Το Σάββατο 17 Οκτωβρίου άνοιξε η αυλαία του 4ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ που πραγματοποιήθηκε στην πλαζ του ΕΟΤ στον Άγιο Νικόλαο. Πλήθος κόσμου από την περιοχή, αλλά και άλλες περιοχές της Κρήτης έδωσε το «παρών» στις φετινές εκδηλώσεις με σημείο αναφοράς το ρόλο της Τέχνης στην Αντίσταση.
Το σύμβολο που επιλέχθηκε για τη φετινή διοργάνωση είναι το κολιμπρί εφορμώντας από την αλληγορική ιστορία ενός μικρού πουλιού που στη θέα μιας μεγάλης πυρκαγιάς, η οποία απειλούσε ολόκληρο το δάσος, μετέφερε μια – μια τις σταγόνες του νερού προσπαθώντας να τη σβήσει. Καθώς τα υπόλοιπα ζώα, υπό την απειλή της φωτιάς εγκατέλειπαν το δάσος, το κολιμπρί ερωτήθηκε γιατί το κάνει αυτό κι εκείνο απάντησε πως «κάνω αυτό που μου αναλογεί». Το μήνυμα της ιστορίας είναι πως με την αδιαφορία και την παθητικότητα η καταστροφή τελικά θα μας περιβάλλει όλους, εάν δεν δράσουμε ο καθένας με τις δυνάμεις του και από το δικό του μετερίζι. Ηχηρός ο συμβολισμός και το μήνυμα της διοργάνωσης, που υποστηρίζει, μέσα από το σύνθημα «Η τέχνη της αντίστασης – από τη δημιουργία στην ελευθερία» πως ένα από τα ισχυρότερα όπλα που διαθέτει η ανθρωπότητα είναι η ίδια η τέχνη στις ποικίλες εκφάνσεις της.
Στο φεστιβάλ συμμετείχαν συλλογικότητες από τον Άγιο Νικόλαο και άλλες πόλεις της Κρήτης, προβάλλοντας τη δράση και τους προβληματισμούς τους. Μεταξύ τους, η Εθελοντική Ομάδα Ευαισθητοποίησης για τη Νευροδιαφορετικότητα «Colour your day for Autism», ο Κοινωνικός Χώρος «Πυρόβολος», η Πρωτοβουλία Κρήτης ενάντια στις εξορύξεις υδρογονανθράκων, το Φεστιβάλ Παλαιστινιακού Κινηματογράφου Κρήτης «PIFF», η Θάλασσα Αλληλεγγύης «Thalassa of Solidarity», η συνέλευση αλληλεγγύης «Φωνές για την Παλαιστίνη», οι «Kill.itses – Το σώμα που με έμαθαν να μισώ», το Pride Ηρακλείου – Πρωτοβουλία Ηρακλείου για ένα αυτοοργανωμένο Pride και η πρωτοβουλία Ιεράπετρας για την Παλαιστίνη. Την υποστήριξη στο φεστιβάλ εξέφρασε η Μάγδα Φύσσα μέσω γραπτής παρέμβασης, εκπροσωπώντας τον Σύλλογο Πολιτισμού «Παύλος Killah P Φύσσας».
Το Σάββατο, το φεστιβάλ ξεκίνησε με τον εναρκτήριο χαιρετισμό της Άννας Χανιωτάκη, μέλους της οργανωτικής επιτροπής, που ευχαρίστησε τους συντελεστές και τόνισε ότι η τέχνη και η αλληλεγγύη είναι η απάντηση στο ρατσισμό, το φόβο και το περιθώριο. Στη συνέχεια, η Μαρία Κτιστάκη από την Ομάδα Πολιτών Ιεράπετρας, στο χαιρετισμό της, αναφέρθηκε στα προβλήματα της Ιεράπετρας σχετικά με τις ελλείψεις υποδομών υποδοχής και φιλοξενίας των μεταναστών και προσφύγων που καταφθάνουν καθημερινά στην περιοχή ενώ αναφέρθηκε και στην πρόταση αξιοποίησης του κλειστού δημοτικού σχολείου Βασιλικής από Ισραηλινούς που διαμένουν στην περιοχή, εκφράζοντας την αντίθεσή της. Τη σκυτάλη πήρε η χορογράφος Εριφύλη Δαφέρμου με το θεατρικό δρώμενο Cravity 2, πραγματοποιώντας ένα ολιγόλεπτο χορευτικό δρώμενο σχετικά με το ρόλο της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία. Μέσα σε λίγα λεπτά, με εκφραστικές χορευτικές κινήσεις και υπό τη μουσική υπόκρουση του Μπετόβεν, η Δαφέρμου έθιξε την πολυσχιδή σχέση της γυναικείας ταυτότητας με τους ανδρικούς ρόλους που αναλαμβάνει μια γυναίκα στη σύγχρονη πραγματικότητα.
