Στη σημασία της αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης και της τοξικότητας στην κοινωνία και στα μέσα ενημέρωσης αναφέρθηκε ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης στον χαιρετισμό που απηύθυνε την Τρίτη 10 Μαρτίου κατά την έναρξη του διήμερου Συνεδρίου Athens Alitheia Forum «Confronting fake news and toxic discourse» (Αντιμετωπίζοντας τις ψευδείς ειδήσεις και τον τοξικό λόγο).
Όπως τόνισε ο κ. Μαρινάκης, «η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης δεν είναι υπόθεση ενός θεσμού ή μιας κυβέρνησης, είναι μια συλλογική ευθύνη που απαιτεί συνεργασία, γνώση και αποφασιστικότητα», γι’ αυτό και «το Αthens Alitheia Forum δεν δημιουργήθηκε τυχαία», αλλά «στόχος μας είναι το συνέδριο αυτό να καθιερωθεί ως ένας θεσμός που θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο, ως ένας χώρος που θα τίθενται δύσκολα ερωτήματα, θα κατατίθενται προτάσεις και θα προκύπτουν ουσιαστικά συμπεράσματα, γιατί η δημοκρατία δεν έχει ανάγκη από μεγάλα λόγια, έχει ανάγκη από πράξεις».
O κ. Μαρινάκης τόνισε πως «καθημερινά δημιουργείται ένα κλίμα έντασης, καχυποψίας και σύγχυσης, ένα κλίμα που δηλητηριάζει το δημόσιο διάλογο, αυτό ούτως ή άλλος είναι και το κύμητρο των περισσότερων περιπτώσεων διάδοσης ψευδών ειδήσεων. Ένα κλίμα που πολλές φορές μας αναγκάζει να αφιερώνουμε πολύ μεγάλο μέρος του χρόνου μας και του δημόσιου λόγου όχι στο να παράγουμε πολιτική, με τις αντιθέσεις που έχει αυτή, αλλά να αποδομούμε ψευδείς ειδήσεις», οι οποίες «κατασκευάζονται και αναπαράγονται ώστε να μπερδεύουν τους πολίτες να δημιουργούν ένα κλίμα οργής και να υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς».
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τόνισε πως γεννώνται κρίσιμα ερωτήματα απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα για το «ποιος είναι τελικά ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ενημέρωση των πολιτών, εάν είναι απλώς εργαλεία επικοινωνίας ή έχουν μετατραπεί στους βασικούς διαμορφωτές της κοινής γνώμης» και «τι επίδραση έχουν αυτά στη δημοκρατία, πόσο αναγκαίο είναι να συζητήσουμε σοβαρά τα ηλικιακά όρια στη χρήση των social media», γιατί, όπως εξήγησε, «δεν μπορούμε να αγνοούμε ότι παιδιά εκτίθενται καθημερινά σε έναν ωκεανό πληροφορίας χωρίς φίλτρα» και πρέπει να μπορούν να «έχουν την ωριμότητα να διακρίνουν την πραγματικότητα από την κατασκευασμένη είδηση».
Όπως πρόσθεσε, η ελευθερία του λόγου, της πληροφόρησης, της έκφρασης είναι θεμελιώδης αλλά καμία ελευθερία δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας για όσους επιλέγουν να διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα, την αλήθεια για προσωπικό όφελος ειδικά όταν οι δέκτες είναι παιδιά και έφηβοι» και «πρέπει να τους δίνουμε τα εργαλεία να σκέφτονται κριτικά». Παράλληλα εξήρε τη σημασία που έχει «η παιδεία στην ψηφιακή εποχή».
«Επιδιώκουμε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για πραγματικές αλλαγές για την ενίσχυση των δημοσιογράφων, για την ενίσχυση της ελευθερίας του λόγου αλλά και για ακόμα περισσότερες πολιτικές και πρωτοβουλίες που θα ενισχύσουν τη διαφάνεια, θα προστατέψουν τους πολίτες και θα θωρακίσουν την αλήθεια και τον δημόσιο διάλογο» υπογράμμισε ο κ. Μαρινάκης, προσθέτοντας πως το Φόρουμ φιλοδοξεί «να γίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο. Θέλουμε να γίνει ο ετήσιος θεσμικός διάλογος για την προστασία της αλήθειας και τη θωράκιση της ελευθερίας του τύπου», ώστε «να ασκείται κριτική χωρίς τοξικότητα, να διατυπώνονται διαφορετικές απόψεις χωρίς φανατισμό, να αναζητείται η αλήθεια χωρίς κραυγές και χωρίς σκοπιμότητες».
