Η Κρήτη αυτή την περίοδο θυμίζει έναν οργανισμό που προσπαθεί να αναπνεύσει ενώ οι αρτηρίες του στενεύουν επικίνδυνα. Ο ΒΟΑΚ, ο πολύπαθος οδικός μας άξονας, δεν είναι πλέον απλώς ένα θέμα συζήτησης στα καφενεία ή στα πολιτικά γραφεία, είναι μια καθημερινή δοκιμασία νεύρων, αντοχής και, πάνω απ’ όλα, ασφάλειας.
Καθώς διανύουμε τις πρώτες εβδομάδες της τουριστικής σεζόν, τα σημάδια είναι ήδη εδώ και είναι δυσοίωνα. Το κυκλοφοριακό έμφραγμα που βιώσαμε τις προηγούμενες ημέρες δεν είναι η εξαίρεση, αλλά ο προάγγελος αυτού που θα ακολουθήσει την «καρδιά» του καλοκαιριού. Για ένα έργο που όλοι το θέλουμε δεν σημαίνει πως πρέπει να δυσφημήσουμε τον τόπο μας μέχρι να ολοκληρωθεί.
Ένα παράδειγμα παγίδας
Την περασμένη Κυριακή, επιχείρησα μια διαδρομή που σε κανονικές συνθήκες θα έπρεπε να είναι μια ευχάριστη εξόρμηση προς το Σπήλαιο της Μιλάτου. Η πραγματικότητα όμως με προσγείωσε ανώμαλα. Από την άνοδο των Λιμνών, πίσω από τους ιστορικούς μύλους του Νικηθιανού, μέχρι και τις φυλακές Νεάπολης, η εικόνα ήταν αποκαρδιωτική.
Μια ατέλειωτη ουρά οχημάτων, που κινούνταν με ρυθμούς σημειωτόν, είχε «εγκλωβιστεί» πίσω από ένα τετράτροχο όχημα τύπου buggy. Το συγκεκριμένο όχημα, με την πάνινη οροφή του να ανεμίζει επικίνδυνα λόγω των ισχυρών ανέμων, δεν μπορούσε να αναπτύξει ταχύτητα πάνω από 40 χιλιόμετρα την ώρα.
Εδώ αναδεικνύεται το πρώτο μεγάλο δομικό πρόβλημα. Η συνύπαρξη οχημάτων διαφορετικών ταχυτήτων και δυνατοτήτων σε έναν δρόμο που δεν συγχωρεί. Ο οδηγός του buggy απολάμβανε τη διαδρομή, ενώ εκατοντάδες άλλοι οδηγοί, ντόπιοι που πήγαιναν στη δουλειά τους, επαγγελματίες και τουρίστες, συσσωρεύονταν από πίσω, δημιουργώντας μια εκρηκτική ατμόσφαιρα εκνευρισμού.
Το ερώτημα που καίει:
Τι γίνεται σε περίπτωση ανάγκης;
Ένα ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ, που μεταφέρει έναν άνθρωπο σε κρίσιμη κατάσταση, πώς θα προσπεράσει αυτή την «ουρά»; Οι κορίνες, που έχουν καρφωθεί στην άσφαλτο ως διαχωριστικό, μπορεί να τοποθετήθηκαν για να αποτρέψουν τις μετωπικές συγκρούσεις, αλλά ταυτόχρονα έχουν μετατρέψει τον ΒΟΑΚ σε μια «ποντικοπαγίδα». Δεν υπάρχει χώρος ελιγμού, δεν υπάρχει ΛΕΑ, δεν υπάρχει διέξοδος. Η ασφάλεια που προσφέρουν οι κορίνες είναι πλασματική, αν ακυρώνουν τη δυνατότητα άμεσης επέμβασης των σωστικών μέσων.
Η επίσκεψη Δήμα
Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ, παρακολούθησα στενά την πρόσφατη επίσκεψη του Υφυπουργού Υποδομών, Χρήστου Δήμα, στα έργα του ΒΟΑΚ. Οφείλω να καταθέσω μια προσωπική παρατήρηση που ξεφεύγει από τα στενά όρια της πολιτικής ανάλυσης: Ο κ. Δήμας αποτελεί μια ευχάριστη εξαίρεση στο πολιτικό προσωπικό της χώρας.
