Στα περιεχόμενα της προσεγμένης έκδοσης των Λασιθιωτών «Λασίθι» (αριθμός φύλλου 25) ξεχώρισα ένα κείμενο του Γιάννη Μ. Καραβέλα για τα παλιά επαγγέλματα στο Οροπέδιο Λασιθίου. Για τους νεότερους αναφέρω μερικά από τα πιο άγνωστα:
Μεταπράτης (αγοράζει και μεταπουλά), μουκατατζής (εισπράκτορας των φόρων), μουνουχιστής (ευνουχιστής των αρσενικών ζώων), μουστουχάς (κατασκευάζει φίμωτρα για τα ζώα), νιταδώρος (ξυλογλυπτικές καλλιτεχνικές εργασίες), πανιεράς (πλανόδιος ψιλικατζής), πατητής (πατούσε τα μάλλινα υφαντά με τις φτέρνες των ποδιών του), στιβακτής (διαχώριζε τα μαλλιά των αρνιών), στιμαδώρος (εκτιμητής ζημιών), τζαμπάζης (αγοραστής νέων ζώων από τους παραγωγούς).
Στο ίδιο κείμενο περιλαμβάνονται και άλλα επαγγέλματα, πιο γνωστά, όπως ράφτης, παπλωματάς, μπογιατζής, μυλωνάς, μαραγκός κ.ά.
Στο κείμενο Γιάννη Μ. Καραβέλα για τα παλιά επαγγέλματα στο Οροπέδιο Λασιθίου αναφέρεται και το επάγγελμα του τελάλη (τουρκική tellâl). Το έργο του τελάλη ήταν να ανακοινώνει και να διαλαλεί τα μαντάτα, είτε αφορούσαν αποφάσεις της διοίκησης του τόπου είτε νέα εμπορικής φύσεως. Τα νέα που διαλαλούσαν έφταναν με τηλέγραφο ή τηλέφωνο και για τα εμπορεύματα ανελάμβαναν να διαφημίζουν ή να παρουσιάζουν συνοπτικά τα εμπορεύματα που έφερναν στο χωριό οι έμποροι και οι πραματευτάδες της εποχής.
Η δυνατή και ιδιάζουσα φωνή, αλλά κυρίως ο τρόπος που παρουσίαζαν συνοπτικά τα νέα ή διαφήμιζαν τα προϊόντα τους έκανε γνωστούς στην τοπική κοινωνία. Συνήθως έβαζε τις παλάμες των δύο χεριών στο στόμα δημιουργώντας ένα υποτυπώδες χωνί και γύριζε στις γειτονιές φωνάζοντας. Γνωστά είναι και τα «Τελαλήματα» που κάθε χρόνο διοργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ανατολής Ιεράπετρας.
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΛΩΝΤΖΑΣ
