Μια επίσκεψη στη «νέα» Λαϊκή Αγορά του Αγίου Νικολάου μας επιβεβαιώνει ότι έχει επανέλθει η παλιά δυναμική της, αν όχι καλύτερη! Πολλά τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά και όλα τα ειδη που συνήθως βρίσκονται προς πώληση σε μία Λαϊκή Αγορά.
Σε ένα σύντομο πέρασμα διαπίστωσα, σε τρεις πάγκους, να πουλιούνται φρέσκα καλαμπόκια. «Είναι η εποχή τους!», μου λένε και σε ερώτηση από πού προέρχονται οι απαντήσεις ήταν από το Οροπέδιο, από το Καβούσι και από τους Αρμένους Σητείας. Στην κρητική διάλεκτο θα το βρούμε ως ξενικοσίσταρο (ξενικός + σιτάρι), ξενικοσίδερο και αραποσίτι.
Στο λεξικό «Λέξεις και Φράσεις της Ανατολικής Κρήτης», που τα τελευταία χρόνια προετοιμάζει και αναμένουμε την έκδοσή του, ο συμπολίτης μας εκπαιδευτικός Δημήτρης Κουτσελάκης, αναφέρει: Ξενικόσταρο, κορκοσίτερο (το) και κορκοσταρά(η) (ουσ.): καλαμπόκι, αραβόσιτος: «Ένα ξενικόσταρο δε μ’ αφήκανε οι ποντικοί» και «επήγε ο άρκαλος στσι κορκοσταρές, μια δε δα αφήσει!».
Το καλαμπόκι έφτασε στην Κρήτη μετά τον 16ο αιώνα, πιθανότατα μέσω των Ενετών ή από εμπόρους. Στο παρελθόν, ιδιαίτερα σε ορεινά ή φτωχά μέρη, χρησιμοποιήθηκε ως βασικό δημητριακό για αλεύρι, ειδικά όταν δεν υπήρχε αρκετό σιτάρι. Έφτιαχναν ψωμί από καλαμπόκι και διάφορες πίτες. Στις μέρες μας θα βρούμε και πάλι ψωμί από καλαμπόκι, στις υγιεινές τροφές. Η καλλιέργειά του στην Κρήτη είναι πλέον πολύ περιορισμένη, κυρίως για ζωοτροφή.
Στην Κριτσά, για την κατασκευή της βότκας Blunar, ως πρώτη ύλη χρησιμοποιείται οινόπνευμα από καλαμπόκι.
Η καλλιέργεια του καλαμποκιού είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην περιοχή της Θράκης και, όπως διαβάσαμε, μεγάλες ποσότητες από τα φύλλα του χρησιμοποιούνται από Θρακιώτισσες υφάντρες για να φτιάξουν χειροποίητες υφαντές τσάντες από φύλλα καλαμποκιού και άλλα είδη σπιτιού, όπως τα σουπλά, που πλέκουν στο χέρι χρησιμοποιώντας μια παραδοσιακή τεχνική της περιοχής. Τα φύλλα μαζεύονται την εποχή της συγκομιδής, δηλαδή Σεπτέμβριο και Οκτώβριο, όταν το φυτό έχει ξεραθεί και τα φύλλα έχουν χάσει την υγρασία τους.
ΛΕΩΝ.Κ.
