Σε μια κρίσιμη καμπή για τον πρωτογενή τομέα της Κρήτης, η ανάδειξη της προστιθέμενης αξίας των προϊόντων μας και η θωράκιση του εισοδήματος των παραγωγών αναδεικνύονται σε ζητήματα επιβίωσης. Μέσα από το πρίσμα μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής, η Περιφέρεια Κρήτης και οι εκπρόσωποι του κλάδου της τυροκομίας επιχειρούν να «χαρτογραφήσουν» το μέλλον, συνδέοντας την παράδοση με την επιστημονική τεκμηρίωση και την τουριστική αγορά.
Μιλώντας στην ΑΝΑΤΟΛΗ για τον φιλόδοξο στόχο που είναι σ’ εξέλιξη, ο Σπύρος Μπαλαντίνος, Περιφερειακός Σύμβουλος εντεταλμένος για τη διασύνδεση του πρωτογενούς τομέα με τον τουρισμό και Πρόεδρος του Συλλόγου Τυροκόμων Κρήτης, έθεσε το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων, αναλύοντας τις παθογένειες αλλά και τις προοπτικές του κλάδου.
Το πρόγραμμα για την τυροκομία και η επιστημονική τεκμηρίωση
Η καρδιά της νέας προσπάθειας χτυπά στο πρόγραμμα ενίσχυσης της τυροκομίας που υλοποιεί η Περιφέρεια Κρήτης. Όπως υπογράμμισε ο κ. Μπαλαντίνος, η ανάγκη για μια τέτοια παρέμβαση ήταν επιτακτική από την πρώτη στιγμή. Με τη χρηματοδότηση του Σταύρου Αρναουτάκη και τη στενή συνεργασία της αντιπεριφέρειας, ξεκίνησε μια μελέτη σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το οποίο διαθέτει εξειδικευμένο τμήμα για το γάλα.
Στόχος δεν είναι απλώς η καταγραφή, αλλά η ανάδειξη των μοναδικών οφελών των κρητικών τυριών. «Πρέπει να καταλάβει ο καταναλωτής γιατί το προϊόν μας είναι το καλύτερο», σημείωσε χαρακτηριστικά, αναφέροντας ότι το πρόγραμμα περιλαμβάνει μεγάλες διαφημιστικές καμπάνιες με τη συμμετοχή γνωστών σεφ, οι οποίοι θα λειτουργήσουν ως πρεσβευτές της κρητικής διατροφής.
Παράλληλα, μπαίνουν οι βάσεις για τη δημιουργία νέων προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ). Αν και τα σημερινά κονδύλια δεν επαρκούν για την άμεση ολοκλήρωση όλων των φακέλων, η προεργασία είναι κρίσιμη. «Φυτεύουμε το δεντράκι, στη σκιά του οποίου θα κάτσουν άλλοι στην πορεία», δήλωσε ο κ. Μπαλαντίνος, δίνοντας μια μακροπρόθεσμη προοπτική στο εγχείρημα.
Η «ψαλίδα» των τιμών και ο ρόλος των μεσολαβητών
Μια από τις πιο αιχμηρές αναφορές του κ. Μπαλαντίνου αφορούσε την τιμολογιακή πολιτική και το χάσμα που παρατηρείται από το τυροκομείο μέχρι το ράφι. Η εικόνα της κρητικής γραβιέρας να πωλείται σε χαμηλές τιμές (π.χ. 11,59€) σε τοπικά σούπερ μάρκετ προκαλεί προβληματισμό, καθώς υπονομεύει τη δυνατότητα των τυροκόμων να δώσουν καλύτερες τιμές στους κτηνοτρόφους.
«Υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα», τόνισε. Ενώ ο παραγωγός και ο μεταποιητής συμπιέζουν τα κέρδη τους, με τον τυροκόμο να είναι «όλη μέρα πάνω από το καζάνι», οι μεσάζοντες φαίνεται να καρπώνονται τη μερίδα του λέοντος. Η υψηλή τιμή στο ράφι είναι απαραίτητη για τη βιωσιμότητα της αλυσίδας, αρκεί αυτή να κατανέμεται δίκαια και να αντανακλά την ποιότητα του προϊόντος, και όχι να οφείλεται σε κερδοσκοπικά παιχνίδια της εμπορίας.
Στοιχεία για τη διαπραγμάτευση στην ΚΑΠ
Η Περιφέρεια Κρήτης δεν μένει μόνο στις διαπιστώσεις. Προχωρά σε μια ενδελεχή μελέτη κοστολόγησης που ξεκινά από το κόστος των ζωοτροφών και φτάνει μέχρι την αλυσίδα αξίας των εξαγωγών. Αυτή η τεκμηρίωση θεωρείται απαραίτητη για τη διαπραγμάτευση στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
«Δεν αρκεί να λέμε ότι είμαστε ένας τόπος με ξεχωριστά χαρακτηριστικά, πρέπει να το αποδεικνύουμε με στοιχεία», ανέφερε ο κ. Μπαλαντίνος.
Η μελέτη αυτή θα δώσει «υπόσταση» στις διεκδικήσεις της Κρήτης απέναντι στα κέντρα λήψης αποφάσεων, δείχνοντας ότι η νησιωτική κτηνοτροφία έχει ιδιαιτερότητες που απαιτούν ειδική στήριξη.
Η παρέμβαση για τις αυτόχθονες φυλές
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, υπήρξε έντονη παρέμβαση από το κοινό για το θέμα της εκτατικής κτηνοτροφίας και των αυτόχθονων φυλών. Η διατήρηση και η πιστοποίηση των φυλών της Κρήτης θεωρείται ο «ακρογωνιαίος λίθος» για τα ΠΟΠ προϊόντα. Επισημάνθηκε δε η ανάγκη να λειτουργήσουν άμεσα τα Κέντρα Γενετικής Βελτίωσης και η Σχολή Ασωμάτων, ώστε να παραχθεί η απαραίτητη γνώση αλλά και το ζωικό κεφάλαιο που θα στηρίξει το μέλλον του κλάδου.
Σταύρος Τζεδάκης: Η αλυσίδα αξίας ως πολιτισμική διαδρομή
Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας, Σταύρος Τζεδάκης, έδωσε το στίγμα της συνολικής πολιτικής της Περιφέρειας. Ο κ. Τζεδάκης έκανε λόγο για μια «πολιτισμική διαδρομή των προϊόντων γάλακτος», η οποία πρέπει να αποτυπώνεται πάνω σε κάθε ετικέτα.
«Όταν έχεις μια ετικέτα με επιστημονικά τεκμηριωμένη διατροφική αξία και κάτω από αυτήν την πολιτισμική διαδρομή του νησιού μας, τότε αποκτάς ταυτότητα και ανταγωνιστικότητα», υπογράμμισε. Στόχος του προγράμματος είναι να μπει «κάτι παραπάνω στο πανέρι του παραγωγού», διασφαλίζοντας ότι το ισχυρό αυτό προϊόν θα παραμείνει η αιχμή του δόρατος για την κρητική οικονομία.
Η σύνδεση του πρωτογενούς τομέα με τον τουρισμό δεν είναι πλέον μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια οργανωμένη προσπάθεια να βρει το κρητικό τυρί τη θέση που του αξίζει στο διεθνές στερέωμα, προστατεύοντας ταυτόχρονα τον κόπο των ανθρώπων της υπαίθρου.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
