Το θεατρικό έργο της Antonette Moses «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ο Έλληνας» σε σκηνοθεσία Μιχάλη Γιαννακάκη παρουσιάστηκε από τον Προοδευτικό Σύλλογο Σητείας «Ο Βιτσέντζος Κορνάρος» στο ενετικό φρούριο της Καζάρμας, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ των Σκαλοπατιών του Δήμου Σητείας.
Το έργο είναι αφιερωμένο στη ζωή και την καλλιτεχνική πορεία του σπουδαίου Κρητικού ζωγράφου, του γνωστού παγκοσμίως El Grecο, κατά τη διάρκεια δημιουργίας του πορτρέτου του ιεροεξεταστή Καρδινάλιου Γκεβάρα. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο θεατρικό κοινό τον Ιούνιο και η παγκόσμια πρεμιέρα φιλοξενήθηκε στο Πολύκεντρο Σητείας. Η αίθουσα ήταν κατάμεστη και τις τρεις βραδιές των αντίστοιχων παραστάσεων, ενώ η ανταπόκριση του κόσμου ήταν πολύ θερμή.
Με την ίδια ίσως και μεγαλύτερη θέρμη, το πολυπληθές κοινό, αγκάλιασε το έργο και τους συντελεστές της παράστασης, η οποία φιλοξενήθηκε στον εκπληκτικό χώρο του ενετικού φρουρίου της Καζάρμας το βράδυ της Τρίτης. Το κοινό παρακολουθούσε τη δράση επί σκηνής με απόλυτη προσήλωση, βιώνοντας την παράσταση, συμμετέχοντας με το πιο ζεστό του χειροκρότημα. Οι ηθοποιοί, ερασιτέχνες μεν με επαγγελματικές ερμηνείες δε, έδωσαν τον καλύτερο τους εαυτό στην παράσταση, την οποία υπογράφει αριστουργηματικά ο Μιχάλης Γιαννακάκης, και πηγάζει από το θαυμάσιο θεατρικό έργο της Antonete Moses. Ο λόγος για τους ηθοποιούς: Νίκο Βασιλάκη, Στέλλα Ροβίθη, Νίκο Σαρουλάκη, Γιάννη Φρυσούλη.
Πώς ξεκίνησε το ταξίδι
Πώς όμως ξεκίνησε αυτό το θεατρικό ταξίδι; Όπως μας είπε η συγγραφέας αρχικά, πέρα από την συγγραφή αγαπάει πολύ την Κρήτη. Κάποια στιγμή λοιπόν επισκεπτόμενη η ίδια το Τολέδο ανακάλυψε ένα έγγραφο, το οποίο ανέφερε μεταξύ άλλων: δεν θα φύγεις από δω αν δεν ζωγραφίσεις, δεν ολοκληρώσεις αυτό το έργο. Το έγγραφο απευθυνόταν στον Δομίνικο Θεοτοκόπουλο. Σκέφτηκε λοιπόν ότι εκείνος ο άνθρωπος από την Κρήτη βρισκόταν σε μία πόλη με τείχη γύρω, μία πόλη με δύναμη από την εκκλησία και τον στρατό. Η δε εμπλοκή με τον Καρδινάλιο, που ήταν ο επικεφαλής της Ιεράς Εξέτασης ήταν καθοριστική, θυμίζοντας ένα παιχνίδι σκάκι μεταξύ δύο μεγάλων ανθρώπων, του Καρδινάλιου και του El Grecο.
Ο El Greco ήταν ένας πολύπλοκος άνθρωπος. Αφού έφυγε από την Κρήτη, τότε με την κυριαρχία των Ενετών κι αφού πέρασε χρόνο στη Βενετία και τη Ρώμη, έφτασε στο Τολέδο, όπου έγινε δημοφιλής καλλιτέχνης πορτρέτων καθώς και πολλών θρησκευτικών έργων. Όμως τα συμβόλαιά του τον ανάγκασαν να μείνει στην πόλη και δεν την άφησε ποτέ. Ζωγράφισε πολλούς καρδινάλιους, αλλά όταν το 1600 ο νέος Καρδινάλιος της Σεβίλλης, Φερνάντο Νίνιο ντε Γκεβάρα, -νέος επικεφαλής της Ισπανικής Ιεράς Εξέτασης – ζήτησε έναν πίνακα, αντιμετώπισε μία πολύ διαφορετική δοκιμασία …
Έπρεπε να παιχτεί πρώτα στην Κρήτη
Ο «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ο Έλληνας» είναι ένα ιστορικό έργο, αλλά πολλά από τα ζητήματα που θέτει, όπως αναφέρει και η συγγραφέας, μας απασχολούν σήμερα, όπως η ελευθερία της έκφρασης, η κατοχή της εξουσίας και η σχέση της με την τέχνη, η αντιμετώπιση κάθε ξένου…
Η συγγραφέας δεν έκρυψε την συγκίνηση και της χαρά της για την ανταπόκριση του θεατρικού κοινού στις παραστάσεις του έργου, το οποίο έγραψε πριν από 20 χρόνια. Ωστόσο όταν άρχισε να το γράφει, έπειτα από τέσσερα χρόνια έρευνας φαινόταν απαραίτητο να παιχτεί πρώτα στην Κρήτη, γιατί ήταν ένα έργο για έναν καλλιτέχνη, του οποίου τα έργα θεωρούνται ισπανικά, αλλά δεν του δόθηκε ποτέ υπηκοότητα στην Ισπανία και παρέμεινε περήφανος Κρητικός μέχρι το θάνατό του.
