Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2026 κι ο καιρός μας επιφυλάσσει μια μέρα με άπνοια και ζέστη. «Είναι καιρός αυτός για πεζοπορία;» σκέφτεσαι. Κι όμως να που μαζεύονται γύρω στους 50 πεζοπόρους από όλον τον νομό, μιας και οι δύο –αδερφοί πια- σύλλογοι της ανατολικής Κρήτης συνδράμουν από κοινού: Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου και Φυσιολατρικός Ορειβατικός Σύλλογος Σητείας.
Ξεκινάμε από τη ΝΔ πλευρά του Καβουσίου και διασχίζουμε τον κάμπο. Γρήγορα φτάνουμε στην άλλη πλευρά, όπου ενημερωτικές πινακίδες μας πληροφορούν ότι, αν συνεχίσουμε ίσια βγαίνουμε Αγριόμαντρα, αν πάρουμε δεξιά πάμε προς Χρυσοκάμινο, Θεριόσπηλιο. Ήδη εδώ την κάνουν μερικοί για τα παράλια. Είναι χαρακτηριστικό της ζεστής μέρας να αυτομολούν κάθε φορά κατά ομάδες, καθώς πρέπει να περιμένουν τους υπόλοιπους μες στη ζέστη. Έτσι μόλις τελειώνει ο ανηφορικός χωματόδρομος, που μας οδηγεί στο κούτελο με τη θέα στον κόλπο του Μεραμπέλου, σκέφτομαι: «Βγάλε τους μια ομαδική τώρα, γιατί δεν θα τους ξαναδείς». Όπερ κι έγινε! Με φόντο τις κατακόρυφες ακτές που βυθίζονται στο απέραντο γαλάζιο της θέσης, που στο Google maps ονομάζεται «Σπαθίου Χωματά», στα δεξιά και τον μυχό του κόλπου αριστερά στήθηκε με πολλή προσπάθεια η ομάδα –είμαστε και 50 άτομα, ζωή να ’χουμε!
Ο Θεριόσπηλιος (φόρος τιμής στην «Παγκόσμια Ημέρα Σπηλαίων», 13/9ου)
Στη συνέχεια οι πιο τολμηροί και περίεργοι θα κατηφορίσουμε προς αναζήτηση του Θεριόσπηλιου. Είναι αυτό το σπήλαιο δε τόσο καλά κρυμμένο, ώστε αν δεν έχεις ένα pin, δύσκολα το εντοπίζεις. Αλλά ακόμα κι αν το βρεις, η είσοδος του είναι τόσο μικρή, που αμφιβάλλεις αν αξίζει το βαρύγδουπο όνομα που του έχουν δώσει ή αν είναι τελικά αυτό το ίδιο ή μήπως κάποιο άλλο παραπλήσιο και συνεχίζεις το ψάξιμο. Αυτά πάθαμε δυο μέρες πριν στην διερευνητική, όμως σήμερα είμαστε διαβασμένοι, κρατάμε και φακούς και κράνη και μπαίνουμε μέσα λίγοι-λίγοι. Αφού σέρνεσαι στο χώμα για να μπεις και κουτουλάς το κεφάλι αν σηκωθείς απότομα, βγαίνεις τελικά σε μια αρκετά μεγάλη αίθουσα με σταλαγμίτες, σταλακτίτες κι αρκετές νυχτερίδες (όταν έρθεις στην κατάλληλη εποχή, βρίσκεσαι αντιμέτωπος με σμήνη ολόκληρα!). Το σπήλαιο φαίνεται να έχει βάθος, αλλά το ολισθηρό έδαφος και η έλλειψη ειδικού εξοπλισμού μας απέτρεψε απ’ το να συνεχίσουμε. Η εξερεύνηση έλαβε τέλος!