«Να γίνει το Φόρουμ και μία ευκαιρία να ξανασυστηθούμε, να θυμηθούμε όλη τη διαφορά ανάμεσα στην εύκολη κραυγή και την τεκμηριωμένη δημοσιογραφία, ανάμεσα στους ιεροκήρυκες των μέσων και των δήθεν σατιρικών εκπομπών και στις κουκούλες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τη μία πλευρά και από την άλλη στη δημοσιογραφία που ερευνά διασταυρώνει, αμφισβητεί και τεκμηριώνει γιατί η αλήθεια δεν είναι σύνθημα, είναι ευθύνη».
Στη διαχρονική εξέλιξη και την ποιότητα του κοινοβουλευτικού διαλόγου και στα μέτρα για την ενίσχυσή του, αναφέρθηκε σήμερα ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Νικήτας Κακλαμάνης κατά τη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Athens Alitheia Forum: «Confronting fake news and toxic discourse» (Αντιμετωπίζοντας τις ψευδείς ειδήσεις και τον τοξικό λόγο) που διεξάγεται 10-11 Μαρτίου στην Αθήνα.
Όσον αφορά την ποιότητα του πολιτικού λόγου στο Κοινοβούλιο, ο κ. Κακλαμάνης τόνισε πως στα παρελθόντα χρόνια, όλες οι παρατάξεις από τη δεξιά έως την αριστερά είχαν βουλευτές και ηγέτες που δεν είχαν μόνο σοβαρό ρητορικό λόγο, αλλά και ήθος. «Και τώρα βλέπω και ψάχνω να βρω, οριζόντια, αντίστοιχες προσωπικότητες, για το ποιοι είμαστε μέσα στη Βουλή» πρόσθεσε.
Όπως υπενθύμισε, βάσει της δικής του εμπειρίας από ανάγνωση παλαιότερων πρακτικών της Βουλής, «μια μέρα έπεσα σε μία συζήτηση για την Εθνική Αντίσταση μεταξύ του Παναγιώτη Κανελλόπουλου και του Ηλία Ηλιού. Δεν σας μιλάω για την ελληνική γλώσσα, αλλά στις 5 σελίδες πρακτικών του καθενός δεν υπήρχε κακή, όχι φράση, αλλά ούτε μία λέξη προσβλητική του ενός για τον άλλον, παρά τη σκληρή ιδεολογική αντιπαράθεση». «Αυτό το λέω για να πω ότι παίζει ρόλο ποιοι είμαστε αυτοί που είμαστε μέσα στη βουλή και τι είδους παιδεία έχουμε», τόνισε ο κ. Κακλαμάνης.
Και πρόσθεσε πως «έχουν πρώτη ευθύνη τα κόμματα που φτιάχνουν τους συνδυασμούς τους, μετά όμως έχετε εσείς τη μεγάλη ευθύνη» διότι, όπως είπε, προτού κάποιος ψηφίσει θα πρέπει να διαβάσει τα βιογραφικά των υποψηφίων.
Τεράστια ευθύνη έχουν και οι δημοσιογράφοι, τόνισε ο κ. Κακλαμάνης, καθώς πολλές φορές προβάλλονται βουλευτές και ομιλίες στη Βουλή που προκαλούν τηλεθέαση, όχι όμως ουσιαστικό κοινοβουλευτικό λόγο. «Διότι τα γαλλικά που ανταλλάσσουμε μέσα στη Βουλή γίνονται πρώτη είδηση στα δελτία των καναλιών σας, ενώ λέγονται και σοβαρά πράγματα μέσα στη Βουλή. Αυτός ο δυστυχής λοιπόν βουλευτής που ανεβαίνει στο βήμα και είναι διαβασμένος και λέει σοβαρά πράγματα πουθενά δε γράφεται στις εφημερίδες» υπογράμμισε. Ή, πρόσθεσε ο ίδιος, αναπαράγονται ειδήσεις που «προκαλούν σοκ σε κάθε λογικό άνθρωπο, όπως να εμπλέκεται το όνομα του εκλεγμένου πρωθυπουργού της χώρας στον θάνατο ενός ανθρώπου για να εξυπηρετηθεί το αφήγημα μιας τραγωδίας χωρίς να υπάρξει η παραμικρή συνέπεια».
