Η Κρήτη βρίσκεται σε ένα «πολύ καλό επίπεδο» επιχειρησιακής ετοιμότητας και διαχείρισης κρίσεων, αποτελώντας ένα παράδειγμα ανθεκτικότητας σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ελλάδα. Ωστόσο, η διαρκώς εντεινόμενη κλιματική κρίση γεννά νέες, ασύμμετρες απειλές που απαιτούν συνεχή επαγρύπνηση, εξειδικευμένα σχέδια και στοχευμένες δράσεις, με τον κίνδυνο ενός τσουνάμι να αποτελεί τη μεγαλύτερη δυνητική απειλή για το τουριστικό της προϊόν.
Αυτή είναι η εικόνα που σκιαγραφεί, μιλώντας στην «ΑΝΑΤΟΛΗ», ο Πρόεδρος του ΟΑΣΠ, καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών, Ευθύμιος Λέκκας, αποτιμώντας τα πρόσφατα δεδομένα από τις δράσεις και τις ασκήσεις που έλαβαν χώρα στο νησί.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το καινοτόμο πιλοτικό πρόγραμμα που χρηματοδότησε η Περιφέρεια Κρήτης και υλοποιήθηκε σε 40 σχολικές μονάδες σε όλο το νησί. Όπως εξήγησε ο κ. Λέκκας, το πρόγραμμα εστίασε στην «καρδιά» της πρόληψης: την εκπαίδευση. «Το πρώτο που κάναμε ήταν η ανάλυση εκτίμησης κινδύνων για κάθε σχολείο. Αν είναι κοντά σε θάλασσα, σε ποτάμι, σε περιοχή με κίνδυνο κατολισθήσεων ή δασικής πυρκαγιάς», ανέφερε, τονίζοντας την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις.
Η δράση περιελάμβανε εντατική εκπαίδευση των καθηγητών, ενημέρωση των μαθητών και, κυρίως, την κατάρτιση σύγχρονων σχεδίων έκτακτης ανάγκης και τη διεξαγωγή ασκήσεων εκκένωσης. Τα αποτελέσματα, σύμφωνα με τον καθηγητή, ήταν εντυπωσιακά. «Έχουμε μία πολύ καλή απόκριση καθηγητών και μαθητών. Το επίπεδο ευαισθητοποίησης και αντίληψης του κινδύνου είναι υψηλό», σημείωσε. Ειδική μνεία έκανε στο ανθρώπινο δυναμικό, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Οι καθηγητές είναι πάρα πολύ ευαισθητοποιημένοι και οι μαθητές βιώνουν όλη αυτή τη διαδικασία των ασκήσεων και συμπεριφέρονται πάρα πολύ καλά».
Δέκα σχολεία του Λασιθίου
Το πιλοτικό πρόγραμμα κρίνεται ως καίριο βήμα στην καθιέρωση μιας νέας κουλτούρας ασφάλειας στα σχολεία, με τελικό στόχο τη γενίκευση της δράσης σε όλη την Κρήτη.
Από την Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου συμμετείχαν συνολικά δέκα σχολικές μονάδες, αποδεικνύοντας το έντονο ενδιαφέρον της τοπικής εκπαιδευτικής κοινότητας. Συγκεκριμένα μέρος του προγράμματος έγιναν το Δημοτικό Σχολείο Κεντρίου Ιεράπετρας, το 4ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Νικολάου, το Δημοτικό Σχολείο Κριτσάς, το 5ο Δημοτικό Σχολείο Ιεράπετρας, το 2ο Νηπιαγωγείο Ιεράπετρας, το 4ο Νηπιαγωγείο Ιεράπετρας, το 3ο Νηπιαγωγείο Σητείας, το Γενικό Λύκειο Σητείας, το 1ο ΕΠΑΛ Αγίου Νικολάου και το 3ο Γυμνάσιο Ιεράπετρας.
