Θεαματική έκρηξη επενδυτικού ενδιαφέροντος για τη δημιουργία φωτοβολταϊκών σταθμών και αξιόλογων αιολικών πάρκων, ικανών να παράγουν ενέργεια που θα καλύψει έως και ολόκληρες πόλεις, αλλά και μεγάλα projects για την αποθήκευση ενέργειας συνθέτουν το ενεργειακό τοπίο της χώρας. Και ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη ήδη μεγάλα έργα πολλών εκατομμυρίων ευρώ ανά την Ελλάδα, οι εγχώριοι leaders της ενέργειας ήδη σχεδιάζουν τα επόμενα επενδυτικά τους βήματα.
Σε αυτή τη χρονική περίοδο, δεκάδες μεγάλα έργα σε αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα βρίσκονται σε φάση υλοποίησης ή σχεδιασμού, με τη συνολική τους ισχύ να ξεπερνά τα 5 GW. Παράλληλα, ετοιμάζονται μονάδες αποθήκευσης, κυρίως μέσω συσσωρευτών μεγάλης κλίμακας (batteries), που στοχεύουν στη σταθεροποίηση του δικτύου και στην ενίσχυση της αυτονομίας της χώρας.
Εθνική υπεροχή
Πολλές από τις mega επενδύσεις έχουν ήδη υλοποιηθεί, οδηγώντας τη χώρα στις υψηλότερες θέσεις της παγκόσμιας αγοράς Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Αδιαμφισβήτητα, η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε ισχυρό παίκτη της ενεργειακής σκακιέρας και μάλιστα σε ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο, παρά την αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος παγκοσμίως, η αύξηση των ΑΠΕ βρίσκεται ακόμη κάτω από τους αναγκαίους στόχους για το 2030.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, η Ελλάδα καταλαμβάνει την έβδομη θέση παγκοσμίως στην παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, ενώ αποτελεί ελκυστικό προορισμό για νέες επενδύσεις, καθώς, βάσει του διεθνώς αναγνωρισμένου δείκτη ελκυστικότητας, κατέχει τη δεύτερη θέση της διεθνούς αγοράς.
Αντίστοιχα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα κατέχει τη δέκατη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης αναφορικά με το ποσοστό συμμετοχής των ΑΠΕ στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο. Το προσεχές διάστημα, οι μεγαλύτερες προκλήσεις στην εγχώρια αγορά εστιάζουν στην επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, στην αναβάθμιση των δικτύων και στην ενσωμάτωση των ΑΠΕ.
Νέα έργα
Με κινητήρια δύναμη τον παγκόσμιο στόχο για περαιτέρω απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, οι εταιρείες επενδύουν στη δημιουργία αιολικών πάρκων και φωτοβολταϊκών συστημάτων, ενώ άμεση προτεραιότητα αποτελούν οι επενδύσεις για την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης, κυρίως μπαταριών, κρίσιμες για τη σταθερότητα του δικτύου. Η συνολική ισχύς της αιολικής ενέργειας έφτασε τα 5,4 GW το 2024, με τους μεγαλύτερους ομίλους της χώρας να ηγούνται στη συγκεκριμένη επενδυτική δραστηριότητα.
Με πρωταγωνιστές τη ΔΕΗ, τη Metlen, τη HELLENiQ Energy, τη Motor Oil, αλλά και τους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους της χώρας (Aktor, ΓΕΚ Τέρνα, Αβαξ κ.ά.), ο τομέας των ΑΠΕ αποτελεί μαγνήτη επενδύσεων για το ελληνικό επιχειρείν. Οι ισχυροί παίκτες της ενέργειας συνεχίζουν τις προσπάθειες για να «χτίσουν» giga ενεργειακά χαρτοφυλάκια, τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων.