Όπως ανέφερε ο κ. Κακλαμάνης, η ποιότητα του κοινοβουλευτικού λόγου εξυπηρετείται κι από τα μέτρα που λαμβάνονται από τον κανονισμό, που, κατά τον ίδιο, χρειάζεται να ανανεωθεί. Ο κ. Κακλαμάνης σημείωσε πως σήμερα «το αυστηρότερο και το σκληρότερο είναι μισός μισθός».
Ο κ. Κακλαμάνης υπογράμμισε πως το μέτρο του «κόφτη» στις ομιλίες των βουλευτών έχει λειτουργήσει και τόνισε πως «θα πάρουν επιστολή και οι 300 βουλευτές για να πουν την άποψή τους για την αλλαγή κανονισμού, θα κωδικοποιηθούν οι προτάσεις και θα παραδοθούν στο επιστημονικό συμβούλιο της Βουλής», ώστε να υπάρξει η «μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση για τις πειθαρχικές ποινές».
«Πάντως θα πρέπει να υπάρχει έλεγχος στη δική σας κλίμακα αξιολόγησης», τόνισε προς τους δημοσιογράφους ο κ. Κακλαμάνης, γιατί, όπως είπε, «ο πολύς κόσμος δεν παρακολουθεί το Κανάλι της Βουλής ή δεν βλέπουν ποτέ τους βουλευτές αυτούς να μιλούν στη Βουλή, ενώ υπάρχουν διαμαντάκια μέσα σε όλα τα κόμματα. Κι ελπίζω να μην χαθούν διότι αυτοί οι άνθρωποι θα μπορούν να διαδεχθούν τους παλιούς καλούς που σας είπα μέσα σε όλα τα κόμματα».
Όπως ανέφερε ο κ. Κακλαμάνης, θα αναλάβει πρωτοβουλία να επισκεφθεί τους αρχηγούς των κομμάτων, αρχής γενομένης από του δικού της ΝΔ και «θα τους πω πως πρέπει κι εσείς τώρα ως πολιτική αρχή να μιλήσετε με τους βουλευτές σας και να φύγει το μήνυμα τουλάχιστον ότι θα είναι και ένα από τα κριτήρια του αν θα ξαναείσαι υποψήφιος, όχι μόνο πόσες φορές έκανες επερωτήσεις στη Βουλή, όχι μόνο πόσα νομοσχέδια εισηγήθηκες αλλά και ποιά ήταν η κοινοβουλευτική σου συμπεριφορά» διότι «εάν φύγει μία φορά το μήνυμα και κοπεί ο βουλευτής διότι ντρόπιασε και το κόμμα του αλλά και τη Βουλή με τη συμπεριφορά του, να δείτε πώς θα αλλάξουν τα πράγματα».
Ο πρόεδρος της Βουλής υπενθύμισε πως το ίδιο το έργο της Βουλής έχει πέσει θύμα αναληθών ειδήσεων, όσον αφορά τους μισθούς των βουλευτών και τα χρήματα που της διατίθενται (μόλις το 2/1000 του προϋπολογισμού), ενώ δεν αναφέρθηκε πως «με τα 8 εκατομμύρια που διέθεσε η Βουλή στη διάρκεια του κορωνοϊού και τις 50 ΜΕΘ που δημιουργήθηκαν, σώθηκαν εκατοντάδες πολίτες» ή δεν έχει γίνει γνωστό το έργο της Βουλής στις φυλακές ανηλίκων του Αυλώνα «όπου ανακαινίζουμε τους κοιτώνες και φτιάχνουμε γήπεδο μπάσκετ». Και πρόσθεσε πως «όταν βοηθούμε πχ τον στρατό με πολύ μεγάλες δωρεές, τα δελτία τύπου τα βλέπω εγώ και δεν έχω δει σε κάποιο site ή κανένα δελτίο ειδήσεων καναλιού να προβάλλεται κανένα απολύτως».
Στα όρια του δημοσίου διαλόγου αναφέρθηκε ο υπουργός Επικρατείας, υπεύθυνος για τον Συντονισμό του κυβερνητικού έργου Άκης Σκέρτσος, μιλώντας σήμερα Τρίτη στο πλαίσιο του διήμερου Συνεδρίου του Athens Alitheia Forum με τίτλο «Αντιμετωπίζοντας τις Ψευδείς Ειδήσεις και τον Τοξικό Λόγο», που πραγματοποιείται στο διάστημα 10-11 Μαρτίου στην Αθήνα.
