Η Ελλάδα στο πλαίσιο της αμυντικής ευρωπαϊκής πραγματικότητας και θωράκισης
Tο SAFE αφορά την αμυντική βιομηχανία της Ευρώπης. Ειδικά τη χρηματοδότηση αυτής. Είναι προφανές ότι μπορούμε να δανειστούμε με πολύ χαμηλό επιτόκιο, χωρίς να επηρεαστεί η οικονομική μας πολιτική, δηλαδή ο Προϋπολογισμός και ο πληθωρισμός αλλά και όποια χρεωστικά. Ταυτοχρόνως, πιθανώς να ενισχυθεί ουσιαστικά και η σημαντικότητα προγραμματισμού (έρευνας και τεχνολογίας μας) στο πλαίσιο της πολιτικής της κυβέρνησης για ουσιαστική αμυντική στρατηγική θωράκιση, για να δημιουργηθεί μια αμυντική βιομηχανία τώρα και για το μέλλον. Που καθυστέρησε και υστέρησε κάποια στιγμή. Ετσι θα είμαστε σύννομοι με τις πολιτικές και στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τις ανάγκες του μέλλοντος. Προϋποθέτει όμως να γνωρίζουμε στρατηγικά τις εθνικές μας ανάγκες και προτεραιότητες, όπως και της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Θέτοντας πάντα τα δικά μας ζητήματα στους εταίρους, να δημιουργήσουμε αγορά εσωτερική αλλά και ευρωπαϊκή και διεθνών εξαγωγών.
Η Ελλάδα δεν μπορούσε να μείνει αμέτοχη στους όρους στήριξης, δημιουργίας και οικονομικής ενίσχυσης βιομηχανιών. Υπάρχουν η ανάγκη για ουσιαστική χρηματοδότηση και οι προθέσεις να δημιουργηθούν προϊόντα βάσει εθνικών προτύπων αλλά και προτύπων της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ενίσχυση της διαλειτουργικότητας δυνάμεων της Ευρώπης). Εξίσου και στη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Χρειαζόμαστε υψηλότερα πρότυπα οπλικών συστημάτων, τεχνολογικά άρτια. Δίνοντας το δικαίωμα παραγωγής, συμμετοχής και πώλησης και χρήσης μεταξύ άλλων. Και να πούμε πως το 1,2 δισ. ευρώ πιθανόν να είναι λίγο, αν κρίνουμε τα χρήματα που διαθέτουμε για τις ανάγκες της αμυντικής μας θωράκισης.
Ηταν επίσης πολύ επίκαιρο, καθώς η Ελλάδα συμμετέχει πρα- κτικά και στο ReArm Europe. Ετσι πρέπει να κάνει και με το SAFE, ολοκληρώνοντας έναν κύκλο υποχρεώσεων, ευθυνών όπως και ευκαιριών. Η Ελλάδα είναι ενεργή σε όλα τα ζητήματα άμυνας. Γνωρίζοντας τις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις του εγγύς μέλλοντος, οφείλουμε να δημιουργήσουμε βιομηχανία με καινοτόμο τρόπο και ιδέες, σύννομες στην πρακτική στρατηγικών αναγκών της χώρας, με έγκαιρη χρηματοδότηση και να μπορέσουμε να προβάλλουμε προστιθέμενη αξία στην ελληνική αμυντική θωράκιση τώρα και για το μέλλον. Για γειτονικές χώρες όπως η Τουρκία, μη κράτος-μέλος της Ε.Ε. που θέλει να συμμετέχει, υπάρχουν σημαντικές στρατιωτικές και πολιτικές ρήτρες για να μας θωρακίσουν προς αποφυγή καταστάσεων. Αφορούν τη συμμετοχή και τη χρήση παραγωγής. Την Τουρκία οι Ευρωπαίοι τη δέχονται γιατί πληροί πρότυπα με νατοϊκά τεχνικά στοιχεία. Είναι τρίτη χώρα, αλλά θεωρείται υπό ένταξη στην Ε.Ε. Ομως, οι ηγέτες της Ε.Ε. οφείλουν να σεβαστούν πρώτα τη δική μας πραγματικότητα.