Είναι ένας νέος άνθρωπος, συγκροτημένος και, πάνω από όλα, σεμνός. Σε μια χώρα που συχνά μοιάζει με το «βασίλειο των εργολάβων», όπου ο εκάστοτε «κλειδοκράτορας» των υποδομών περιφέρεται με την έπαρση εκείνου που μοιράζει κονδύλια και έργα, η στάση του κ. Δήμα ήταν αξιοσημείωτη. Χωρίς φανφάρες, χωρίς την ανάγκη για περιττή αυτοπροβολή, ήρθε να δει την πρόοδο των εργασιών.
Ωστόσο, η σεμνότητα του υπουργού δεν αρκεί για να λύσει το πρόβλημα. Ακόμα και κατά τη διάρκεια της δικής του επίσκεψης, ο κυκλοφοριακός φόρτος ήταν εμφανής. Ο κ. Δήμας είδε με τα μάτια του τα εργοτάξια να «μάχονται» με τα ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα και τα τουριστικά λεωφορεία. Η πρόκληση που έχει μπροστά του είναι τεράστια: Πώς θα κρατηθεί ζωντανό το έργο χωρίς να νεκρώσει η οικονομία της Κρήτης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού;
Το Παράδοξο της ανάπτυξης: Εργοτάξια vs Τουρισμός
Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα κλασικό κρητικό παράδοξο. Από τη μία, όλοι απαιτούμε να τελειώσει ο νέος ΒΟΑΚ «χθες». Είναι το έργο που οφείλει η πολιτεία στο νησί εδώ και δεκαετίες. Από την άλλη, η λειτουργία των εργοταξίων μεσούσης της τουριστικής περιόδου δημιουργεί συνθήκες ασφυξίας.
Η κόπωση των οδηγών είναι ο αστάθμητος παράγοντας που με ανησυχεί περισσότερο. Όταν ένας οδηγός χρειάζεται μία ώρα για να διανύσει 40 χιλιόμετρα λόγω της κίνησης και των έργων, η συγκέντρωσή του μειώνεται και ο εκνευρισμός του αυξάνεται. Αυτό είναι το τέλειο «κοκτέιλ» για την πρόκληση ατυχημάτων. Η Κρήτη δεν αντέχει άλλο αίμα στην άσφαλτο. Και σίγουρα δεν αντέχει τη δυσφήμηση ενός τουριστικού προϊόντος που βασίζεται στην ταλαιπωρία των επισκεπτών του.
Στρατηγικές παρεμβάσεις
Δεν αρκεί να διαπιστώνουμε το πρόβλημα. Χρειάζονται τολμηρές κινήσεις, τώρα, πριν φτάσουμε στον «καυτό» Ιούλιο. Καταθέτω ορισμένες προτάσεις που προκύπτουν από τη διαβούλευση με τοπικούς φορείς και την καθημερινή τριβή με το δρόμο.
Αυστηρή Ρύθμιση Κυκλοφορίας Βαρέων Οχημάτων
Πρέπει να εξεταστεί άμεσα ο περιορισμός της κίνησης φορτηγών και βαρέων μηχανημάτων σε συγκεκριμένες ώρες αιχμής, ειδικά στα τμήματα όπου υπάρχουν ενεργά εργοτάξια. Η απαγόρευση κυκλοφορίας τους κατά τις ώρες που μετακινούνται οι εργαζόμενοι και οι τουριστικές ροές (π.χ. 08:00-10:00 και 17:00-19:00) θα μπορούσε να δώσει μια σημαντική «ανάσα» στον κεντρικό άξονα.
Περιορισμός Οχημάτων Χαμηλής Ταχύτητας στον Κεντρικό Άξονα
Είναι αδιανόητο να επιτρέπεται η κίνηση οχημάτων τύπου buggy ή ATV (γουρούνες) που δεν μπορούν να πιάσουν το κατώτατο όριο ταχύτητας σε δρόμο ταχείας κυκλοφορίας. Αυτά τα οχήματα αποτελούν κινητά εμπόδια. Θα πρέπει να υπάρξει πρόνοια ώστε η κίνησή τους να διεξάγεται αποκλειστικά από το δευτερεύον επαρχιακό δίκτυο, προστατεύοντας τόσο τους ίδιους, όσο και τους υπόλοιπους οδηγούς.