ΔΕΗ: Φιλόδοξο πλάνο
Με έμφαση, μεταξύ άλλων, στις ΑΠΕ, στην αποθήκευση ενέργειας (μπαταρίες και αντλησιοταμίευση), στην εγκατάσταση μεγάλων data centers και στη μετατροπή της δυτικής Μακεδονίας σε τεχνολογικό και πράσινο ενεργειακό κόμβο, η ΔΕΗ έχει προγραμματίσει επενδύσεις 10,1 δισ. ευρώ μέχρι το 2028. Σύμφωνα με το τριετές στρατηγικό πλάνο του ομίλου, έως το 2027 στοχεύει να φέρει εις πέρας έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας συνολικής ισχύος 11,8 GW σε Ελλάδα και νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σε αυτή τη φάση, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες κατασκευάζει τρία αιολικά πάρκα στη Ροδόπη, στη Φωκίδα και στην Αρκαδία, συνολικής ισχύος περίπου 100 MW, ενώ, πρόσφατα, η διοίκηση του Γιώργου Στάσση, προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της ΔΕΗ, ανακοίνωσε την έναρξη των εργασιών για τη δεύτερη φάση κατασκευής του αιολικού πάρκου Deleni στην κομητεία Vaslui, το μεγαλύτερο αιολικό έργο στη βορειοανατολική Ρουμανία, με επιπλέον ισχύ, που θα προστεθεί στα 140 MW της (υπό κατασκευή) πρώτης φάσης. Επίσης πρόσφατα ανακοινώθηκε από την εταιρεία ένα επιπλέον φωτοβολταϊκό έργο, 130 MW, στην περιοχή Calugareni, 40 χλμ. νότια του Βουκουρεστίου, με εκτιμώμενη ετήσια παραγωγή ενέργειας του σταθμού πάνω από τις 193 GWh, ίση με τις ενεργειακές ανάγκες περίπου 48.500 νοικοκυριών. Με την προσθήκη του νέου φωτοβολταϊκού σταθμού, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς θα ξεπεράσει τα 6,5 GW και από αυτά περίπου 1,5 GW βρίσκονται στη Ρουμανία. Να σημειωθεί ότι μόλις τις προηγούμενες ημέρες ο όμιλος ολοκλήρωσε την κατασκευή νέου αιολικού πάρκου στη Φωκίδα, εγκατεστημένης ισχύος 36 MW, η οποία προέρχεται από επτά ανεμογεννήτριες Siemens Gamesa, τύπου SG145, εκτιμώντας ότι η συνολική παραγωγή ενέργειας θα καλύπτει τις ανάγκες σχεδόν 20.000 νοικοκυριών.
Metlen: Διεθνές αποτύπωμα
Η Metlen Energy & Metals, με πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο τον Ευάγγελο Μυτιληναίο, συγκαταλέγεται επίσης στις ισχυρές επιχειρήσεις ενέργειας. Πριν από λίγες ημέρες ανακοίνωσε τη συνεργασία της με την Power Factors, διεθνή εταιρεία λογισμικού που εξειδικεύεται στη διαχείριση αιολικών, φωτοβολταϊκών και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, με σκοπό τη μέγιστη αποδοτικότητα και ανάπτυξη του παγκόσμιου χαρτοφυλακίου.
Επιπλέον, στις αρχές Δεκεμβρίου πέτυχε χρηματοδότηση ύψους 65 εκατ. ευρώ για την κατασκευή δύο μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων, των Porto Torres και Casale Monferrato στην Ιταλία. O όμιλος αναπτύσσει ήδη έργα σε πολλές χώρες, συνολικής ισχύος άνω των 11,9 GW, τα οποία βρίσκονται σε διάφορα στάδια ανάπτυξης, ενώ βασικός στόχος αποτελεί η επιτάχυνση των διαδικασιών με σκοπό την ενίσχυση της δυναμικότητας.
Μια σημαντική συμφωνία υπέγραψε επίσης η Metlen με τη ΔΕΗ την άνοιξη του 2024, για την ανάπτυξη χαρτοφυλακίου 90 ενεργειακών έργων ΑΠΕ έως 2.000 MW σε τέσσερις χώρες (Ιταλία, Βουλγαρία, Κροατία και Ρουμανία), αξίας 2 δισ. ευρώ, με τριετή ορίζοντα υλοποίησης και ήδη παραδίδονται ορισμένα εξ αυτών. Βάσει της συμφωνίας, η Metlen ανέλαβε την ανάπτυξη και την κατασκευή τους. Στρατηγικές συνεργασίες, με τις οποίες επεκτείνει τη δράση της από το Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι τη Χιλή και τη Νότια Κορέα έχει συνάψει και με άλλους διεθνείς ομίλους. Μέσω της M Renewables, ο όμιλος έχει παρουσία σε 33 και πλέον χώρες.
