Ο Πρύτανης του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου (ΕΛΜΕΠΑ), Καθηγητής Νεκτάριος Παπαδογιάννης, συμμετείχε τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026 στο Συνέδριο Τουριστικής Ανάπτυξης Rethymno Tourism Summit 2026 – «Επόμενος Προορισμός: Κρήτη», το οποίο πραγματοποιήθηκε στο Συνεδριακό Κέντρο Theartemis Palace στο Ρέθυμνο.
Ο Πρύτανης του ΕΛΜΕΠΑ συμμετείχε στο “Πάνελ 3” με θέμα: «Από το Πανεπιστήμιο στην αγορά: Η γνώση ως δύναμη του τουρισμού της Κρήτης», μαζί με τον Καθηγητή και Αντιπρύτανη Οικονομικών και Υποδομών του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γεώργιο Σταματόπουλο, και τη Συντονίστρια του Προγράμματος Διεθνούς Διοίκησης Τουρισμού και Ξενοδοχείων του The American College of Greece, Δέσποινα Γαβρίλη-Αλεξανδρή. Τη συζήτηση συντόνισε η Διευθύντρια Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων του Ομίλου Καράτζη και δημοσιογράφος, Αντιγόνη Ανδρεάκη.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε ο ρόλος της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, της έρευνας και της σύνδεσης με την αγορά εργασίας στη διαμόρφωση του ανθρώπινου δυναμικού που απαιτεί ο σύγχρονος τουριστικός κλάδος. Ο Πρύτανης του ΕΛΜΕΠΑ υπογράμμισε ότι η αναπτυξιακή δυναμική της Κρήτης πρέπει να συνδεθεί με επένδυση στη γνώση, στις νέες δεξιότητες, στην καινοτομία και στην ουσιαστικότερη συνεργασία Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων.
Η γνώση, η καινοτομία και η συνεργασία ως θεμέλια για το μέλλον του τουρισμού της Κρήτης
Αναφερόμενος στις προοπτικές του τουρισμού της Κρήτης και στις προϋποθέσεις για ένα βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο, ο Πρύτανης του ΕΛΜΕΠΑ σημείωσε:
Η Κρήτη βρίσκεται μπροστά σε μια σημαντική αναπτυξιακή ευκαιρία, αλλά και σε μια κρίσιμη επιλογή για το μέλλον του τουρισμού της. Οι νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις, ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης και το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλλι δημιουργούν προϋποθέσεις για μια νέα περίοδο ανάπτυξης. Ωστόσο, οι υποδομές και η αύξηση της δυναμικότητας δεν εγγυώνται από μόνες τους ένα καλύτερο τουριστικό μοντέλο.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πώς θα μετατραπεί αυτή η ανάπτυξη σε μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία, καλύτερες θέσεις εργασίας, ισχυρότερες τοπικές επιχειρήσεις και ουσιαστικά οφέλη για την κοινωνία της Κρήτης. Και το σπουδαιότερο: πώς θα διασφαλίσουμε ότι η ανάπτυξη αυτή θα συμβαδίζει με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων.
Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρώ ότι η επένδυση στη γνώση αποτελεί ίσως την πιο κρίσιμη αναπτυξιακή πράξη για τον τουρισμό. Η ποιότητα του τουριστικού προϊόντος εξαρτάται από τους ανθρώπους που το σχεδιάζουν, το διαφημίζουν και το προσφέρουν, από την τεχνολογία που αξιοποιούν οι επιχειρήσεις, από την αποτελεσματικότητα της διοίκησης και από την ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε προκλήσεις όπως η εποχικότητα, η ενεργειακή διαχείριση, η διαχείριση του νερού και η συνεχής μεταβολή των απαιτήσεων των επισκεπτών.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται ο ρόλος των πανεπιστημίων. Δεν περιορίζεται στην εκπαίδευση των αυριανών στελεχών. Περιλαμβάνει την παραγωγή νέας γνώσης, την εφαρμοσμένη έρευνα, την ανάπτυξη εφαρμοστέων τεχνολογικών λύσεων και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων για το μέλλον του τόπου.
Για το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο, η προοπτική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς, το Ίδρυμα διαθέτει ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών πεδίων που μπορούν να συνεργαστούν σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας του τουρισμού: από τη Γεωπονία και τη Διατροφή, τη Διοίκηση και την Πληροφορική, έως τις Επιστήμες Μηχανικών, την ενέργεια, το περιβάλλον, τις Επιστήμες Υγείας, καθώς και τη Μουσική Τεχνολογία και Ακουστική.
Αυτό προϋποθέτει, βεβαίως, μια ουσιαστική σχέση με την επιχειρηματικότητα: τα πανεπιστήμια να κατανοούν τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς, αλλά και οι επιχειρήσεις να αξιοποιούν την επιστημονική γνώση ως επένδυση στην ανταγωνιστικότητά τους με προγράμματα που να αφήνουν μετρήσιμο αποτύπωμα.
