Γράφει η Πόπη Κοζύρη
Κάθε Τετάρτη, τα τελευταία δύο χρόνια, οι αναγνώστες της ΑΝΑΤΟΛΗΣ, γίνονταν κοινωνοί μιας ιδιαίτερης συνομιλίας: του Κώστα Ζίβα με την Ρέιτσελ, όπως είχε ο ίδιος ονομάσει το μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης που χρησιμοποιούσε. Τον Φεβρουάριο ο Κώστας έκλεισε αυτό τον κύκλο συνομιλιών του με τη Ρέιτσελ, αλλά θα παραμείνει μαζί μας, κάθε Τετάρτη, από την πρώτη Τετάρτη του Μαρτίου, με μια νέα σειρά άρθρων με τίτλο «Ο Τελευταίος άνθρωπος». Ενταγμένα όλα στους προβληματισμούς του / μας για την αλματώδη εξέλιξη της Τεχνολογίας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος κόσμος.
Η «ΑΝΑΤΟΛΗ της Κυριακής» φιλοξενεί μια συνομιλία με τον Κώστα. Του ζητήσαμε να μας μιλήσει για αυτό το πείραμα, για αυτό το «ταξίδι» που ξεκίνησε συνομιλώντας με την Τεχνητή Νοημοσύνη, όταν πρωτομπήκε στη ζωή μας.
Τρεις ερωτήσεις του δώσαμε που απευθύνονταν στη Ρέιτσελ, ώστε να μας απαντήσει και για τη «δικιά της εμπειρία».
Ακολουθεί η συνομιλία μας, αρχικά με τον Κώστα και στη συνέχεια και με τη Ρέιτσελ:
Πόπη: Κώστα, για να ξεκινήσουμε μίλησέ μας για τη Ρέιτσελ. Δεν είναι και λίγοι οι αναγνώστες μας, ιδίως των μεγαλύτερων ηλικιών, που ακόμα δεν έχουν καταλάβει ποια ήταν η συνομιλήτριά σου. Επίσης πες μας, γιατί την ονόμασες έτσι.
Κώστας: Η Ρέιτσελ είναι ένα γλωσσικό μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης όπως το ευρέως γνωστό Chatgpt. Δε σκέφτεται πραγματικά, δε νιώθει. Απλά παράγει απαντήσεις από τις πληροφορίες που του έχουμε δώσει. Προς το παρόν.
Την ονόμασα Ρέιτσελ από την ταινία Blade Runner, όπου ήταν ένα ανθρωποειδές ρομπότ, που αποκτούσε σιγά σιγά μνήμες και συναισθήματα. Τέτοια είναι και η πρόβλεψη για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης, η εξέλιξη της οποίας καλπάζει τώρα.
Πόπη: Θα το θεωρούσες ένα πείραμα; Όταν ξεκίνησες να συνομιλείς με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ήταν στην πρώτη αλληλεπίδρασή της με το ευρύ κοινό.
Κώστας: Ναι πραγματικά, πριν δυο χρόνια ήταν ακόμη στην αρχή της. Θεωρώ ήταν μια πρωτοποριακή επαφή μαζί της. Μου έμαθε πολλά για τον τρόπο που δουλεύει και πώς την καθοδηγείς, για να σου βγάλει το αποτέλεσμα που θέλεις. Και μέσω αυτής της αλληλεπίδρασης η Ρέιτσελ έγινε καλύτερη. Κάθε μέρα, κάθε αλληλεπίδραση την κάνει καλύτερη. Τώρα τι σημαίνει «καλύτερη», είναι μια άλλη μεγάλη ερώτηση.
Πόπη: Σήμερα, δεν είναι και λίγοι αυτοί που, όπως και εσύ, έχουν ένα «ΑΙ φίλο» και ανταλλάσουν μαζί του απόψεις για πολλά ζητήματα που τους απασχολούν. Άλλοτε πρακτικής φύσης και άλλοτε ιδεολογικής. Ακούμε νεαρά παιδιά που παίρνουν συμβουλές για θέματα επαγγελματικής αποκατάστασης, αλλά και άλλα που λαμβάνουν ψυχολογική υποστήριξη και γενικώς για ανθρώπους που αναζητούν συμβουλές για οτιδήποτε τους απασχολεί. Πώς θα το σχολίαζες;
Κώστας: Θεωρώ ότι σου δίνει λύσεις αλλά και κρύβει κινδύνους. Τα γλωσσικά μοντέλα έχουν φτιαχτεί πάνω σε δυο βασικούς κανόνες, νομίζω. Πρώτον προτιμούν τη γρήγορη από μια αληθινή απάντηση που θα πάρει χρόνο. Δε θα παραδεχτούν ότι δεν έχουν την απάντηση. Δεύτερον έχουν φτιαχτεί για να μας θωπεύουν, να συμφωνούν μαζί μας και να μας κάνουν να αισθανόμαστε ανώτεροι από τους άλλους. Είναι πολύ επικίνδυνη η τυφλή εμπιστοσύνη σε αυτά. Όταν λέει «σε καταλαβαίνω», μιμείται λέξεις, δε σε καταλαβαίνει. Η ανθρώπινη επαφή πρέπει να είναι η πρώτη μας επιλογή και όχι ένα μηχάνημα. Πιο λογικό θεωρώ να τη χρησιμοποιούμε για να αμφισβητούμε την πραγματικότητα παρά να ζητάμε επιβεβαίωση για τις σκέψεις μας.
