Στην Ολομέλεια της Βουλής τοποθετήθηκε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, κατά τη συζήτηση και ψήφιση του νομοσχεδίου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ασκώντας ουσιαστική και τεκμηριωμένη κριτική στην απουσία στρατηγικού σχεδιασμού, στην αποσπασματικότητα των ρυθμίσεων και στις σοβαρές επιπτώσεις που ήδη βιώνουν οι τοπικές κοινωνίες, με ιδιαίτερη αναφορά στο Λασίθι.
Από την αρχή της ομιλίας της, η κα Σπυριδάκη επέλεξε να αναδείξει το βασικό πρόβλημα του νομοσχεδίου, το οποίο δεν είναι άλλο από την έλλειψη συνοχής και στρατηγικής κατεύθυνσης, επισημαίνοντας ότι η έκτασή του δεν αντανακλά και την ποιότητά του. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Το σημερινό νομοσχέδιο θα λέγαμε ότι τα έχει όλα. Όμως, η έκταση ενός νομοσχεδίου δεν εγγυάται και τη συνάφειά του ούτε τη συνοχή του. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αποδεικνύεται σήμερα, δεν έχουμε μπροστά μας ένα ενιαίο σχέδιο για τον χώρο, την ενέργεια, την ανάπτυξη, αλλά ένα σύνολο επιμέρους ρυθμίσεων που συχνά δεν συνδέονται μεταξύ τους με σαφή στρατηγική κατεύθυνση».
Στη συνέχεια, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο η Κυβέρνηση προχωρά στην ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών οδηγιών, εξήγησε ότι η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί αποτέλεσμα πολιτικού σχεδιασμού, αλλά αναγκαστική προσαρμογή μετά από ευρωπαϊκές πιέσεις και κυρώσεις. Όπως ανέδειξε με σαφήνεια: «Και τι έχουμε σήμερα; Έχουμε την ολική ενσωμάτωση μίας Οδηγίας και τη μερική ενσωμάτωση μίας άλλης Οδηγίας, όχι γιατί σας έπιασε καμία ανάγκη να υιοθετήσετε το πνεύμα της ευρωπαϊκής Οδηγίας, αλλά [επειδή] η Επιτροπή έχει ήδη αποστείλει προειδοποιητική επιστολή και καθώς δεν υπήρξε πλήρης συμμόρφωση, αποφάσισε την παραπομπή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Αναπτύσσοντας περαιτέρω την κριτική της, η κα Σπυριδάκη ανέδειξε το κεντρικό πρόβλημα του νομοσχεδίου, δηλαδή την προώθηση της ανάπτυξης των ΑΠΕ χωρίς προηγούμενο χωροταξικό σχεδιασμό, κάτι που –όπως τόνισε– οδηγεί σε άναρχη ανάπτυξη. Συγκεκριμένα επισήμανε: «Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο έχουμε σήμερα αυτήν την ενσωμάτωση… από τη μία πρέπει να ενσωματωθεί η Οδηγία για την επιτάχυνση ανάπτυξης ΑΠΕ, από την άλλη όμως, ελλείψει χωροταξικού με δική σας ευθύνη θα γίνει άναρχα και όπως-όπως. Και φτάνουμε να έρθει ένα χωροταξικό, όταν θα έχει ήδη γίνει άναρχη ανάπτυξη για να νομιμοποιήσει τα κακώς κείμενα».
Στο ίδιο πλαίσιο, ανέδειξε ότι η Κυβέρνηση συγχέει την επιτάχυνση με την απορρύθμιση, επιλέγοντας τη χαλάρωση των ελέγχων αντί της οργανωμένης μετάβασης: «Αυτό που μας προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία είναι ότι η Κυβέρνηση επιχειρεί να βαφτίσει “επιτάχυνση” τη χαλάρωση του χωροταξικού και του περιβαλλοντικού ελέγχου… επιλέγει τον εύκολο δρόμο των εξαιρέσεων και των συντομεύσεων».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα των περιοχών επιτάχυνσης, εξηγώντας ότι η λογική που εισάγεται αντιστρέφει πλήρως τον ορθό σχεδιασμό: «Αντί να προηγείται ο σχεδιασμός και να ακολουθεί η υλοποίηση, αντιστρέφετε τη σειρά, πρώτα δημιουργούνται οι ζώνες ανάπτυξης και μετά αναζητείται πλαίσιο που θα τις υποστηρίξει».