Τη σκυτάλη της βραδιάς πήρε το μουσικό project «The Kubara Project» με την τραγουδίστρια Μάρθα Φριντζήλα και τους «Kalogeraki Bros» με ρεπερτόριο καυστικό και σατιρικό. Κατάμεστος ήταν ο χώρος της συναυλίας, γεμάτες οι κερκίδες αλλά και όλος ο χώρος έως την σκηνή.
Την επόμενη ημέρα, Κυριακή 18 Οκτωβρίου, πραγματοποιήθηκαν και οι δραστηριότητες που προορίζονταν για το Σάββατο, μαζί με αυτές της Κυριακής. Με έμφαση στις επτά μορφές τέχνης, πραγματοποιήθηκε έκθεση ζωγραφικής και εικαστικών με έργα 20 καλλιτεχνών από όλη την Ελλάδα, στα πλαίσια της οποίας και η εικαστική performance της Ράνιας Αφεντούλη που αντλεί την έμπνευσή της από την προσωπικότητα και τη στάση ζωής της Φρίντα Κάλο. Έκθεση φωτογραφίας με θέμα τις μορφές αντίστασης απέναντι στη βία, την καταπίεση, τον αποκλεισμό, την κοινωνική αδικία και την προσπάθεια διαγραφής της μνήμης. Το έργο κεραμικής και αρχιτεκτονικής «Λαβύρινθος 194» του δημιουργού bEK, όπου ο γνωστός μινωικός μύθος του λαβυρίνθου συναντά σύγχρονους πολιτικούς προβληματισμούς και αδιέξοδα. Η ομάδα λογοτεχνίας, μέσα από τη δραματουργική αφήγηση με τίτλο «Σύγχρονες Αντιγόνες», καταπιάστηκε με την Αντιγόνη του Σοφοκλή μεταφέροντας την αρχαία τραγωδία στη σύγχρονη εκδοχή των «Αντιγόνων του σήμερα». Ενδιάμεσα πραγματοποιήθηκε χορευτικό performance από την Χριστίνα Μητακάκη σε χορογραφική δημιουργία της Κατερίνας Τσουμάνα, συνδυάζοντας ιδανικά τη δραματουργική αφήγηση με το χορό.
Για τα παιδιά πραγματοποιήθηκε παράσταση καραγκιόζη με τίτλο «Ο Καραγκιόζης γιατρός» με τον Ανδρέα Τυμπακιανάκη και τη Γεωργία Κασαπάκη, εργαστήρι δημιουργίας κολιμπριού με την Περσεφόνη Νικολακοπούλου και εργαστήρι κεραμικής με τίτλο «Αγκαλιάζοντας κάθε σχήμα» με την Καλλιόπη Αποστολάκη όπου τα παιδιά δημιούργησαν σώματα με πηλό, όπως εκείνα το φαντάζονται, ανακαλύπτοντας τη διαφορετικότητα και την ποικιλία των ανθρώπινων σωμάτων. Από το φεστιβάλ δεν θα μπορούσε να απουσιάζει και η συζήτηση που έχει στόχο να προβληματίσει το κοινό σχετικά με την τέχνη και τους τρόπους που συνδιαλέγεται με τα κοινωνικά κινήματα και την πολιτική δράση. Στη συζήτηση συμμετείχε ο διδάσκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας του Παγκόσμιου Νότου του Πανεπιστημίου Κρήτης και τραγουδιστής του συγκροτήματος Social Waste Λεωνίδας Οικονομάκης. Επρόκειτο επίσης να συμμετάσχει, αλλά δεν τα κατάφερε λόγω ασθένειας, η ντοκιμαντερίστρια, συγγραφέας και δημοσιογράφος Μαρία Λούκα, που απέστειλε γραπτό κείμενο το οποίο και διαβάστηκε. Η δεύτερη μέρα του φεστιβάλ έκλεισε με το μουσικό σχήμα του Γιώργου Ψαράκη, Μιχάλη Κονταξάκη, Χαραλάμπη και Γιάννη Παρασκάκη και τις μαντινάδες τους με θεματολογία αντλημένη από την αντίσταση, την λευτεριά και τους αγώνες της Κρήτης.
Το 4ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ έκλεισε αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις. Η ευρεία συμμετοχή του κόσμου ήταν καθοριστική, όπως και η συνεισφορά δεκάδων εθελοντών και χορηγών που συνέβαλε καταλυτικά στην επιτυχία της διοργάνωσης. Έδειξαν ότι η αντίσταση στο φόβο, στο περιθώριο, στην αδικία και την ανισότητα μπορεί να εκφραστεί, να εμπνεύσει και να προβληματίσει, ποικιλοτρόπως μέσα από διαφορετικές μορφές τέχνης.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ
