Της Χαρας Κουκουρακη
Η προετοιμασία για τη νέα σχολική χρονιά συνοδεύεται από ανάμεικτα συναισθήματα. Παιδιά που αγωνιούν για την επιστροφή στο σχολικό πλαίσιο, τις παρέες και κυρίως την αγορά των σχολικών ειδών. Όμως, ο ενθουσιασμός των παιδιών, δεν είναι, δυστυχώς, το επίκεντρο στο σπίτι. Τον σκιάζει το άγχος των γονέων για την έγκαιρη και σωστή προετοιμασία: «Έχω πάρει όλα τα απαραίτητα;», «Του πήρα αρκετά;», «Είναι τα σωστά;». Μέσα στην υπερπληροφόρηση και υπερκατανάλωση που προωθείται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι γονείς καλούνται να πάρουν αποφάσεις που συχνά δυσαρεστούν το παιδί, γεμίζουν τύψεις και αμφιβολίες τους ίδιους και αναστατώνουν την ισορροπία όλης της οικογένειας.
Χρειάζεται να αγοράσω όλα όσα λέει η λίστα του σχολείου ή να προσαρμόσω;
Οι σχολικές λίστες είναι χρήσιμες ως οδηγός, όμως δεν χρειάζεται να τις αντιμετωπίζουμε με απόλυτο τρόπο. Ορισμένα είδη (όπως μαρκαδόροι ή ψαλίδια) υπάρχουν ήδη στο σπίτι σε στοκ ή μπορεί το παιδί να χρησιμοποιεί τα ίδια αντικείμενα στο σπίτι και στο σχολείο, χωρίς να χρειάζεται να τα αγοράζετε εις διπλούν. Η προσαρμογή είναι μια πράξη φροντίδας και ισορροπίας ανάμεσα στην πληρότητα και την επάρκεια.
Επενδύστε σε
-μια γερή τσάντα μεταφοράς βιβλίων, κατά προτίμηση με ροδάκια και χερούλι και φυσικά με δυνατούς ιμάντες και ανατομική πλάτη,
-ένα ανοξείδωτο παγούρι νερού με καπάκι ασφαλείας
-ένα ισοθερμικό φαγητοδοχείο, κατάλληλο για φούρνο μικροκυμάτων και τσαντάκι κολατσιού
-κασετίνα για τη γραφική ύλη
-κασετίνα για τα είδη ζωγραφικής, τις οποίες μπορείτε να βρείτε και έτοιμες με τα προϊόντα
Από τους εκπαιδευτικούς, συνήθως, ζητείται τα παιδιά να έχουν
-τετράδια, μπλοκ ακουαρέλας και φάκελους ταξινόμησης εγγράφων με λάστιχο (ο αριθμός και το είδος τους δίνεται από τον/την εκπαιδευτικό)
-υλικά γραφής, ζωγραφικής και χειροτεχνιών (μαρκαδόροι, ξυλομπογιές, λαδοπαστέλ, χρώματα ακουαρέλας, ψαλίδι, κόλλα γενικής χρήσης, κόλλα στικ, σετ γεωμετρικών σχημάτων, μολύβια, γόμα, ξύστρα)
Επιπλέον, δεν χρειάζεται να εξαντλήσουμε το πορτοφόλι μας για να ανταποκριθούμε στη λίστα, σύμφωνα με τις επιθυμίες του παιδιού. Είναι σημαντικό να ορίσετε εκ των προτέρων το budget αγορών σας και παίρνοντας ένα κομπιουτεράκι να υπολογίσετε με το παιδί αν αρκεί για όλα τα προϊόντα που επιθυμεί να αγοράσει ή χρειάζεται να γίνουν αναπροσαρμογές (πχ, να διαλέξει πιο οικονομικά αντικείμενα ή να αφαιρέσει κάποια για να μην στερηθεί τις πρωτεύουσες επιθυμίες του). Τα παιδιά από μόνα τους δεν μπορούν να κατανοήσουν ποια από τα σχολικά ήδη είναι άκρως απαραίτητα, αλλά διαλέγουν βάσει επιθυμίας. Κι όταν εσείς γίνεστε η φωνή της λογικής που βάζει σε ¨δεύτερη μοίρα¨ τις επιθυμίες του παιδιού, είναι αναμενόμενο εκείνα να γκρινιάξουν, να κλάψουν, να απογοητευτούν, να ματαιωθούν και να το εκφράσουν άγαρμπα, ακόμα και με θυμό. Επιτρέψτε στο παιδί να έχει όσες και ό,τι επιθυμίες θέλει, χωρίς να ακυρώνετε τις επιλογές του ως άχρηστες, πανάκριβες, περιττές μέσα στο δικό σας άγχος και βιασύνη να τελειώνετε με την διαδικασία. Παραμείνετε, όμως, η φωνή της λογικής, όσο σκληρός ή άκαρδος κι αν νιώθετε ότι γίνεστε. Μην επιτρέψετε στην ανάγκη για αποδοχή από το παιδί να παρασυρθείτε από τα άπειρα θέλω του. Ο ρόλος σας είναι να οριοθετηθείτε με σεβασμό τις επιθυμίες του παιδιού, να το στηρίξετε στην ματαίωσή του και να του καλλιεργήσετε υπευθυνότητα αγορών.
