Έως 46% μείωση του φορτίου όγκου
σε νέα ελληνική μελέτη για τις φαινόλες του ελαιολάδου
Μείωση κατά 46% του συνολικού φορτίου όγκου καταγράφηκε σε μοντέλο τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού σε πειραματόζωα, όταν η χορήγηση ενός συμπυκνωμένου εκχυλίσματος φυσικών φαινολών του ελαιολάδου ξεκίνησε πριν από την εμφύτευση των καρκινικών κυττάρων.
Το εντυπωσιακό αυτό προκλινικό εύρημα προέρχεται από νέα ελληνική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Nutrients και διερεύνησε τη δράση φυσικών φαινολικών συστατικών του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου σε μοντέλο τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού.
Η μελέτη με τίτλο “Time-Dependent Multimechanistic Antitumor Effects of Olive Oil Phenolics in a Triple-Negative Breast Cancer Mouse Model” πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ, του Τμήματος Φαρμακευτικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, με υπεύθυνη την Δρ. Χαραλαμπία Μπολέτη.
46% μείωση όταν η χορήγηση ξεκίνησε πριν από την ανάπτυξη των όγκων
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της εργασίας ήταν ότι η αποτελεσματικότητα του φαινολικού εκχυλίσματος εξαρτήθηκε έντονα από τη χρονική στιγμή έναρξης της χορήγησης.
Όταν η από του στόματος χορήγηση του συνολικού εκχυλίσματος φαινολών ξεκίνησε επτά ημέρες πριν από την εμφύτευση των καρκινικών κυττάρων, το συνολικό φορτίο των όγκων στο τέλος του πειράματος ήταν κατά 46% χαμηλότερο σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
Όταν η χορήγηση ξεκίνησε πέντε ημέρες μετά την εμφύτευση, σε πρώιμο δηλαδή στάδιο ανάπτυξης των όγκων, καταγράφηκε επίσης σημαντική μείωση του φορτίου τους, κατά 35%.
Αντίθετα, όταν η έναρξη της χορήγησης καθυστέρησε μέχρι την 20ή ημέρα, δεν παρατηρήθηκε ανιχνεύσιμη αναστολή της ανάπτυξης των όγκων στις συνθήκες της συγκεκριμένης μελέτης.
Το εύρημα αυτό υποδεικνύει ότι η χρονική στιγμή της παρέμβασης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα και ότι οι φυσικές φαινόλες του ελαιολάδου φαίνεται, στο συγκεκριμένο πειραματικό μοντέλο, να παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον κατά τα πρώιμα στάδια εγκατάστασης και ανάπτυξης του όγκου.
Από το PAMAKO ένα συμπυκνωμένο εκχύλισμα φυσικών φαινολών
Για την παραγωγή του εκχυλίσματος που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη, οι ερευνητές επέλεξαν ως πρώτη ύλη το ελληνικό υψηλοφαινολικό εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο PAMAKO, το οποίο παραχωρήθηκε από τους παραγωγούς του για τις ανάγκες της έρευνας.
Από το ελαιόλαδο απομονώθηκε και συμπυκνώθηκε το φυσικό φαινολικό του κλάσμα, δημιουργώντας ένα τυποποιημένο εκχύλισμα με 40% περιεκτικότητα σε φαινολικές ενώσεις.
Μεταξύ των κύριων συστατικών του βρίσκονταν η ελαιοκανθάλη, η ελαιασίνη, το άγλυκο της ελευρωπαΐνης και το άγλυκο του λιγκστροσίδη, μαζί με μικρότερες ποσότητες υδροξυτυροσόλης και τυροσόλης.
Η ακριβής σύσταση του εκχυλίσματος προσδιορίστηκε με ποσοτική φασματοσκοπία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού (qNMR).
Πολλαπλοί μηχανισμοί δράσης
Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι η επίδραση των φαινολών δεν φαίνεται να περιορίζεται σε έναν μόνο μηχανισμό.
Οι ερευνητές κατέγραψαν επιδράσεις σε διαφορετικά βιολογικά μονοπάτια που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες, τη λειτουργία του πρωτεασώματος, τη σηματοδότηση που σχετίζεται με βλάβες του DNA και τη μεταναστευτική ικανότητα των καρκινικών κυττάρων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι το συνολικό φυσικό μίγμα των φαινολών παρουσίασε ισχυρή βιολογική δράση παρά το γεγονός ότι οι ποσότητες των επιμέρους συστατικών του ήταν χαμηλότερες από εκείνες που χρησιμοποιήθηκαν όταν ορισμένες ουσίες εξετάστηκαν μεμονωμένα.
Το αποτέλεσμα αυτό ενισχύει το επιστημονικό ενδιαφέρον για την πιθανότητα συμπληρωματικών ή συνεργιστικών δράσεων μεταξύ των διαφορετικών φυσικών φαινολών του ελαιολάδου.
Από το ελαιόλαδο σε τυποποιημένα βιοδραστικά συστατικά
Η σημασία της μελέτης δεν περιορίζεται μόνο στα αντικαρκινικά ευρήματα.