HELLENiQ Energy
Δυναμικά στο παιχνίδι της ενέργειας έχει εισέλθει και η HELLENiQ Energy, επενδύοντας εντατικά στις ΑΠΕ, με στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη του χαρτοφυλακίου της σε Ελλάδα και εξωτερικό. Κίνηση-ματ είχε αποτελέσει η εξαγορά του χαρτοφυλακίου της ABO Energy Hellas, μέσω της οποίας ενίσχυσε τη θέση της σε χώρες όπως οι Κύπρος, Ρουμανία, Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία, θέτοντας ως στόχο να φτάσει σε πάνω από 6 GW συνολική εγκατεστημένη ισχύ. Το χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει φωτοβολταϊκά, αιολικά και έργα αποθήκευσης ενέργειας, συμβάλλοντας στην ενεργειακή μετάβαση και στην αυτονομία της περιοχής. Ακόμη, η διμερής συμφωνία που υπέγραψε πρόσφατα με την Apple, η οποία προβλέπει αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκό πάρκο 110 MW της HELLENiQ Energy στην Κοζάνη, μέρος μιας ευρύτερης επένδυσης της Apple για καθαρή ενέργεια στην Ευρώπη, δημιουργεί περαιτέρω προοπτικές για διεύρυνση της μεταξύ τους συνεργασίας. Οπως έχει ανακοινώσει η διοίκηση, με διευθύνοντα σύμβουλο τον Ανδρέα Σιάμισιη, στόχος είναι η συμβολή της HELLENiQ Energy στην ενεργειακή μετάβαση, στην ενεργειακή ασφάλεια και στην αυτονομία της νοτιοανατολικής Ευρώπης, με στόχο έως το 2030 η εγκατεστημένη ισχύς σε ΑΠΕ να ξεπεράσει τα 2 GW.
Motor Oil
Με δρομολογημένες επενδύσεις 4 δισ. ευρώ έως το 2030, ο όμιλος Motor Oil, με πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο τον Γιάννη Βαρδινογιάννη, δίνει έμφαση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ως μέρος ενός ευρύτερου επενδυτικού πλάνου, που αφορά όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων του ομίλου και οδεύει, όπως λένε και από την εταιρεία, σε νέα εποχή. Ο όμιλος της Motor Oil, μέσω του πράσινου βραχίονά της, της More Energy, έχει στόχο για ΑΠΕ 2 GW. Μάλιστα, το 2027 υπολογίζεται από τη διοίκηση ότι θα επιτευχθεί ο ενδιάμεσος στόχος για 1,5 GW. Οπως ανέφερε πρόσφατα η διοίκηση αναφορικά με τις επενδύσεις στις ΑΠΕ, αυτές συνεχίζονται μέσω της θυγατρικής της Unagi, με το συνολικό τους ύψος να ανέρχεται σε αυτή τη χρονική στιγμή σε παραπάνω από 500 εκατ. ευρώ. Μέσα στη χρονιά, η εταιρεία ανακοίνωσε την απόφασή της για τη δημιουργία φωτοβολταϊκών πάρκων ισχύος 1,6 GW που κατέχει η Unagi και θα τροφοδοτήσουν μέσα από μακροπρόθεσμες συμφωνίες (PPA) με ενέργεια βιομηχανία και αγρότες. Υπενθυμίζεται ότι ο όμιλος, εκτός από τις ΑΠΕ, δραστηριοποιείται και σε άλλους κρίσιμους πυλώνες της οικονομίας, όπως διύλιση, ηλεκτρική ενέργεια, κυκλική οικονομία.
Ισχυρή παρουσία από τoν Aktor
Από τους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους της χώρας, ο Aktor, με ισχυρή παρουσία σε κατασκευές, παραχωρήσεις, ακίνητα και ενέργεια, με διευθύνοντα σύμβουλο τον Αλέξανδρο Εξάρχου, δίνει βάρος και στις ΑΠΕ, εκτιμώντας ότι μέχρι το τέλος του 2025 θα έχει σε λειτουργία πακέτο 500 MW σε αιολικά και φωτοβολταϊκά, ενώ ευρύτερος στόχος παραμένει το 1,3 GW το 2028. Στους στόχους περιλαμβάνεται ακόμη και η διείσδυση στην αποθήκευση ενέργειας.
Πρωταγωνιστικό ρόλο σε διεθνές επίπεδο στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας διαδραματίζει ο όμιλος Κοπελούζου, με ιδρυτή τον Δημήτρη Κοπελούζο και διευθύνοντα σύμβουλο τον Χρήστο Κοπελούζο. Οπως αναφέρεται στην επίσημη ιστοσελίδα του ομίλου, στο χαρτοφυλάκιο που αφορά τις ΑΠΕ περιλαμβάνονται έργα 2.730 MW υπό ανάπτυξη, 488 MW στην κατασκευή και στη θέση σε λειτουργία έργων ΑΠΕ, με ετήσια παραγόμενη ενέργεια 1.300 GWH.
Από τον όμιλο ΓΕΚ Τέρνα, μετά το χρυσό deal αξίας 3,2 δισ. ευρώ με την αραβική Masdar, η Τέρνα Ενεργειακή επιδιώκει να διαμορφώσει χαρτοφυλάκιο 6GW σε ενεργειακά έργα έως το 2030. Σημαντικό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση επιδιώκει να έχει και η ελληνική θυγατρική της εισηγμένης στις ΗΠΑ, Ameresco, η οποία συμμετέχει στην υλοποίηση σημαντικών ενεργειακών projects. Μεταξύ άλλων, ανέλαβε, σε κοινοπραξία με την ελληνική Sunel Group, την κατασκευή φωτοβολταϊκού πάρκου της Cero ισχύος 100 MW, με προϋπολογισμό 80 εκατ. ευρώ στη Δράμα και αιολικό πάρκο 9,2 MW της ΔΕΗ Ανανεώσιμες στην Κεφαλονιά μαζί με τη ResInves κ.ά.
Από τους άλλους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους, η ΑΒΑΞ συμμετέχει σε ενεργειακές επενδύσεις μέσω της θυγατρικής της, iXion Energy, η οποία εστιάζει στην ανάπτυξη, στην κατασκευή και στη λειτουργία έργων ΑΠΕ και «πράσινης» ενέργειας. Η εταιρεία επενδύει επίσης σε σύγχρονες μονάδες ΑΠΕ και αποθήκευσης, σε ενεργειακή μετάβαση, σε ανάπτυξη δικτύων φόρτισης ηλεκτροκίνησης και σε άλλα έργα εξοικονόμησης ενέργειας.
Αποθήκευση ενέργειας
Το μεγάλο στοίχημα για τις εταιρείες αποτελούν οι επενδύσεις για την αποθήκευση ενέργειας. Πολλές επενδύσεις που προκρίθηκαν σε διαγωνισμούς της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο.
Τον δρόμο για την εγκατάσταση των πρώτων μεγάλων μονάδων αποθήκευσης ενέργειας ανοίγει η ΔΕΗ, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου επενδυτικού κύκλου με σημαντικά έργα στη δυτική Μακεδονία. Ετσι, το προσεχές διάστημα πρόκειται να τεθούν από τη ΔΕΗ σε λειτουργία δύο μονάδες 50 MW στην περιοχή της Κοζάνης, ενώ μία ακόμη στο Αμύνταιο θα μπει στην πρίζα την άνοιξη του 2026, βάσει και του χρονοδιαγράμματος που έχει χαράξει το Ταμείο Ανάκαμψης. Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει η λειτουργία και άλλων, μη επιδοτούμενων μονάδων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, συνολικής ισχύος 250 MW. Να σημειωθεί ότι η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού αναπτύσσει μπαταρίες τόσο ως αυτόνομες μονάδες (stand-alone) όσο και σε συνδυασμό με φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα. Οπως ανακοίνωσε πρόσφατα η διοίκηση, στόχος του ομίλου ΔΕΗ έως το 2028 αποτελεί η ανάπτυξη 1,5 GW ευέλικτης παραγωγής ενέργειας – κυρίως μέσω μπαταριών, μονάδων αερίου, αντλησιοταμίευσης και υδροηλεκτρικών.
Τον περασμένο Οκτώβριο η Metlen υπέγραψε στρατηγική συνεργασία με τον όμιλο Καράτζη, για την κατασκευή της μεγαλύτερης μονάδας αποθήκευσης στην Ελλάδα και από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, με τον προϋπολογισμό του project να ανέρχεται στα 170 εκατ. ευρώ. Η εν λόγω μονάδα θα αναπτυχθεί στη Θεσσαλία, με προοπτική ολοκλήρωσης το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο σε επενδύσεις αυτής της κατηγορίας.
Επιπλέον, στα έργα που αφορούν αποθήκευση ενέργειας, ξεχωρίζει και αυτό της Energean, εταιρείας έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονοθράκων στον Πρίνο Καβάλας για αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Αποτελεί ένα από τα πρώτα στη Μεσόγειο που μαγνητίζει το ενδιαφέρον τόσο από ελληνικές όσο και από επιχειρήσεις γειτονικών χωρών, κυρίως όσων δραστηριοποιούνται σε Βουλγαρία, Ιταλία και Κροατία.
