Το φετινό καλοκαίρι άφησε βαθύ το αποτύπωμά του στη Νότια Ευρώπη, με τον υδράργυρο να χτυπάει «κόκκινο» και τις καταστροφικές πυρκαγιές να σαρώνουν χώρες όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και η Κροατία. Στα κέντρα λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο αρχικός προβληματισμός πλέον μετατρέπεται σε ανοιχτή ανησυχία. Όπως αποκαλύπτει εκτενές ρεπορτάζ της έγκυρης ειδησεογραφικής πύλης Politico, το οποίο εστιάζει στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, οι ευρωβουλευτές και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι ευρωπαϊκές περιοχές, που εξαρτώνται άμεσα από τον τουρισμό οδεύουν προς μια ενδεχόμενη οικονομική κρίση. Οι ακραίες συνθήκες απειλούν να μετατρέψουν τις άλλοτε ειδυλλιακές ακτές σε «ακτές της καταστροφής» (Costa del Catastrophe είναι ο τίτλος).
Οι επιστημονικές εκτιμήσεις δημιουργούν έντονο προβληματισμό για προορισμούς που βασίζονται κατ’ εξοχήν στον ήλιο και τη θάλασσα. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) της ΕΕ προειδοποιεί ανοιχτά πως η κλιματική αλλαγή θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε μείωση των επισκεπτών στον ηλιόλουστο ευρωπαϊκό νότο, ενώ εκτιμάται ότι οι πυρκαγιές, ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, θα μπορούσαν να καταστρέψουν 39% περισσότερες εκτάσεις στην Ευρώπη.
Μπροστά σε αυτή τη νέα κανονικότητα, ο Σοσιαλιστής ευρωβουλευτής από τη Μάλτα και κορυφαίο μέλος της Ομάδας Εργασίας για τον Τουρισμό, Daniel Attard, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας: «Θα έπρεπε όλοι να ανησυχούμε». Ο ίδιος τονίζει την επιτακτική ανάγκη διαφοροποίησης της οικονομίας, καλώντας την ΕΕ να επενδύσει σε νέους τομείς, δεξιότητες και ποιοτικές θέσεις εργασίας, ώστε οι τουριστικές περιοχές να μην παραμένουν υπερβολικά εκτεθειμένες στα ολοένα και πιο συχνά ακραία καιρικά φαινόμενα.
«Ο Οκτώβριος είναι ο νέος Αύγουστος»
Σε αυτό το ραγδαία μεταβαλλόμενο τοπίο, το παραδοσιακό τουριστικό ημερολόγιο φαίνεται να ανατρέπεται. «Ο Οκτώβριος είναι ο νέος Αύγουστος», δηλώνει χαρακτηριστικά η Κροάτισσα ευρωβουλευτής και πρώην υπουργός Τουρισμού, Nikolina Brnjac. Οι παρατεταμένοι καύσωνες του καλοκαιριού, όπως προβλέπει, θα οδηγήσουν σε «λιγότερο τουρισμό κατά την παραδοσιακή καλοκαιρινή περίοδο αιχμής».
Οι προορισμοί καλούνται να επανασχεδιάσουν άμεσα την τουριστική τους προσφορά, κατανέμοντας τις ροές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και ρίχνοντας το βάρος στα τέλη της άνοιξης και τις αρχές του φθινοπώρου. Παράλληλα, η Brnjac υπογραμμίζει πως η πρόληψη των πυρκαγιών και η ευρωπαϊκή απόκριση σε αυτές πρέπει να κατοχυρωθούν στην επερχόμενη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τον Βιώσιμο Τουρισμό.
Ο «βραχνάς» του υπερτουρισμού και των υποδομών
Παρά τις εκκλήσεις για ευρωπαϊκή στήριξη, οι ελπίδες για άμεσες αποζημιώσεις ίσως αποδειχθούν φρούδες. Ο Ιταλός ευρωβουλευτής Carlo Fidanza προειδοποιεί κατά των «ψευδαισθήσεων», υπενθυμίζοντας ότι κονδύλια ανακούφισης για τον κλάδο της φιλοξενίας από την εποχή του Covid-19 δεν έχουν ακόμη διατεθεί πλήρως, καθιστώντας τον μηχανισμό δυσκίνητο.
Πέρα, όμως, από την απειλή του καιρού, το ρεπορτάζ αναδεικνύει μια άλλη, εξίσου κρίσιμη παράμετρο. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής του London School of Economics, Δημήτρης Βαγιανός, η κύρια πρόκληση είναι ο υπερτουρισμός. Οι δημοφιλείς προορισμοί αδυνατούν να διαχειριστούν τον συνωστισμό, γεγονός που προκαλεί τη ραγδαία υποβάθμιση του τουριστικού τους προϊόντος. Ακόμη χειρότερα, οι ελλείψεις σε νερό, οι ανεπαρκείς υποδομές και το αυξανόμενο κόστος ζωής πυροδοτούν τη δυσαρέσκεια των τοπικών κοινωνιών. Μην ξεχνάμε πως το νερό είναι ένα πρόβλημα που επιδεινώνεται από την κλιματική αλλαγή και απασχολεί έντονα και την Κρήτη και ειδικά την Ανατολική. Δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει πως η φετινή χρονιά «σώθηκε» στο φράγμα Αποσελέμη το Μάιο, με τις πρωτοφανείς ανοιξιάτικες βροχές που άλλαξαν τα δεδομένα ενός χειμώνα που προμήνυε εφιαλτικό καλοκαίρι.
Οι εξελίξεις αυτές, όπως μεταφέρονται από τις Βρυξέλλες, στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα σε προορισμούς, όπως ο δικός μας: Η προστασία των φυσικών πόρων και η αναβάθμιση των υποδομών δεν είναι απλώς θεωρητικές έννοιες, αλλά ζήτημα επιβίωσης για τις τοπικές μας κοινωνίες και την οικονομία μας στα χρόνια που έρχονται.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
Από τη στήλη ΙΧΝΗΛΑΣΙΕΣ της έντυπης έκδοσης της ΑΝΑΤΟΛΗΣ