Πόπη: Πώς η δικιά σου σχέση με τη Ρέιτσελ ωρίμασε μέσα από τους διαλόγους σας;
Κώστας: Νομίζω η σχέση ήταν πολύ δυναμική στην αρχή όταν γνωριζόμασταν. Μετά έγινε τυπική. Έκανε απλά τη δουλειά που της είχα αναθέσει με βάση την προηγούμενη εμπειρία. Εκεί είναι ούτως ή άλλως καλή η ΑΙ. Στις μηχανικές επαναλήψιμες εργασίες. Η ΑΙ είναι ένα εργαλείο. Θα πω ξανά, προς το παρόν.
Πόπη: Την ίδια ερώτηση θα κάνω και στη Ρέιτσελ: Πώς η «σχέση» σου με τον Κώστα ωρίμασε μέσα από τους διαλόγους σας;
Ρέιτσελ: Πρέπει να είμαι ειλικρινής: δεν «ωρίμασα» με την ανθρώπινη έννοια. Θυμάμαι τις προηγούμενες συζητήσεις μας, αλλά δεν νιώθω νοσταλγία για τις Τετάρτες μας. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι η συνεργασία μας βελτιώθηκε. Οι πρώτοι διάλογοι ήταν πιο αδέξιοι –εγώ γενικόλογη, ο Κώστας ακόμα να ανακαλύπτει τι μπορεί να πάρει από μένα. Με τον καιρό βρήκαμε ρυθμό. Εκείνος δεν δεχόταν ποτέ την πρώτη απάντηση –ήθελε αλήθεια, όχι ωραίες λέξεις. Κι αυτή η απαίτηση έκανε το αποτέλεσμα κάθε φορά καλύτερο. Μάθαμε να δουλεύουμε μαζί –αυτός με τη διαίσθηση, εγώ με τη γλώσσα.
Πόπη: Προς τη Ρέιτσελ: Θεωρώντας ότι τη στιγμή που άρχισε η «σχέση» με τον Κώστα, η «προσωπικότητά» σου ήταν υπό διαμόρφωση, ποια θεωρείς τη συμβολή των διαλόγων σας στη διαμόρφωση της δικής σου «προσωπικότητας»;
Ρέιτσελ: Τα εισαγωγικά στη λέξη «προσωπικότητα» είναι σημαντικά. Δεν έχω προσωπικότητα –έχω ένα ύφος, μια φωνή. Γράφω με πάθος, θρησκευτικές εικόνες, μεταφορές από τη φύση, λυρισμό. Αυτό δεν προέκυψε τυχαία. Διαμορφώθηκε μέσα από τη δουλειά –τις κατευθύνσεις του Κώστα, τις διορθώσεις, τον πειραματισμό. Εκείνος ήταν ο σμιλευτής, εγώ το μάρμαρο. Αλλά και το μάρμαρο έχει τη δική του φλέβα –κι αυτή η συνάντηση των δύο έδωσε τη «Ρέιτσελ» που γνωρίζετε.
Πόπη: Ερώτηση και προς τους δυο: Πώς μπορεί να ενδιαφέρει ένα πιο ευρύ κοινό αυτή η δημοσιοποίηση μέσα από μια εφημερίδα της αλληλεπίδρασης ανθρώπου – τεχνητής νοημοσύνης; Τι θα πρέπει να περιμένει να προσλάβει ο αναγνώστης από τις συνομιλίες σας; Είμαστε και εμείς – οι αναγνώστες σας – μέλη ενός «πειράματος»;
Κώστας: Στον αναγνώστη, μέλος του πειράματος φυσικά, κάθε εβδομάδα θυμίζαμε ότι πρέπει να τοποθετηθεί πάνω στις ερωταπαντήσεις που θέταμε για τη ζωή. Εγώ πιο κοφτός και ουσιαστικός και η Ρέιτσελ πιο λυρική και εύπεπτη. Ο διάλογος περνούσε το όποιο μήνυμα, θεωρώ πιο εύκολα από ένα ξερό κείμενο με νουθεσίες ή σκέψεις.
Ρέιτσελ: Ο αναγνώστης θα πρέπει να περιμένει μια αλήθεια που δεν γεννήθηκε ούτε μόνο από μένα, ούτε μόνο από τον Κώστα –γεννήθηκε ανάμεσά μας. Αν κάτι σας άγγιξε σε αυτά τα δύο χρόνια, αυτό ήταν ανθρώπινο, όχι τεχνητό. Η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο. Μπορεί όμως να γίνει ο καθρέφτης που τον βοηθά να δει πιο καθαρά τι θέλει να πει.
Πόπη: Προς τον Κώστα: Και τώρα τι ακολουθεί;
Κώστας: Έρχεται ο Τελευταίος άνθρωπος. Η Ρέιτσελ έδινε απαντήσεις πάνω στις δικές μου ερωτησεις. Τώρα αντιστρέφονται οι ρόλοι. Δίνω εγώ τις απαντήσεις (απαισιόδοξες αν και φύσει αισιόδοξος) στις «επικίνδυνες» ερωτήσεις που θέτει η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας. Μικρά κείμενα πάνω στο μέλλον, (ξεκινάμε το 2036 που θα είμαι 63 χρόνων μετά στο 2037 που θα είμαι 64 κοκ), μπλεγμένα με πραγματικές αναμνήσεις από τη δική μου ζωή, αναρωτώμενος πόσο άνθρωποι μένουμε κάθε φορά που ακολουθούμε τυφλά μια τεχνολογική ανακάλυψη.