Όπως τόνισε ο κ. Σκέρτσος, στη συζήτησή του με τους δημοσιογράφους Η. Κανέλλη, Π. Μανδραβέλη και Β. Σκουρή, «βασική προϋπόθεση και συνισταμένη της δημοκρατικής συνύπαρξης είναι οι νόμοι, που αποτελούν όρια και κανόνες που θέτουμε για να μπορούμε να ζούμε αρμονικά, με σεβασμό μεταξύ μας», αλλά όπως συνταγματικά κατοχυρώνεται η ελευθερία του λόγου, έτσι «θα πρέπει να απευθυνόμαστε ο ένας στον άλλον με όρους ευπρέπειας, αλήθειας, τεκμηρίωσης όταν τοποθετούμαστε δημόσια πάντα στο πλαίσιο της ελευθερίας του Τύπου».
Όπως πρόσθεσε ο κ. Σκέρτσος «ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Μαρινάκης και το υπουργείο Δικαιοσύνης έχουν λάβει πολύ συγκεκριμένα μέτρα για την ενδυνάμωση των δημοσιογράφων, τη στήριξη της ελευθερίας του λόγου και της ενημέρωσης» καθώς «έχουμε καταργήσει το αδίκημα της απλής δυσφήμισης, έχουμε δώσει πολλά εργαλεία για να μην επιβαρύνονται οι δημοσιογράφοι με υπέρογκα ποσά σε αγωγές που μπορεί να κινούν πολίτες εναντίον τους».
Ο κ. Σκέρτσος δήλωσε πως «σεβόμαστε την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα των δημοσιογράφων, των λειτουργών της ενημέρωσης να υπηρετούν την ενημέρωση ως βασικό στοιχείο της δημοκρατίας», όμως «στην πράξη η αλήθεια δεν είναι ποτέ απλή και παίρνει χρόνο για να τεκμηριωθεί ένα ψέμα, γιατί τρέχει πολύ πιο γρήγορα διαχρονικά». Επομένως, συμπέρανε «δική μας αποστολή είναι αυτή ακριβώς, όχι απλά να λειτουργούμε αμυντικά ή ιδεολογικά, αλλά να δούμε ποια είναι τα προβλήματα που δημιουργεί σήμερα η επιταχυνόμενη λειτουργία της τεχνολογίας ως προς τη διάδοση, τη διασπορά ψευδών ειδήσεων, θεμάτων ή θεωριών συνωμοσίας και τι κάνουμε για να περιορίσουμε αυτή την πραγματικότητα, να ενδυναμώσουμε και τους πολίτες και τους λειτουργούς της ενημέρωσης».
Από την πλευρά τους οι δημοσιογράφοι που συμμετείχαν στον διάλογο συμφώνησαν πως τα «όρια του δημόσιου λόγου είναι και όρια του νόμου», όπως τόνισε ο Η. Κανέλλης, αναφορικά με τις ψευδείς ειδήσεις. Αυτές, κατά τον Π. Μανδραβέλη, υπήρχαν πάντοτε στη δημόσια σφαίρα και την πολιτική, πλην όμως η ταχύτητα διάδοσης και ο διαθέσιμος χρόνος επεξεργασίας τους στη σημερινή εποχή είναι πολλαπλάσιοι και καθιστούν αδύνατη την επικύρωση του περιεχομένου του μηνύματος. Για τον Π. Μανδραβέλη, τα όρια στον δημόσιο λόγο επιβάλλονται από τον ίδιο τον λόγο και τη φιλελεύθερη αντίληψη για την ελευθερία της έκφρασης περισσότερο από κανόνες κι απαγορεύσεις.
Επιπλέον ο κ. Κανέλλης ανέδειξε το θέμα της σκόπιμης παραπληροφόρησης για την εξυπηρέτηση προσωπικών ή ιδεολογικών συμφερόντων και του φανατισμού που οδηγεί το αναγνωστικό κοινό σε σχόλια που παρακινούνται από το συναίσθημα και τις πολιτικές πεποιθήσεις παρά στην κριτική βάσανο και τον διάλογο.
Από την πλευρά του ο κ. Σκουρής ανέδειξε το πρόβλημα του χαμηλού προϋπολογισμού των μέσων ενημέρωσης στη χώρα μας, που καθιστά δυσχερή τον έλεγχο και την επιβεβαίωση των ειδήσεων που κυκλοφορούν, ενώ επεσήμανε και τον κίνδυνο που αποτελεί για την ορθή κριτική κι η τακτική των αγωγών εναντίον των δημοσιογράφων που τολμούν να αποκαλύπτουν.
