Η αρχαιολόγος Λιάνα Σταρίδα άφησε σημαντικό ερευνητικό έργο. Διαβάστε όσα έχει γράψει για τη Μονή του Αγίου Φραγκίσκου στον Χάνδακα, γιατί οι αναφορές της συνδέονται με τη Νεάπολη, τον Πάπα Αλέξανδρο Ε΄, τη Μονή Φραρώ, αλλά και την Παναγία Κερά της Κριτσάς.
Η Μονή του Αγίου Φραγκίσκου, ήταν η μεγαλοπρεπέστερη μονή του Χάνδακα. Βρισκόταν στη θέση του σημερινού Αρχαιολογικού Μουσείου, στη βορειοανατολική πλευρά της πλατείας Ελευθερίας. Ανήκε στο Τάγμα των Φραγκισκανών μοναχών, από τους οποίους προήλθε κατά το 1409 ο Πάπας Αλέξανδρος Ε΄ ο Κρης, κατά κόσμο Πέτρος Φίλαργος ή Φιλάρετος, που γεννήθηκε μεταξύ του 1324 και 1329, στο χωριό Καρές, δηλαδή στη Νεάπολη. Τα πρώτα του βήματα στο χώρο της εκκλησίας τα έκανε στη Μονή Φραρώ.
Το μοναστικό Τάγμα των Φραγκισκανών μοναχών ή Μινοριτών αδελφών ήταν ένα από τα τέσσερα επαιτικά τάγματα που δημιουργήθηκαν τον 13ο αιώνα. Το Τάγμα ιδρύθηκε από τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασσίζης (1183-1226), στην πόλη της Ασσίζης στη βόρεια Ιταλία το 1209 με την έγκριση του Πάπα Ιννοκέντιου Γ’ το 1210. Ο Άγιος Φραγκίσκος κτίστηκε λίγο μετά την εγκατάσταση των Βενετών στην Κρήτη και πάντως πριν από το 1242. Αποτελούσε τη σημαντικότερη εστία για τη διάδοση της φραγκισκανής ιδεολογίας όχι μόνο στην Κρήτη, αλλά και σε ολόκληρη την Ανατολή. Ο Άγιος τιμόταν και από τους ορθοδόξους και απεικονίζεται συχνά σε βυζαντινές τοιχογραφίες ναών της Κρήτης (Παναγία Κερά Κριτσάς), αλλά και σε φορητές εικόνες της κρητικής σχολής ζωγραφικής.
ΛΕΩΝ.Κ.