Η δική μου θέση είναι ότι δεν αρκεί να προετοιμάσουμε την εκπαίδευση για τον τουρισμό που έχουμε σήμερα. Πρέπει να συνεργαστούμε για να διαμορφώσουμε τον τουρισμό που θέλουμε να έχει η Κρήτη αύριο: πιο ποιοτικό, πιο παραγωγικό, πιο βιώσιμο και με μεγαλύτερη κοινωνική ανταποδοτικότητα.
Από τις παραδοσιακές δεξιότητες φιλοξενίας στις νέες απαιτήσεις του τουρισμού
Αναφερόμενος στις ανάγκες των τουριστικών επιχειρήσεων για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, ο Πρύτανης εντόπισε τρεις βασικές διαστάσεις του υφιστάμενου χάσματος δεξιοτήτων:
Θα έλεγα ότι το χάσμα έχει τρεις διαστάσεις: την αναντιστοιχία δεξιοτήτων, τη δυσκολία σύνδεσης της εκπαίδευσης με την καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων και τη διατήρηση του ανθρώπινου δυναμικού στον κλάδο.
Ο σύγχρονος τουρισμός απαιτεί πλέον πολύ περισσότερα από τις παραδοσιακές δεξιότητες φιλοξενίας. Χρειάζεται επαγγελματίες που να κατανοούν τη διοίκηση επιχειρήσεων, τη διαχείριση εσόδων, την αξιοποίηση ψηφιακών δεδομένων, τις ψηφιακές εφαρμογές, την εξυπηρέτηση διαφορετικών αγορών και τις αρχές της βιωσιμότητας. Χρειάζεται, επίσης, στελέχη με ικανότητες ηγεσίας, επικοινωνίας και διαχείρισης ομάδων.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι αποκλειστικά εκπαιδευτικό. Η εποχικότητα, οι συνθήκες εργασίας και οι περιορισμένες δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης επηρεάζουν την ελκυστικότητα του τουρισμού ως μακροχρόνιας επαγγελματικής επιλογής. Επομένως, η αντιμετώπιση των ελλείψεων προϋποθέτει συνεργασία εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων, αλλά και ουσιαστική επένδυση στην ποιότητα της απασχόλησης και στην κοινωνική ανταποδοτικότητα.
Στο Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο θεωρούμε ότι η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί στην παραγωγή περισσότερων αποφοίτων κάποιων συγκεκριμένων αντικειμένων. Χρειάζεται να αξιοποιήσουμε διεπιστημονικά τις δυνατότητές μας. Η Διοίκηση Επιχειρήσεων και Τουρισμού και η Διοικητική Επιστήμη και Τεχνολογία μπορούν να συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό της διοίκησης και των επιχειρησιακών διαδικασιών. Η Πληροφορική μπορεί να υποστηρίξει την ψηφιακή μετάβαση, ενώ η Γεωπονία και οι Επιστήμες Διατροφής και Διαιτολογίας μπορούν να ενισχύσουν τη σύνδεση της φιλοξενίας με την τοπική παραγωγή και τη γαστρονομία.
Το μεγάλο ζητούμενο είναι να περάσουμε από την κάλυψη κενών θέσεων εργασίας στη συστηματική ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού υψηλών διαθεματικών δεξιοτήτων, με δυνατότητες εξέλιξης και ουσιαστική συμβολή στην παραγωγικότητα του κλάδου.
Κοινός σχεδιασμός και σαφείς στόχοι για ουσιαστική σύνδεση εκπαίδευσης και αγοράς
Αναφερόμενος στην πρακτική άσκηση, την εφαρμοσμένη έρευνα και τη σταθερή σύνδεση των Πανεπιστημίων με τις επιχειρήσεις, ο Πρύτανης υπογράμμισε:
Η ουσιαστική σύνδεση της ανώτατης εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας δεν εξασφαλίζεται απλώς με την υπογραφή συμφωνιών ή με την πραγματοποίηση μιας περιόδου πρακτικής άσκησης. Χρειάζεται κοινός σχεδιασμός, σαφείς εκπαιδευτικοί στόχοι και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Η πρακτική άσκηση πρέπει να προσφέρει στον φοιτητή πραγματική εμπειρία, οργανωμένη καθοδήγηση και συμμετοχή σε συγκεκριμένες λειτουργίες της επιχείρησης. Η επιχείρηση, από την πλευρά της, πρέπει να αντιμετωπίζει τον φοιτητή ως έναν νέο άνθρωπο στον οποίο αξίζει να επενδύσει, όχι απλώς ως προσωρινό προσωπικό για τα θελήματα.
Αντίστοιχα, η εφαρμοσμένη έρευνα πρέπει να ξεκινά από πραγματικά προβλήματα.
Μια ξενοδοχειακή μονάδα, για παράδειγμα, μπορεί να συνεργαστεί με πανεπιστημιακούς ερευνητές για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, τη βελτίωση της διαχείρισης νερού, την αξιοποίηση δεδομένων για την πρόβλεψη της ζήτησης ή την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών. Η συνεργασία μπορεί επίσης να αφορά τη διασύνδεση των ξενοδοχείων με τους τοπικούς παραγωγούς, τη βελτίωση της διατροφικής ποιότητας και την ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας του προορισμού.
Το ΕΛΜΕΠΑ αλλά και τα άλλα Πανεπιστήμια της Κρήτης έχουν τη δυνατότητα να προσεγγίσουν τέτοια ζητήματα συνδυάζοντας διαφορετικά επιστημονικά πεδία.
Σημαντικό εργαλείο αποτελούν επίσης τα Κέντρα Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης. Μέσω αυτών, η πανεπιστημιακή γνώση μπορεί να φτάνει όχι μόνο στους νέους αποφοίτους, αλλά και στους εργαζομένους και στα στελέχη που χρειάζεται να ανανεώνουν τις δεξιότητές τους. Το ΕΛΜΕΠΑ διαθέτει ήδη σχετικά παραδείγματα, όπως το πρόγραμμα «Revenue Ready: Θεωρία & Πράξη», σε συνεργασία με την RevitUp.direct.
Χρειαζόμαστε, συνεπώς, μια σταθερή σχέση συνεργασίας, στην οποία οι επιχειρήσεις θα θέτουν τις ανάγκες, τα πανεπιστήμια θα συνεισφέρουν επιστημονικές λύσεις και οι φοιτητές θα συμμετέχουν ενεργά στην εφαρμογή τους. Η επιτυχία θα αποτιμάται στις δεξιότητες που αποκτώνται, στις λύσεις που εφαρμόζονται και στην πραγματική αξία που δημιουργείται για την οικονομία του τόπου.
Ο μετασχηματισμός της εκπαίδευσης για τον τουρισμό της επόμενης ημέρας
Αναφερόμενος στις αλλαγές που επιφέρουν στον τουριστικό κλάδο η Τεχνητή Νοημοσύνη, η ψηφιοποίηση και η πράσινη μετάβαση, ο Πρύτανης υπογράμμισε ότι η σημαντικότερη μεταβολή δεν αφορά μόνο την εμφάνιση νέων δεξιοτήτων, αλλά κυρίως τον μετασχηματισμό του περιεχομένου πολλών υφιστάμενων γνωστικών πεδίων και επαγγελματικών ειδικοτήτων:
Στον τομέα της διοίκησης, αυξάνεται ραγδαία η σημασία της ανάλυσης δεδομένων, της διαχείρισης εσόδων, της ψηφιακής επικοινωνίας, της αυτοματοποίησης διαδικασιών και της υπεύθυνης αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης. Οι εργαζόμενοι θα χρειάζονται όχι μόνο τεχνικές γνώσεις, αλλά και την ικανότητα να αξιολογούν τις πληροφορίες, να λαμβάνουν αποφάσεις και να διατηρούν την ανθρώπινη διάσταση της φιλοξενίας.
Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή και η αυξανόμενη πίεση στους φυσικούς πόρους καθιστούν κρίσιμες τις δεξιότητες που σχετίζονται με την ενεργειακή αποδοτικότητα, τη διαχείριση νερού, την κυκλική οικονομία και τη μέτρηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Για την Κρήτη, αυτά δεν είναι αφηρημένες περιβαλλοντικές προτεραιότητες. Συνδέονται άμεσα με το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, την ανθεκτικότητα των προορισμών από τη μη αλλοίωση του περιβάλλοντος και τη δυνατότητα διατήρησης της ποιότητας του τουριστικού προϊόντος.
Βλέπω, επίσης, μεγάλες περαιτέρω προοπτικές στην ανάπτυξη υπηρεσιών που συνδέουν τον τουρισμό με τη γαστρονομία, την τοπική αγροδιατροφή, τον πολιτισμό και την ευεξία. Αυτές οι κατευθύνσεις μπορούν να ενισχύσουν τη διαφοροποίηση του προϊόντος και να δημιουργήσουν μεγαλύτερη σύνδεση με την τοπική οικονομία, εφόσον στηριχθούν σε επιστημονική τεκμηρίωση και κατάλληλες υποδομές.
Ως προς την ετοιμότητα της εκπαίδευσης, διαθέτουμε σημαντικές επιστημονικές δυνατότητες. Το ζητούμενο είναι να ανανεώνουμε πιο συχνά τα προγράμματα σπουδών, να ενισχύουμε τη διεπιστημονικότητα και να προσφέρουμε ευέλικτες διαδρομές διά βίου μάθησης, σε συνεργασία με τις επιχειρήσεις.
Το ΕΛΜΕΠΑ μπορεί να συμβάλει ακριβώς επειδή συνδυάζει επιστημονικά πεδία που συχνά αντιμετωπίζονται χωριστά: διοίκηση και τεχνολογία, μηχανική και ενέργεια, γεωπονία και διατροφή, υγεία και πολιτισμό.
Δεν μπορούμε να προβλέψουμε με ακρίβεια κάθε επάγγελμα που θα εμφανιστεί τα επόμενα πέντε χρόνια. Μπορούμε, όμως, να διαμορφώσουμε ανθρώπους με ισχυρές βάσεις, ψηφιακές δεξιότητες και ικανότητα προσαρμογής, καθώς και επιχειρήσεις που αξιοποιούν την καινοτομία για να γίνουν πιο παραγωγικές και πιο βιώσιμες.