Έτσι λοιπόν δύο χρόνια πριν, στην διάρκεια συζήτησης που είχε με το Μιχάλη Γιαννακάκη, ο οποίος είχε διαβάσει το έργο και τον είχε ενθουσιάσει, και γνωρίζοντας η ίδια ότι πρόκειται για έναν πολύ ταλαντούχο άνθρωπο, αποφασίστηκε να δημιουργηθεί η παράσταση. «Του είχα τυφλή εμπιστοσύνη και το αποτέλεσμα είναι πολύ καλύτερο από ότι είχα φανταστεί», ανέφερε χαρακτηριστικά, ευχαριστώντας από καρδιάς τον κ. Γιαννακάκη, τους ηθοποιούς, τους συντελεστές της παράστασης επισημαίνοντας ότι είναι όλοι «οικογένεια».
Η κ. Antonette Moses δεν έκρυψε τέλος την αγάπη της για την Ελλάδα, την Κρήτη και την Σητεία. «Είναι μέσα στην καρδιά μου και ήθελα να δωρίσω αυτό το έργο στην Κρήτη, στην Σητεία».
Επίκαιρα θέματα
Χαρά, ικανοποίηση και συγκίνηση, και από την πλευρά των συντελεστών της παράστασης. Ο κ. Γιαννακάκης ευχαρίστησε την Antonette Moses για την εμπιστοσύνη καθώς και τους ηθοποιούς, τους συντελεστές της παράστασης και τον κόσμο που τίμησε με την παρουσία του την παράσταση στην Καζάρμα και τις παραστάσεις στο Πολύκεντρο.
«Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ο Έλληνας, είναι ιδιοφυής, πρωτοπόρος, παράξενος καλλιτέχνης. Ο διανοητής, ο άνθρωπος που κατορθώνει σε ξένο, εχθρικό περιβάλλον, μακριά από την Κρήτη και ιστορικά αποδεδειγμένο να την κερδίσει, τη μάχη για την ελευθερία της τέχνης, της προσωπικής ερμηνείας της αγάπης του Θεού. Είναι επίσης ιστορικά αποδεδειγμένο ότι το μίσος και η αλληλοεξόντωση των ανθρώπων δεν προέρχεται από τη φυλή ή τον πολιτισμό, αλλά από την ισχύ, τον πλούτο, την εξουσία της εκάστοτε ολιγαρχίας, έτσι που τα θύματα του 17ου αιώνα να είναι οι θύτες του 21ου», τόνισε.
Ευχαριστίες
Από την πλευρά του Προοδευτικού Συλλόγου Σητείας «Ο Βιτσέντζος Κορνάρος» ο Πρόεδρος του σωματείου κ. Γιάννης Μανιαδάκης, επίσης ευχαρίστησε θερμά την συγγραφέα, τον σκηνοθέτη, τους ηθοποιούς και όλη την ομάδα για την συνεργασία και την επιλογή του Συλλόγου που ανέλαβε την παραγωγή. «Ευχαριστούμε ιδιαίτερα, διότι ο Σύλλογος μας χρειάζεται την υποστήριξη όλων. Και τα όποια έσοδα προκύψουν θα ενισχύσουν το Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Σητείας το οποίο προσπαθούμε να κρατήσουμε ζωντανό κι ανοικτό».
Ευχαρίστησε τον κόσμο για την πολυπληθή παρουσία του στις παραστάσεις και τα θερμά λόγια, χαρακτηρίζοντας το έργο πραγματικά καταπληκτικό.
Αξίζει να αναφερθεί ότι αρκετοί θεατές λίγο μετά το τέλος της παράστασης στην Καζάρμα έκαναν λόγο για ένα έργο εξαιρετικό το οποίο αξίζει να παρουσιαστεί κι εκτός Σητείας.
Ο κ. Μανιαδάκης ευχήθηκε να υπάρξει αυτή η δυνατότητα με την στήριξη του κόσμου, χορηγών, γιατί πρόκειται για ένα μεγάλο εγχείρημα με αντίστοιχο κόστος, στο οποίο είναι δύσκολο να ανταπεξέλθει ο Σύλλογος. Θα καταβληθεί όπως τόνισε επομένως κάθε δυνατή προσπάθεια γιατί πραγματικά αξίζει να συνεχιστεί εκτός των τειχών της Σητείας, το θεατρικό ταξίδι της παράστασης «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ο Έλληνας».
Κι όπως αναφέρει στο ‘δυνατό, εντυπωσιακό κι αποκαλυπτικό φινάλε του έργου ο μεγάλος Κρητικός ζωγράφος «Μια μέρα η ανθρωπότητα θα ξέρει το όνομά μου. Το όνομα μου είναι Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ο Έλληνας. Τα έργα μου θα μείνουν στην ιστορία, εγώ θα μείνω στην ιστορία». Και με το μονόλογο αυτό, έργα του εμφανίζονται επί σκηνής…
ΜΑΡΙΖΑ ΨΑΡΑΚΗ