Δυναμική διαχείριση και ευελιξία εργοταξίων
Οι ανάδοχοι των έργων πρέπει να δεσμευτούν για την ελαχιστοποίηση της κατάληψης του οδοστρώματος κατά τα Σαββατοκύριακα και τις ημέρες αιχμής. Η σήμανση πρέπει να είναι υποδειγματική και οι εργασίες που απαιτούν ολική ή μερική παρεμπόδιση της κυκλοφορίας να προγραμματίζονται, όπου είναι εφικτό, κατά τις νυχτερινές ώρες.
Αναθεώρηση της χρήσης των διαχωριστικών «κορινών»
Στα σημεία που ο δρόμος στενεύει υπερβολικά, οι κορίνες πρέπει να επανατοποθετηθούν με τρόπο που να επιτρέπει σε ένα όχημα να κάνει στην άκρη σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Η απόλυτη απομόνωση των λωρίδων κυκλοφορίας μετατρέπει κάθε μικροατύχημα ή βλάβη σε πλήρες έμφραγμα, εμποδίζοντας ταυτόχρονα τη διέλευση ασθενοφόρων και πυροσβεστικών οχημάτων.
Ενισχυμένη αστυνόμευση και ρύθμιση από την Τροχαία ΒΟΑΚ
Δεν χρειαζόμαστε την αστυνομία μόνο για την επιβολή προστίμων, αλλά για τη φυσική παρουσία και τη ρύθμιση της κυκλοφορίας σε κόμβους, που αποκαλούμε «λαιμούς μπουκαλιού». Η παρουσία του αστυνομικού λειτουργεί αποτρεπτικά στην αντικοινωνική οδηγική συμπεριφορά και βοηθά στην ομαλή ροή, όταν ο φόρτος γίνεται μη διαχειρίσιμος.
Ψηφιακή ενημέρωση οδηγών σε πραγματικό χρόνο
Είναι απαραίτητη η χρήση ηλεκτρονικών πινακίδων μεταβλητών μηνυμάτων σε κομβικά σημεία πριν από τα εργοτάξια. Οι οδηγοί πρέπει να γνωρίζουν τον χρόνο αναμονής ή την ύπαρξη εμποδίων, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν εναλλακτικές διαδρομές από το παλιό εθνικό δίκτυο, αποσυμφορώντας τον κεντρικό άξονα. Θα πρότεινα και μια σύγχρονη, ζωντανή ενημέρωση μέσω εφαρμογής στα έξυπνα κινητά ή και τα τάμπλετ που διαθέτουν τα σύγχρονα οχήματα. Θα βοηθήσει πολύ.
Το στοίχημα της αξιοπρέπειας
Ο ΒΟΑΚ δεν είναι μόνο τσιμέντο και άσφαλτος. Είναι η αξιοπρέπεια του Κρητικού και η ασφάλεια της οικογένειάς του. Είναι η εικόνα που παίρνει μαζί του ο επισκέπτης φεύγοντας από τον Άγιο Νικόλαο, την Ελούντα ή τη Σητεία.
Η σεμνότητα του κ. Δήμα είναι μια καλή αρχή για μια νέα πολιτική ηθική στο Υπουργείο Υποδομών. Όμως, στην πράξη, κρινόμαστε όλοι από το αποτέλεσμα. Το φετινό καλοκαίρι θα είναι ορόσημο. Αν δεν ληφθούν μέτρα τώρα, η «ουρά» στις Λίμνες και στον Νικηθιανό θα γίνει ο μόνιμος εφιάλτης μας, σε όλο το μήκος του ΒΟΑΚ. Θα γίνει μια υπενθύμιση πως η ανάπτυξη που σχεδιάζουμε στα χαρτιά, συχνά σκοντάφτει στην έλλειψη στοιχειώδους οργάνωσης στην πράξη.
Εμείς, από τη στήλη αυτή στην «ΑΝΑΤΟΛΗ», θα συνεχίσουμε να ιχνηλατούμε τα προβλήματα, απαιτώντας λύσεις που σέβονται τον πολίτη.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
Από τη στήλη ΙΧΝΗΛΑΣΙΕΣ της έντυπης έκδοσης της ΑΝΑΤΟΛΗΣ