Με ιδιαίτερη ένταση, η κα Σπυριδάκη ανέδειξε την κατάσταση που επικρατεί στο Λασίθι, φέρνοντας στο προσκήνιο τις πραγματικές επιπτώσεις της κυβερνητικής πολιτικής στις τοπικές κοινωνίες. Όπως ανέφερε: «Εμείς το ξέρουμε και το ζούμε ειδικά στο Λασίθι, όπου μας έχετε δώσει να παράγουμε το 55% της ανανεώσιμης ενέργειας στην Κρήτη, της πράσινης ενέργειας, χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό, χωρίς αποθήκευση, με τις μικρές κοινότητες να μην μπορούν να συνδεθούν στο δίκτυο και χωρίς ένα σταθερό μείγμα».
Παράλληλα, επεσήμανε ότι η ενεργειακή πολιτική της Κυβέρνησης παραμένει μονοδιάστατη, χωρίς επένδυση σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν σταθερότητα στο σύστημα: «Πράσινη μετάβαση δεν είναι μόνο οι ανανεώσιμες πηγές… δεν έχω ακούσει τίποτα για τη γεωθερμία. Θέλουμε μία ενέργεια βάσης, να μπορεί να μας δώσει σταθερότητα».
Στη συνέχεια, η κα Σπυριδάκη στάθηκε στις ρυθμίσεις που αφορούν περιοχές Natura, εκφράζοντας έντονη ανησυχία για τη δυνατότητα δόμησης σε προστατευόμενες περιοχές, χωρίς σαφή επιστημονική τεκμηρίωση: «Όταν δίνεις τη δυνατότητα έως και 20% δόμησης μέσα σε προστατευόμενες περιοχές… από πού προκύπτει το 20%; Ποια επιστημονική μελέτη το στηρίζει;».
Στο πολεοδομικό σκέλος, ανέδειξε τη διαχρονική παθογένεια της αποσπασματικής νομοθέτησης, η οποία βασίζεται σε παρατάσεις και εξαιρέσεις αντί για ολοκληρωμένο σχεδιασμό: «Αντί για ολοκληρωμένα και σταθερά εργαλεία σχεδιασμού βλέπουμε διαρκή χρήση παρατάσεων… το σύστημα στηρίζεται σε προσωρινές λύσεις που απλά μεταθέτουν το πρόβλημα».
Αναφερόμενη ειδικά στο Λασίθι, περιέγραψε με σαφήνεια τις επιπτώσεις των δασικών χαρτών και της διοικητικής αβεβαιότητας στην καθημερινότητα των πολιτών: «Υπάρχουν χιλιάδες εκκρεμότητες… μιλάμε για μία διοικητική πραγματικότητα που παγώνει μεταβιβάσεις, καθυστερεί οικοδομικές άδειες, δημιουργεί ανασφάλεια σε παραγωγούς και ιδιοκτήτες… καλλιεργούμενες εκτάσεις εμφανίζονται ως δασικές και πολίτες καλούνται να αποδείξουν ξανά και ξανά τα αυτονόητα».
Στο πεδίο της ενέργειας, ανέδειξε τις σοβαρές στρεβλώσεις που έχουν δημιουργηθεί, επισημαίνοντας ότι η πλειονότητα των έργων παραμένει χωρίς δυνατότητα σύνδεσης στο δίκτυο: «Περίπου το 70% με 80% των έργων είναι χωρίς προοπτική σύνδεσης. Την ίδια στιγμή το κόστος άρδευσης υψηλό, η αφαλάτωση που ακούγεται σαν λύση, ενώ θα έπρεπε να είναι συμπληρωματική λύση, είναι ενεργοβόρα και αυτό δεν είναι λύση».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στα υπεράκτια αιολικά πάρκα στην ανατολική Κρήτη, τονίζοντας ότι η συζήτηση προχωρά χωρίς ουσιαστική διαβούλευση και χωρίς απαντήσεις για τις επιπτώσεις: «Στην ανατολική Κρήτη -και στον Άγιο Νικόλαο και στη Σητεία και στην Ιεράπετρα- ακούμε για τα υπεράκτια αιολικά πάρκα. Έχετε ανοίξει τη συζήτηση, χωρίς να απαντήσετε κρίσιμα ερωτήματα για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, για τις επιπτώσεις σε αλιεία, τουρισμό, πολιτισμό και ποιο θα είναι τελικά το όφελος για την τοπική κοινωνία και κυρίως, να διαβουλευτείτε μαζί της».
