Ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης αποτελεί αδιαμφισβήτητα, το μεγαλύτερο αναπτυξιακό στοίχημα του νησιού μας. Πρόκειται για ένα έργο πνοής, το οποίο, ωστόσο, σε αυτή τη φάση της κατασκευής του, δοκιμάζει έντονα τις αντοχές των τοπικών κοινωνιών. Όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ του Μιχάλη Ατσαλάκη στην ΑΝΑΤΟΛΗ η πραγματικότητα που διαμορφώνεται γύρω από το κρίσιμο οδικό τμήμα «Νεάπολη- Άγιος Νικόλαος» αναδεικνύει τόσο τις γραφειοκρατικές προκλήσεις της σταδιακής χρηματοδότησης, όσο και τα αντικειμενικά τεχνικά εμπόδια που καλούνται να υπερκεράσουν οι μηχανικοί.
Τα επίσημα έγγραφα είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με την πρόσφατη απόφαση, η οποία υπεγράφη στις 30 Ιουνίου 2026 από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Νίκο Παπαθανάση, εγκρίθηκε επίσημα το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων 2026 για το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών. Ειδικότερα, για τα έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και αφορούν το τμήμα Νεάπολη- Άγιος Νικόλαος, το συνολικό εγκεκριμένο ποσό ανέρχεται στα 206.224.700 ευρώ, όπως έχει αναφερθεί και σε προγενέστερη υπουργική απόφαση.
Από το ποσό αυτό, που καλύπτει τη συνολική εργολαβία μετατροπής του τμήματος σε σύγχρονο αυτοκινητόδρομο, ο αρχικός προϋπολογισμός διαμορφώθηκε στα 182,8 εκατομμύρια ευρώ, ενώ, βάσει των επίσημων στοιχείων, υπολείπονται προς αποπεράτωση έργα περίπου 151,4 εκατομ. ευρώ. Παράλληλα, για την απαλλοτρίωση των αναγκαίων εδαφικών εκτάσεων, ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός ανήλθε στα 18,5 εκατομ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου τα 7 ευρώ παραμένουν διαθέσιμα για τη συνέχιση της διαδικασίας. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι η σχετική απόφαση προβλέπει εντατική ροή πιστώσεων κατά τη διάρκεια του 2026, επιμερισμένη αναλογικά σε όλα τα τρίμηνα του έτους.
Η πραγματικότητα της απορρόφησης και η μετάπτωση στο ΠΔΕ
Παρ’ όλα αυτά, όπως προκύπτει, οι εντυπωσιακοί αυτοί αριθμοί μεταφράζονται, προς το παρόν, σε μια σχετικά βραδεία απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Μέχρι στιγμής, οι πληρωμές για το έργο κινούνται στα επίπεδα των 31 – 42 εκατομμυρίων ευρώ. Την ίδια ώρα, οι πρόσθετες αποζημιώσεις απαλλοτριώσεων, ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ, καλύφθηκαν από διαφορετικές πηγές, εκτός του κορμού της βασικής χρηματοδότησης.
Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι το τι μέλλει γενέσθαι όταν εκπνεύσουν οι αυστηρές προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης μέχρι το τέλος του έτους.
Η απάντηση των αρμοδίων είναι καθησυχαστική: η χρηματοδότηση των υπολειπόμενων εργασιών αναμένεται να μεταπέσει ομαλά στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), διασφαλίζοντας έτσι την απρόσκοπτη συνέχεια του έργου. Αυτή ακριβώς η διαφαινόμενη μετάπτωση δικαιολογεί απόλυτα και την αναγκαία παράταση του συνολικού χρονοδιαγράμματος υλοποίησης έως και το 2027.
Τεχνικές προκλήσεις και κυκλοφοριακός «Γολγοθάς»
Προφανώς, τα μεγάλα δημόσια έργα υποδομής κρύβουν τεράστιες κατασκευαστικές προκλήσεις, οι οποίες δεν επιλύονται από τη μια μέρα στην άλλη. Ενδεικτικό παράδειγμα αυτής της πολυπλοκότητας αποτελεί ο απαιτητικός κόμβος του Ξηρόκαμπου. Στο συγκεκριμένο σημείο απαιτείται η κατασκευή έξι αλλεπάλληλων γεφυρών, της μίας πάνω στην άλλη. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σύνθετο τεχνικό εγχείρημα, το οποίο από μόνο του απαιτεί δύο ολόκληρα χρόνια εντατικών εργασιών για να υλοποιηθεί. Ωστόσο, από τη στιγμή που το έργο έχει εισέλθει σε τροχιά υλοποίησης και υφίσταται ενεργή σύμβαση, θεωρείται δεδομένο ότι θα ολοκληρωθεί, ανεξάρτητα από το αν θα απαιτηθούν δύο ή τρία επιπλέον χρόνια.
Εντούτοις, μέχρι να φτάσουμε στην πολυπόθητη τελική παράδοση, η καθημερινότητα των οδηγών παραμένει δύσκολη. Η κυκλοφορία προς τον Άγιο Νικόλαο δοκιμάζεται εντόνως. Όταν η κίνηση στον κεντρικό άξονα διακόπτεται αναγκαστικά λόγω εργασιών και τα οχήματα εκτρέπονται στο τοπικό δίκτυο -όπως για παράδειγμα στη διαδρομή μέσα από τα Λακώνια- η ταλαιπωρία μεγιστοποιείται. Οι οδηγοί ενδέχεται να χρειαστούν έως και μιάμιση ώρα για να διασχίσουν στενούς επαρχιακούς δρόμους, οι οποίοι πρακτικά αδυνατούν να σηκώσουν τον τεράστιο κυκλοφοριακό φόρτο μιας εθνικής οδού.
Είναι, συνεπώς, προφανής η ανάγκη για έγκαιρη έκδοση ανακοινώσεων και σωστή ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τις παρακάμψεις, προκειμένου να περιοριστεί στο ελάχιστο η δικαιολογημένη δυσαρέσκεια.
Σε κάθε περίπτωση, μετά και την αναμενόμενη παράδοση των δέκα χιλιομέτρων το αμέσως επόμενο διάστημα, οι απορροφήσεις των κονδυλίων προβλέπεται να αυξηθούν κατακόρυφα μέσα στο καλοκαίρι. Το εργοτάξιο θα παραμείνει ζωντανό και πλήρως ενεργό. Το μεγάλο ζητούμενο, πλέον, είναι η συνέπεια στην εκτέλεση των εργασιών και, κυρίως, η ομαλή αποπληρωμή των εκτελούμενων έργων. Διότι, εάν οι εργολήπτριες εταιρείες δεν πληρώνονται εγκαίρως, ο κίνδυνος για μια πραγματικά μεγάλη χρονική καθυστέρηση θα είναι κάτι παραπάνω από ορατός.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