Αναδεικνύει ταυτόχρονα μια νέα δυνατότητα αξιοποίησης του ελληνικού ελαιολάδου: τη χρήση εξαιρετικά παρθένων ελαιολάδων με ιδιαίτερα πλούσιο φαινολικό προφίλ ως πρώτης ύλης για την παραγωγή συμπυκνωμένων και τυποποιημένων φυσικών βιοδραστικών εκχυλισμάτων.
Η ίδια βασική τεχνολογική προσέγγιση βρίσκεται πίσω από την ανάπτυξη του Thousand Olives®, ενός συμπληρώματος διατροφής που αξιοποιεί τυποποιημένα φαινολικά συστατικά προερχόμενα από εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο.
Η σύνδεση αφορά την τεχνολογία παραλαβής, συμπύκνωσης και τυποποίησης των φαινολών και όχι το συγκεκριμένο εμπορικό ελαιόλαδο που χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα πειραματική μελέτη.
Για την παραγωγή του Thousand Olives® επιλέγονται υψηλοφαινολικά εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα που πληρούν συγκεκριμένες προδιαγραφές, με κύρια πηγή επιλεγμένα ελαιόλαδα από το Άγιο Όρος και συμπληρωματικά άλλες ελληνικές πηγές αντίστοιχης ποιότητας.
Από τη μεταβολική υγεία σε νέες ερευνητικές κατευθύνσεις
Η έρευνα γύρω από τα τυποποιημένα φαινολικά εκχυλίσματα του ελαιολάδου αναπτύσσεται σήμερα σε διαφορετικές κατευθύνσεις.
Στη μεταβολική υγεία έχουν ήδη πραγματοποιηθεί κλινικές μελέτες σε ανθρώπους, όπως η πρόσφατη τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή και ελεγχόμενη με placebo μελέτη OleoMetS σε 102 άτομα με μεταβολικό σύνδρομο.
Παράλληλα, η διεθνής επιστημονική έρευνα εξετάζει τις φαινόλες του ελαιολάδου και σε σχέση με το κεντρικό νευρικό σύστημα, τη φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και άλλες βιολογικές λειτουργίες.
Η νέα μελέτη για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού προσθέτει μία ακόμη ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ερευνητική κατεύθυνση, η οποία όμως βρίσκεται ακόμη σε προκλινικό στάδιο.
Όπως επισημαίνει ο Καθηγητής του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, Προκόπιος Μαγιάτης:
«Η μείωση κατά 46% του φορτίου του όγκου είναι ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα, αλλά πρέπει να ερμηνευθεί στο σωστό επιστημονικό πλαίσιο. Πρόκειται για προκλινική μελέτη και όχι για κλινική δοκιμή σε ασθενείς.
Για εμάς εξίσου σημαντικό είναι ότι αποδεικνύεται πως μπορούμε να πάρουμε από ένα εξαιρετικό ελληνικό ελαιόλαδο ένα καλά χαρακτηρισμένο και τυποποιημένο μίγμα των φυσικών δραστικών συστατικών του και να το μελετήσουμε με τα εργαλεία της σύγχρονης βιοϊατρικής έρευνας.
Η προοπτική είναι το ελληνικό ελαιόλαδο να αποκτήσει μια νέα διάσταση: εκτός από εξαιρετικό τρόφιμο, να μπορεί να αποτελεί πρώτη ύλη για προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και, εφόσον τα επόμενα χρόνια υπάρξει η απαραίτητη κλινική τεκμηρίωση, για μελλοντικές φαρμακευτικές εφαρμογές».
Ένα σημαντικό αποτέλεσμα που χρειάζεται κλινική συνέχεια
Η συγκεκριμένη μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια με ανθρώπινα ξενομοσχεύματα τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού και επομένως τα αποτελέσματά της δεν μπορούν να μεταφερθούν άμεσα στον άνθρωπο.
Το αποτέλεσμα της 46% μείωσης του φορτίου του όγκου αποτελεί, ωστόσο, ένα σημαντικό προκλινικό εύρημα που υποστηρίζει την περαιτέρω διερεύνηση των φυσικών φαινολών του ελαιολάδου και ιδιαίτερα των τυποποιημένων συνδυασμών τους.
Η νέα δημοσίευση προσθέτει έτσι ακόμη ένα στοιχείο σε μια ευρύτερη επιστημονική εξέλιξη: τη μετάβαση του ελληνικού ελαιολάδου από ένα εμβληματικό τρόφιμο της Μεσογειακής Διατροφής σε πηγή τυποποιημένων φυσικών βιοδραστικών ουσιών για τη σύγχρονη βιοϊατρική έρευνα.
Επιστημονική δημοσίευση:
Madelou N.A. et al.Time-Dependent Multimechanistic Antitumor Effects of Olive Oil Phenolics in a Triple-Negative Breast Cancer Mouse Model.Nutrients 2026, 18(17), 2756.DOI: 10.3390/nu18172756
Ο Ευτύχης Ανδρουλάκης δημιουργός του PAMAKO