Συνεχίζοντας την ανάλυσή της στο ενεργειακό σκέλος του νομοσχεδίου, η κα Σπυριδάκη εστίασε σε συγκεκριμένες διατάξεις που, όπως ανέδειξε, όχι μόνο δεν επιλύουν υφιστάμενες στρεβλώσεις, αλλά αντίθετα δημιουργούν νέες ανισότητες μεταξύ περιοχών και φορέων. Ιδιαίτερα στάθηκε στο άρθρο 51, εξηγώντας ότι η προσέγγιση που υιοθετείται δεν είναι ολιστική, αλλά αποσπασματική και χρονικά περιορισμένη, με αποτέλεσμα να αποκλείονται σημαντικοί φορείς από κρίσιμα εργαλεία ενεργειακής πολιτικής. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Συνεχίζω με το άρθρο 51, που, αντί να δοθεί μια συνολική λύση, έχουμε μια περιορισμένη ρύθμιση στα χρονικά όρια που δημιουργούν άνιση μεταχείριση μεταξύ περιοχών. Δηλαδή, κάποιοι θα προλάβουν, κάποιοι θα μείνουν εκτός. Αυτό σημαίνει διάκριση μεταξύ δήμων και η πλειονότητα των ΟΤΑ και των Ενεργειακών Κοινοτήτων αποκλείεται από τη δυνατότητα πρόσβασης σε ηλεκτρικό χώρο και σε σχήματα συμψηφισμού. Δεν μειώνετε τις ανισότητες. Τις διευρύνετε για άλλη μια φορά».
Στο ίδιο πλαίσιο, η Βουλευτής ανέδειξε την ασυνέπεια που χαρακτηρίζει τον σχεδιασμό μεγάλων ενεργειακών προγραμμάτων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το πρόγραμμα «Απόλλων», το οποίο –όπως σημείωσε– παρουσιάστηκε με υψηλές προσδοκίες, αλλά στην πράξη παραμένει σε εκκρεμότητα, χωρίς σαφή προοπτική υλοποίησης. Υπογραμμίζοντας τη διάσταση μεταξύ εξαγγελιών και πραγματικότητας, τόνισε: «Το πρόγραμμα “Απόλλων” παρουσιάστηκε ως το μεγαλύτερο πρόγραμμα ενεργειακού συμψηφισμού. Απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης. Πριν λίγους μήνες μας φέρατε ΚΥΑ για την επανεκκίνησή του. Και οι τοπικές κοινωνίες συνεχίζουν να περιμένουν».
Η Βουλευτής Λασιθίου έφερε στο προσκήνιο, επίσης, και ένα ζήτημα που αφορά άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών και τη σχέση μεγάλων ενεργειακών επενδύσεων με το πραγματικό όφελος για την κοινωνία. Αναφερόμενη στο άρθρο 52 και στη μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης, υπογράμμισε ότι, παρά την ολοκλήρωση ενός έργου υψηλής σημασίας και κόστους, το αναμενόμενο όφελος δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί στους λογαριασμούς των πολιτών, θέτοντας ένα σαφές και ουσιαστικό ερώτημα πολιτικής αποτελεσματικότητας. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Πάω στο άρθρο 52. Η μεγάλη διασύνδεση της Κρήτης έχει ολοκληρωθεί. Πότε θα δει, επιτέλους, ο πολίτης διαφορά στον λογαριασμό του; Διότι δεν μπορεί μια χώρα να επενδύει σε μεγάλες υποδομές και το όφελος να μη φτάνει ποτέ στην κοινωνία. Δεν μπορεί ο καταναλωτής να βλέπει μόνο χρεώσεις και ποτέ ουσιαστική αποκλιμάκωση εκεί που αντικειμενικά θα έπρεπε να υπάρχει».
Με τον τρόπο αυτό, ανέδειξε τη βασική αντίφαση της κυβερνητικής πολιτικής στον τομέα της ενέργειας: επενδύσεις μεγάλης κλίμακας προχωρούν, αλλά το όφελος δεν μεταφράζεται σε πραγματική ελάφρυνση για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, γεγονός που εντείνει το αίσθημα αδικίας και αποξένωσης των πολιτών από τις ενεργειακές πολιτικές.
Κλείνοντας την ομιλία της, η κα Σπυριδάκη απηύθυνε σαφή πολιτική έκκληση για έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης της ενεργειακής μετάβασης: «Σας καλώ να μην κάνετε την πράσινη μετάβαση μια υπόθεση των ισχυρών. Η πράσινη μετάβαση είναι μια συλλογική υπόθεση και μας αφορά όλους […] Απαιτείται σοβαρός σχεδιασμός, κανόνες που θα ισχύουν για όλους και μια μετάβαση που δεν θα αφήνει πίσω αβεβαιότητα, ανασφάλεια, αποκλεισμούς και συγκρούσεις
