Μας ενθουσίασε η πληροφορία (PaleoAthens) ότι το Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, ολοκλήρωσε στο εργαστήριό του τη συναρμολόγηση ενός σκελετού κρητικού ιπποπόταμου (Hippopotamus creutzburgi). Ο καθαρισμός, η συντήρηση και η συναρμολόγηση του σκελετού διήρκεσε 7 μήνες.
Καταπληκτικό είναι το αποτέλεσμα που είδαμε στις φωτογραφίες. Πρόκειται για οστά που ανακαλύφτηκαν στο Οροπέδιο Καθαρό της Κριτσάς και οι πρώτες σκέψεις είναι: «Πώς θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε, σε τοπικό επίπεδο, αυτήν την σημαντική εξέλιξη» και «Υπάρχει δυνατότητα δημιουργίας ενός Παλαιοντολογικού Μουσείου στα όρια της Κοινότητας Κριτσάς, ίσως στην πλατεία του Αβδελιακού, στο κτίριο που ήδη υπάρχει εκεί και παραμείνει ανεκμετάλλευτο;».
Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αγιονικολιώτης κ. Γιώργος Αναστασάκης, του Τομέα Ιστορικής Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας μας είχε δώσει την παρακάτω απάντηση:«Θεωρώ ανυπέρβλητο δικαίωμα τα απολιθώματα να εκτεθούν στον τόπο απ’ όπου προέρχονται. Με βάση τις υπάρχουσες υποδομές θεωρώ σαν ιδανικό χώρο τον πολυχώρο Αρχαύλη στην Κριτσά. Θα μπορούσε βέβαια να γίνει και σε χώρο του οροπεδίου, αλλά υπάρχει πρόβλημα με την ασφάλεια και το προσωπικό».
Πως ήρθαν στην Κρήτη οι ιπποπόταμοι και οι ελέφαντες;
Ας θυμηθούμε, περιεκτικά, πως ήρθαν στην Κρήτη αυτά τα ζώα, ιπποπόταμοι, ελέφαντες και ελάφια και γιατί δεν υπάρχουν πλέον:
Πριν από 2,5 εκατομμύρια χρόνια η Κρήτη, η οποία μέχρι τότε βρισκόταν κάτω από τη θάλασσα, άρχισε να αναδύεται. Σταδιακά άρχισε να αναπτύσσεται η βλάστηση, αλλά δεν μπορούσαν να φθάσουν τα μεγάλα ζώα. Όμως, πριν από 540.000 χρόνια το κλίμα της Γης έγινε ψυχρότερο και οι πάγοι του Βορείου Πόλου άρχισαν να επεκτείνονται. Τότε, αντί να βρέχει και το νερό να επιστρέφει στη θάλασσα, χιόνιζε και τεράστιες ποσότητες νερού πάγωναν και συγκεντρώνονταν στους παγετώνες. Σταδιακά η στάθμη της θάλασσας υποχώρησε και η απόσταση της Κρήτης από την Πελοπόννησο μίκρυνε. Την περίοδο αυτή μικρές αγέλες ιπποποτάμων που ζούσαν στη Πελοπόννησο, παρασύρθηκαν προς τη θάλασσα. Οι ιπποπόταμοι, καίτοι είναι βαρύτεροι από το νερό και δεν κολυμπούν, λόγω του αλμυρού νερού έχουν μεγαλύτερη άνωση και επιπλέουν, οπότε παρασυρμένοι από τα ρεύματα έφθασαν ως την Κρήτη. Τα μόνα μεγάλα ζώα που υπήρχαν στο νησί ήταν οι ελέφαντες, οι οποίοι είχαν καταφτάσει στην Κρήτη με παρόμοιο τρόπο. Καθώς δεν υπήρχαν άλλα μεγάλα φυτοφάγα οι ιπποπόταμοι και οι ελέφαντες άρχισαν να αναπτύσσονται ανενόχλητοι. Τα ζώα έτρωγαν ο,τιδήποτε μπορούσε να φαγωθεί, βλάπτοντας ανεπανόρθωτα τη χλωρίδα του νησιού. Για να αντιμετωπίσουν τη μεγάλη έλλειψη τροφής οι ιπποπόταμοι και οι ελέφαντες οδηγήθηκαν εξελικτικά προς είδη με μικρότερο μέγεθος.
Γιατί όμως εξαφανίστηκαν τα ζώα αυτά; Ο κ. Αναστασάκης μας έδωσε την παρακάτω απάντηση:
«Από τις αποθέσεις του περιβάλλοντος του Καθαρού, όπου ήκμασε η κοινότητα των ιπποπόταμων, γνωρίζουμε ότι στο Καθαρό σχηματίστηκε μια λίμνη που σταδιακά άρχισε να μπαζώνεται από τους γύρω χείμαρρους και ποταμούς. Το κλίμα του Άνω Πλειστόκαινου, δηλαδή των τελευταίων ενός εκατομμύριου χρόνων, χαρακτηρίζεται από μια κυκλικότητα εναλλαγών, ψυχρών παγετωδών και θερμών μεσοπαγετωδών περιόδων, με βροχοπτώσεις πολύ περισσότερες από ό,τι έχουμε σήμερα. Κάποια στιγμή, οι πληθυσμοί των νάνων ιπποπόταμων βρέθηκαν σε κάποιο λιμναίο περιβάλλον, που μπορεί να ήταν και ένας μεγάλος κόλυμπος, που κατά τη διάρκεια κάποιου ακραίου καιρικού συμβάντος έντονης βροχόπτωσης, να σκεπάστηκαν από μια δεβριτική ροή ιζημάτων, φερτών δηλαδή υλών. Το αποτέλεσμα ήταν να εγκλωβιστούν και να σκεπαστούν μέσα στη μικρή λίμνη, από λάσπη με κροκάλες».
ΥΓ1.: Προ ημερών. ο πρόεδρος του Γεωπάρκου Ψηλορείτη, καθηγητής Γεωλογίας Δρ. Χαράλαμπος Φασουλάς στο 17ο διεθνές συνέδριο των Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων Unesco, που διεξήχθη στο Ρέικγιανες της Ισλανδίας ενημέρωσε ότι «έχουμε πλέον σοβαρές ενδείξεις, που πλέον διερευνούμε, οι οποίες δείχνουν ότι η Κρήτη και συγκεκριμένα ο Ψηλορείτης είναι το νοτιότερο σημείο που στο παρελθόν υπήρξαν παγετώνες».
ΥΓ2: Απολιθώματα έχουν ανακαλυφτεί και κοντά στον Άγιο Νικόλαο, αλλά τα ευρήματα δεν έχουν ακόμα αξιολογηθεί.
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΛΩΝΤΖΑΣ
