Στη Βουλή επαναφέρει η Κατερίνα Σπυριδάκη τις έντονες αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, των επιστημονικών φορέων, των συλλόγων και της αυτοδιοίκησης για τα σχεδιαζόμενα έργα βιομηχανικών ΑΠΕ και ανεμογεννητριών στο Επάνω Μεραμπέλλο και στη Θρυπτή. Με ερώτηση που κατέθεσε η Βουλευτής Λασιθίου προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και την Υπουργό Τουρισμού, η Κατερίνα Σπυριδάκη αναδεικνύει τις σοβαρές επιπτώσεις που θα επιφέρει η άναρχη και αποσπασματική δήθεν πράσινη μετάβαση στο φυσικό περιβάλλον, στην τοπική οικονομία και στο πολιτιστικό απόθεμα της περιοχής. Την ερώτηση συνυπογράφει ο Φραγκίσκος Παρασύρης, Βουλευτής Ηρακλείου και Υπεύθυνος Τομέα Ενέργειας του ΠΑΣΟΚ.
Όπως επισημαίνεται στην κοινοβουλευτική παρέμβαση «ενώ η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, δεν πραγματοποιείται από την κυβέρνηση με κανόνες, επιστημονική τεκμηρίωση, ολοκληρωμένο χωρικό σχεδιασμό, προστασία της βιοποικιλότητας και του φυσικού και πολιτιστικού τοπίου, ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και συνεκτίμηση των παραγωγικών δραστηριοτήτων κάθε περιοχής».
Η αδειοδότηση δύο Αιολικών Σταθμών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας στις θέσεις «Πέζα» και «Κεφάλα – Τράπεζα – Κουτσούρα», στις κορυφογραμμές Καρυδίου, Αρετίου και Χαυγά, στο Επάνω Μεραμπέλλο του Δήμου Αγίου Νικολάου, συνολικής ισχύος 132 MW, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς μια ενεργειακή μετάβαση χαρακτηρίζεται ψευδεπίγραφα ως «πράσινη».
Την ισχυρή εναντίωση στο σχεδιαζόμενο έργο έχει καταθέσει και ο Σύνδεσμος Ξενοδόχων Νομού Λασιθίου με τεκμηριωμένο Υπόμνημα – Ένσταση στο πλαίσιο της διαβούλευσης επί των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Στο Υπόμνημα αυτό ο Σύνδεσμος Ξενοδόχων τόνισε ότι στο πλαίσιο της ίδιας της περιβαλλοντικής αξιολόγησης απορρίφθηκε από τους ίδιους τους μελετητές ο αρχικός σχεδιασμός, που προέβλεπε 35 ανεμογεννήτριες και συνολική ισχύ 175 MW, λόγω των μεγαλύτερης κλίμακας αρνητικών επιπτώσεων που θα προκαλούσε στο έδαφος, στη χλωρίδα και στο τοπίο. Αυτό καταδεικνύει με πολύ ξεκάθαρο τρόπο ότι οι δυσμενείς περιβαλλοντικές και χωρικές επιπτώσεις που θα επιφέρει το έργο έχουν ήδη ανησυχήσει και τους μελετητές της ΜΠΕ.
Ο Σύνδεσμος Ξενοδόχων επισημαίνει επίσης την ουσιώδη αντίφαση μεταξύ των διαφορετικών πολιτικών της ίδιας της Πολιτείας. Καθώς η Δημοτική Ενότητα Νεάπολης, εντός της οποίας βρίσκεται το Επάνω Μεραμπέλλο, εντάσσεται στην Κατηγορία Β των αναπτυγμένων τουριστικών περιοχών στο υπό διαμόρφωση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, η προστασία του τοπίου, η αισθητική αναβάθμιση του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος και η ποιοτική αναβάθμιση της τουριστικής δραστηριότητας, θα έπρεπε να αποτελούν τις βασικές προτεραιότητας. Την ίδια στιγμή ωστόσο η Πολιτεία εξετάζει την εγκατάσταση ανεμογεννητριών ύψους έως 185 μέτρων σε κορυφογραμμές με ευρεία οπτική έκθεση προς τον κόλπο του Μιραμπέλλου, την Ελούντα και τον Άγιο Νικόλαο.
Αν η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Τουρισμού – όπως έχει επανειλημμένα αναφερθεί- προσανατολίζεται όντως στην ανάγκη μετάβασης προς ένα βιώσιμο και ποιοτικότερο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης, με προστασία των φυσικών και πολιτιστικών πόρων και ανάδειξη της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας των ελληνικών προορισμών, τότε αυτή η κυβερνητική πολιτική οφείλει να αποτυπώνεται και στις αποφάσεις χωροθέτησης δραστηριοτήτων που μπορούν να μεταβάλουν σε μόνιμη βάση το τοπίο ενός διεθνώς αναγνωρισμένου τουριστικού προορισμού.
Η σχεδιαζόμενη από το Υπουργείο αδειοδότηση των αιολικών εγκαταστάσεων είναι ουσιαστικά ασύμβατη με το υπό διαμόρφωση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό και αναδεικνύει την έλλειψη συντονισμού μεταξύ ΥΠΕΝ, Υπουργείου Τουρισμού και ΡΑΑΕΥ για τη χωροθέτηση μεγάλων έργων ΑΠΕ σε τουριστικά αναπτυγμένες περιοχές.
Το σχεδιαζόμενο έργο σύμφωνα με το Υπόμνημα αποτελεί επιπλέον ενταφιασμό της αναπτυξιακής προοπτικής της ενδοχώρας του Μεραμπέλλου. Οι δημογραφικές και αναπτυξιακές πιέσεις που υφίστανται η Νεάπολη και οι γύρω περιοχές δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με την αναπαραγωγή ενός συγκεντρωτικού μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης. Αντίθετα απαιτείται η ενίσχυση ήπιων και ειδικών μορφών τουρισμού, του αγροτουρισμού, των μικρών ποιοτικών καταλυμάτων, του περιπατητικού και φυσιολατρικού τουρισμού, των πολιτιστικών και γαστρονομικών διαδρομών και της ουσιαστικής σύνδεσης του τουρισμού με την κτηνοτροφία, τη μελισσοκομία και την τοπική παραγωγή.
Για το σχεδιαζόμενο έργο έχουν εκφράσει επίσης ομόφωνα την αντίθεσή τους το Δημοτικό Συμβούλιο Αγίου Νικολάου και το Τοπικό Συμβούλιο Νεάπολης.
Όπως υπογραμμίζει η Κατερίνα Σπυριδάκη «όταν μία παρέμβαση τέτοιας κλίμακας συναντά ομόφωνη αντίδραση των θεσμικών οργάνων της τοπικής αυτοδιοίκησης και σοβαρές ενστάσεις των παραγωγικών φορέων, η Πολιτεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη διαβούλευση ως μια τυπική διοικητική διαδικασία. Οφείλει να ακούσει την τοπική κοινωνία και να απαντήσει τεκμηριωμένα στις ενστάσεις της».
Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις ωστόσο δεν περιορίζονται μόνο στο Επάνω Μεραμπέλλο. Αιολικές εγκαταστάσεις χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό και χωρίς ουσιαστική συνεκτίμηση της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής έχουμε και στη Θρυπτή, στα όρια των Δήμων Ιεράπετρας και Σητείας. Οι σχεδιαζόμενες μάλιστα εγκαταστάσεις προβλέπονται εντός ή πλησίον περιοχών Natura 2000 και σημαντικών μεταναστευτικών διαδρόμων της ορνιθοπανίδας, με ευρύτερες επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, στη συνοχή των οικοσυστημάτων και στο φυσικό τοπίο. Οι επιπτώσεις των ίδιων των ανεμογεννητριών αλλά του συνολικού αποτυπώματος των συνοδών έργων με τις περιβαλλοντικές, παράκτιες και οικονομικές επιπτώσεις από τη σχεδιαζόμενη εκφόρτωση βαρέος εξοπλισμού στην παραλία της Παχειάς Άμμου φυσικά δεν αφορούν μόνο το περιβάλλον. Οι τοπικοί φορείς έχουν προειδοποιήσει για συνέπειες στην κτηνοτροφία, στη μελισσοκομία, στον πρωτογενή τομέα, στην αξία της γης και κυρίως στις δυνατότητες ανάπτυξης ήπιων μορφών τουρισμού, όπως ο οικοτουρισμός, η πεζοπορία, η παρατήρηση της φύσης και η αξιοποίηση της ενδοχώρας.
Για το ζήτημα αυτό το Δημοτικό Συμβούλιο Ιεράπετρας, μετά από μονοθεματική συνεδρίαση με συμμετοχή φορέων, επιστημόνων και πολιτών, εξέδωσε ομόφωνη αρνητική γνωμοδότηση, στηρίζοντας παράλληλα τις ομόφωνες αρνητικές αποφάσεις των Κοινοτήτων Κάτω Χωριού, Ορεινού, Καβουσίου, Αγίου Στεφάνου και Αγίου Ιωάννη. Αποφασίστηκε, μάλιστα, η ανάληψη νομικών ενεργειών, ακόμη και προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας, καθώς και η σύσταση διαπαραταξιακής επιτροπής για την παρακολούθηση των εξελίξεων.
Η Κατερίνα Σπυριδάκη τονίζει ότι το Λασίθι σηκώνει ήδη δυσανάλογο βάρος στην παραγωγή ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, χωρίς αντίστοιχα ανταποδοτικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες. Όπως επισημαίνει, την ώρα που ο νομός παράγει ήδη το μεγαλύτερο ποσοστό πράσινης ενέργειας στην Κρήτη, «το Λασίθι υφίσταται την άναρχη εγκατάσταση ΑΠΕ με απουσία ολοκληρωμένου σχεδιασμού, ανεπαρκή συνεκτίμηση των σωρευτικών επιπτώσεων, συγκρούσεις με τον τουρισμό και τον πρωτογενή τομέα, πιέσεις σε προστατευόμενες περιοχές και τοπία ιδιαίτερης αξίας και, κυρίως, την αίσθηση ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των κοινωνιών που θα υποστούν τις συνέπειες».
Καθώς μάλιστα την ίδια στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη κρίσιμες διαδικασίες χωρικού σχεδιασμού, η Βουλευτής τονίζει ότι «η χώρα δεν μπορεί να σχεδιάζει εκ των υστέρων πάνω σε ήδη διαμορφωμένα τετελεσμένα. Η ολοκλήρωση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, του Ειδικού Χωροταξικού για τις ΑΠΕ και των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων πρέπει να προηγείται αποφάσεων που μπορούν να μεταβάλουν με μη αναστρέψιμο τρόπο τον χαρακτήρα ολόκληρων περιοχών».
Η Κατερίνα Σπυριδάκη υπενθυμίζει ότι το ΠΑΣΟΚ, ως διαχρονικά η παράταξη της πράσινης και βιώσιμης ανάπτυξης, έχει εξαρχής θέσει το ζήτημα της ενεργειακής δημοκρατίας, της ουσιαστικής διαβούλευσης με τις τοπικές κοινωνίες, της ισόρροπης ανάπτυξης και της δίκαιης κατανομής του οικονομικού και κοινωνικού κόστους της μετάβασης, με ιδιαίτερη μέριμνα για τους πλέον ευάλωτους.
Ωστόσο η Βουλευτής τονίζει ότι «επομένως, κ.κ. Υπουργοί, δεν είμαστε απέναντι στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Είμαστε απέναντι σε μία άναρχη και αποσπασματική ανάπτυξή τους, χωρίς σαφείς κανόνες χωροθέτησης, χωρίς συνεκτίμηση των σωρευτικών επιπτώσεων, χωρίς επαρκείς υποδομές αποθήκευσης και χωρίς σύνδεση με τον τουριστικό, πολεοδομικό, περιβαλλοντικό και αναπτυξιακό σχεδιασμό κάθε τόπου. Είμαστε απέναντι σε ένα μοντέλο όπου οι τοπικές κοινωνίες καλούνται να επωμιστούν το περιβαλλοντικό και χωρικό κόστος της πράσινης μετάβασης, ενώ η ενεργειακή δημοκρατία παραμένει ζητούμενο και το ενεργειακό κόστος για πολίτες και επιχειρήσεις παραμένει δυσβάσταχτο».
Οι νέες αδειοδοτήσεις αιολικών εγκαταστάσεων στο Λασίθι πρέπει να ανασταλούν μέχρι την ολοκλήρωση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ και των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων των Δήμων, ώστε ο ενεργειακός σχεδιασμός να ενταχθεί σε ένα σαφές και ολοκληρωμένο χωρικό πλαίσιο.