Η Χρυσοκάμινος
Σκαρφαλώνοντας την απότομη ανηφόρα ως τον δρόμο και καθώς μας τυφλώνει το λαμπερό φως του ήλιου, αναπολούμε ήδη τη δροσιά του σπηλαίου, που ίσως να έχει φιλοξενήσει πολλούς ανθρώπους και ζώα στο παρελθόν. Τη Χρυσοκάμινο στη συνέχεια την βρίσκουμε έρημη, όλοι έχουν προχωρήσει στην παραλία. Αξίζει να αναφερθούμε λίγο, ωστόσο, σε αυτόν τον σημαντικό αρχαιολογικό χώρο: είναι μία από τις λίγες περιοχής χύτευσης χαλκού στην ανατολική Κρήτη και με χρήση από τα νεολιθικά ως τα μινωικά χρόνια. Ερχόταν εδώ ακατέργαστος χαλκός μέσω εμπορίου και γινόταν η καμίνευσή του, δηλαδή ξεχώριζε από το πέτρωμα. Η τοποθεσία θεωρείται ιδανική, γιατί λόγω των δυνατών ανέμων η φωτιά δε χρειαζόταν τεχνητή βοήθεια για να διατηρηθεί. Η διαδικασία ήταν η εξής: έφτιαχναν καμίνι, έχωναν μέσα το χαλκούχο πέτρωμα και με δυνατή φωτιά, αυτό έλιωνε. Πάνω του επέπλεαν τα άχρηστα υλικά (σκωρία), τα οποία πετούσαν και κρατούσαν τον καθαρό χαλκό. Εδώ λοιπόν εντοπίσθηκαν στις ανασκαφές χιλιάδες θραύσματα από διάτρητες καμινάδες και κεραμικούς φυσητήρες, καύσιμη ύλη και τεράστιος όγκος σκωρίας. Αντίθετα δε βρέθηκαν καλούπια, κι αυτό σημαίνει ότι η παραγωγή χάλκινων αντικειμένων γινόταν κάπου αλλού!
Η Αγριόμαντρα
Επιλέγουμε να περπατήσουμε πιο κοντά στις πετρώδεις ακτές, ως τον μεγάλο βράχο, που λέγεται «Χαράκι» στην βορινή πλευρά της Αγριόμαντρας και να αγναντέψουμε την παραλία από κάτω και τους συνοδοιπόρους μας, που ήδη έχουν χωθεί στα δροσερά νερά της. Η μικρή αυτή, καλά κρυμμένη και απάνεμη παραλία είναι στην έξοδο του ομώνυμου φαραγγιού, έχει κτίσματα μινωικά, που υποδηλώνουν την ύπαρξη μικρού λιμανιού. Ακόμα και σήμερα έρχονται το καλοκαίρι ορδές από τουριστικά σκάφη για μπάνιο και για γκριλ –υπάρχουν κάποιες υποδομές κάτω απ’ το αλμυρίκι στην αριστερή πλευρά. Έρχονται και ντόπιοι κατά παρέες να κάνουν ολημεριά. Στα απίστευτα τυρκουάζ νερά της ριχνόμαστε κι εμείς, να σβήσουμε την κάψα μας με την σκέψη: «ιδανικός καιρός για Αγριόμαντρα σήμερα»!
Και μετά, το φαραγγάκι ίσα πάνω με το όμορφο παλιό καλντερίμι στην νότια πλευρά του και τα δυο μικρά σπήλαια στη βόρεια, το ένα από αυτά υπήρξε εκκλησία στο παρελθόν κι ονομάζεται Αϊ-Γιάννης. Βγαίνουμε στο μικρό οροπέδιο, «Λάκκο του Αμπελιού», στο οποίο τον χειμώνα δημιουργείται μια μικρή λίμνη. Μετά κατηφορίζουμε με τον χωματόδρομο και ξεκινάει η αργή, βασανιστική –λόγω ζέστης του μεσημεριού- επιστροφή στο Καβούσι.
Όμορφη μέρα με πολλούς διαφορετικούς χώρους θέασης και μεγάλη πολύβουη παρέα, με 8,5 χλμ κι ατέλειωτες βουτιές, ένας αποχαιρετισμός στο καλοκαίρι που φεύγει. Ευχαριστούμε τις αρχηγούς Μαρία Γιαλίζη από τον Φ.ΟΡ.Σ.Σ. και Μαρία Μετζογιαννάκη από τον ΟΡ.ΣΥ.Α.Ν., καθώς και τον Χρήστο Ευγενικό που ηγήθηκε της πορείας και βοήθησε στην διερευνητική! Καλές πεζοπορίες να έχουμε και με το καλό ν’ ανταμώνουμε!
ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΑΡΧΗΓΟΙ: Μαρία Μετζογιαννάκη – Χρήστος Ευγενικός
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Μαρία Μετζογιαννάκη, Γιάννης Ψαλλιδάκης, Μαρία Γιαλίζη, Βαγγέλης Πετραντωνάκης, Δημήτρης Γαρεφαλάκης
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ: Μαρία Μετζογιαννάκη
ΧΑΡΤΗΣ: Γιάννης Βούλγαρης
