Σε τροχιά ανεξέλεγκτων ανατιμήσεων κινούνται τα καύσιμα στην Κρήτη, με την τιμή της απλής αμόλυβδης να σπάει κάθε αρνητικό ρεκόρ και να διαμορφώνεται ουσιαστικά στα υψηλότερα επίπεδα του φετινού καλοκαιριού. Όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ του Μιχάλη Ατσαλάκη στην έντυπη έκδοση της ΑΝΑΤΟΛΗΣ στον Άγιο Νικόλαο, η τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων ξεκινά από τα 2,08 ευρώ στην καλύτερη εκδοχή και φτάνει έως τα 2,15 ευρώ το λίτρο, με ελάχιστες αποκλίσεις μικρότερες του λεπτού ανάμεσα στα πρατήρια.
Η εικόνα αυτή είναι ενδεικτική για ολόκληρο το νομό Λασιθίου, αλλά και για τις υπόλοιπες πόλεις του νησιού, όπου οι τιμές κινούνται σε αντίστοιχα επίπεδα. Την ίδια στιγμή, στην ενδοχώρα η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ασφυκτική, με τις τιμές να σκαρφαλώνουν σταθερά στα 2,20 ευρώ ή και μερικά λεπτά παραπάνω. Αληθινό σοκ προκαλούν οι τιμές στα καύσιμα υψηλών οκτανίων, όπου η σούπερ αμόλυβδη των 98 και 100 οκτανίων εκτοξεύεται κυριολεκτικά από τα 2,25 έως και το εξωφρενικό επίπεδο των 2,53 ευρώ το λίτρο,
Το στενό του Ορμούζ και η αντλία των πρατηρίων μας
Η εκτίναξη αυτή, παρ’ ότι καταγράφεται σε περίοδο που θεωρητικά η τουριστική κίνηση δε βρίσκεται στο απόλυτο ζενίθ του καλοκαιριού, δεν αποτελεί μεμονωμένη τοπική ιδιορρυθμία, αλλά συνδέεται άμεσα με τις ραγδαίες διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις. Η κρίση ασφάλειας της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ έχει οδηγήσει σε κατακόρυφη μείωση των διελεύσεων των δεξαμενόπλοιων και σε εκτόξευση των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου σταθερά πάνω από το 10% της αξίας του πλοίου.
Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο παγκόσμιο πετρελαϊκό σοκ, με το αργό τύπου Brent να εκτινάσσεται στα 100 με 102 δολάρια το βαρέλι και το ντίζελ στις διεθνείς αγορές χονδρικής να υπερβαίνει τα 190 δολάρια.
Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης
Στην ελληνική αγορά, η διεθνής αυτή αναταραχή μεταφέρεται ταχύτατα μέσα από το διαβόητο φαινόμενο του «πυραύλου και του φτερού». Τα εγχώρια διυλιστήρια τιμολογούν με βάση το άμεσο κόστος αντικατάστασης, περνώντας σχεδόν ακαριαία τις αυξήσεις στη χονδρική, ενώ αντίθετα οι μειώσεις καθυστερούν δραματικά να αποτυπωθούν στην αντλία.
Το πρόβλημα πολλαπλασιάζεται από τη βαριά φορολογική αρχιτεκτονική των καυσίμων στην Ελλάδα. Ο σταθερός Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης των 0,70 ευρώ ανά λίτρο και ο ΦΠΑ 24% – ο οποίος επιβάλλεται και επί του ίδιου του ΕΦΚ – συγκροτούν διαχρονικά το 60% έως σχεδόν 70% της λιανικής τιμής. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι κάθε αύξηση της τιμής διυλιστηρίου μεγεθύνεται αυτόματα προτού φτάσει στον καταναλωτή.
Το νησιωτικό μας καπέλο
Στην περίπτωση της Κρήτης, η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από το πάγιο «νησιωτικό καπέλο», το οποίο προσθέτει απόκλιση 0,08 έως 0,15 ευρώ ανά λίτρο συγκριτικά με τα μεγάλα αστικά κέντρα της ηπειρωτικής χώρας. Οι ακτοπλοϊκοί ναύλοι για τη μεταφορά από τα διυλιστήρια στις τοπικές δεξαμενές και η δευτερογενής χερσαία διανομή μέσω του επιβαρυμένου και υπό κατασκευή οδικού δικτύου του ΒΟΑΚ διογκώνουν δραματικά το λειτουργικό κόστος. Παράλληλα, ο Σεπτέμβριος λειτουργεί στην πράξη ως ένας «δεύτερος Αύγουστος». Η διατήρηση της τουριστικής κίνησης σε επίπεδα ρεκόρ διαμορφώνει μια απολύτως ανελαστική τοπική ζήτηση, η οποία ευνοεί την άμεση μετακύλιση των αυξήσεων, ενώ ταυτόχρονα τα τοπικά πρατήρια στερούνται κεφαλαίων κίνησης για να απορροφήσουν τους κραδασμούς.
Το κόστος στην κοινωνία
Οι συνέπειες αυτού του νέου κύματος ακρίβειας διαχέονται πλέον απειλητικά σε ολόκληρη την τοπική οικονομία.
Ο πρωτογενής τομέας του νησιού δέχεται ισχυρό πλήγμα, καθώς το αυξημένο κόστος του αγροτικού πετρελαίου εξαντλεί τους παραγωγούς σε μια ήδη δύσκολη συγκυρία. Ταυτόχρονα, στην εστίαση και στις εμπορικές επιχειρήσεις καταγράφεται έντονη συμπίεση των ταμειακών ροών και συχνά γίνεται λόγος για περιστολή της καταναλωτικής δαπάνης, ενώ η παράλληλη άνοδος του ντίζελ κίνησης ανατροφοδοτεί τον πληθωρισμό στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Χωρίς ενεργά ρυθμιστικά μέτρα και ουσιαστικές παρεμβάσεις, η κρίση του Στενού του Ορμούζ πληρώνεται καθημερινά και πανάκριβα στην αντλία από τα νοικοκυριά και τους επαγγελματίες της Κρήτης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