Ερωτηθείς για την κτιριακή κατάσταση των σχολείων, ο κ. Λέκκας διευκρίνισε πως η δομική τρωτότητα δεν ήταν αντικείμενο του συγκεκριμένου προγράμματος, ωστόσο η εικόνα που υπάρχει είναι «μικτή», με σχολεία σύγχρονων προδιαγραφών από τη μία και παλαιότερα κτίρια με προβλήματα από την άλλη.
Η επιτυχία του προγράμματος, που ήδη έχει αξιολογηθεί θετικά, δημιουργεί προσδοκίες για την επέκτασή του σε όλα τα σχολεία της Κρήτης, αλλά και πανελλαδικά, με τις σχετικές προσπάθειες να βρίσκονται σε εξέλιξη.
Η υπεροχή της Κρήτης και ο φόβος του τσουνάμι
Η συζήτηση επεκτάθηκε στο συνολικό επίπεδο ετοιμότητας του νησιού. Ο κ. Λέκκας ήταν κατηγορηματικός: «Η Κρήτη είναι σε άλλο επίπεδο σε σύγκριση με τη Σαντορίνη ή την υπόλοιπη Ελλάδα». Αυτή η υπεροχή, όπως είπε, δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα της εμπειρίας από πραγματικά γεγονότα, όπως οι σεισμοί στο Αρκαλοχώρι, αλλά και των συντονισμένων δράσεων της Πολιτικής Προστασίας, με αποκορύφωμα την μεγάλης κλίμακας άσκηση που «ευαισθητοποίησε 10.000-20.000 κόσμο» και έθεσε σε συναγερμό όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες (Περιφέρεια, Δήμοι, ΕΚΑΒ, ΕΜΑΚ).
Ωστόσο, αυτή η ετοιμότητα δεν πρέπει να οδηγεί σε εφησυχασμό. Η οικονομία της Κρήτης, άρρηκτα συνδεδεμένη με τον τουρισμό, παραμένει ευάλωτη σε φυσικές καταστροφές μεγάλης κλίμακας. «Ο τουρισμός μπορεί να επηρεαστεί από πολλά θέματα, κυρίως όμως από ένα σεισμό, από ένα τσουνάμι. Το τσουνάμι είναι εκείνο που φοβάμαι, όχι επειδή γίνεται συχνά, αλλά επειδή επηρεάζει καθοριστικά τον τουρισμό», τόνισε με έμφαση ο καθηγητής.
Ανέφερε δε, πως μια δασική πυρκαγιά ή μια πλημμύρα, όπως αυτή στην Αγία Πελαγία και στη Σητεία που συνέβη στο τέλος της σεζόν, ενδέχεται να έχουν πιο περιορισμένο αντίκτυπο. Παρ’όλα αυτά, φαινόμενα όπως οι εικόνες με χιλιάδες τουρίστες εγκλωβισμένους έξω από το αεροδρόμιο λόγω κακοκαιρίας, δείχνουν ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. «Πρέπει να δώσουμε βάρος στην ενημέρωση των τουριστών και στα σχέδια για τις τουριστικές περιοχές», ήταν το μήνυμά του.
Η κλιματική κρίση, άλλωστε, δεν αστειεύεται. «Έχουμε να κάνουμε με νέα δεδομένα, πιο συχνά φαινόμενα, πιο μεγάλα φαινόμενα, με πιο μεγάλες καταστροφές. Αυτό θέλει πάντα εξειδίκευση των σχεδίων πολιτικής προστασίας», κατέληξε.
Αλλά και υπογράμμισε πως η Κρήτη, αν και βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από ποτέ, οφείλει να συνεχίσει να επενδύει στην πρόληψη, την εκπαίδευση και την προσαρμογή στα νέα δεδομένα που επιβάλλει η νέα εποχή. Η ασφάλεια κατοίκων και επισκεπτών είναι η απόλυτη προϋπόθεση για την ανάπτυξη.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