«Ξέρω ότι λατρεύεις τα αυτοκόλλητα και καμαρώνω τη συλλογή σου. Σήμερα θα επικεντρωθούμε στην λίστα με τα απαραίτητα και θα κάνουμε έξυπνες αγορές, ώστε να μείνουν χρήματα τουλάχιστον για ένα πακέτο αυτοκόλλητα! Ξέρω πόσο υπεύθυνος είσαι και θα κάνεις υπομονή ως την επόμενη φορά που θα αγοράσεις ξανά περισσότερα αυτοκόλλητα.»
Ποιο είναι το σωστό μέγεθος τσάντας για ένα παιδί Α’ Δημοτικού;
Το σωστό μέγεθος τσάντας είναι αυτό που ταιριάζει στο σώμα του παιδιού, όχι αυτό που χωράει «τα πάντα». Ιδανικά, η σχολική τσάντα δεν πρέπει να ξεπερνά το 10-15% του βάρους του σώματος του παιδιού και να εφαρμόζει σωστά στην πλάτη, με ρυθμιζόμενους ιμάντες. Τα παιδιά της Α’ Δημοτικού δεν χρειάζονται υπερμεγέθεις ή υπερφορτωμένες τσάντες. Στόχος είναι η εξυπηρέτηση αυτών, όχι η επιβάρυνση στην μυοσκελετική τους ανάπτυξη. Αρκετά εργονομικές και εύκολες στη μεταφορά είναι οι τσάντες trolley, αν και αυτό εξαρτάται από τις συνθήκες του σχολείου (σκαλιά, πέτρες, σαθρό δάπεδο κλπ). Η επιλογή πρέπει να βασίζεται στην εργονομία και όχι στην αισθητική των ενηλίκων ή τις προσδοκίες της αγοράς.
Πόσο βοηθάει το παιδί να διαλέξει τα σχολικά του;
Η συμμετοχή του παιδιού στην επιλογή των σχολικών ειδών είναι μια σημαντική ευκαιρία καλλιέργειας δεξιοτήτων, όπως
- αγοραστική ενσυνείδηση
- έξυπνη διαχείριση αγορών
- καλή οικονομική διαχείριση
- μαθηματικές δεξιότητες
- αποφασιστικότητα στη λήψη αποφάσεων
- αξιολόγηση πιθανών αποφάσεων
- ικανότητα κρίσης
- θέσπιση προτεραιοτήτων
- αναγνώριση αναγκών και διαχωρισμός αναγκών – επιθυμιών
- έκφραση αναγκών με σαφήνεια και όχι με γκρίνια, κλάμα, θυμό
- ανοχή στην ματαίωση
- κατανόηση και διαχείριση συναισθημάτων
Παράλληλα, όταν επιτρέπεται στο παιδί να εκφράσει την προτίμησή του (π.χ. στο σχέδιο του τετραδίου ή το χρώμα του μολυβιού), του δίνεται το μήνυμα ότι η γνώμη του έχει αξία και καλύπτεται η ανάγκη του να παίρνει πρωτοβουλίες και αποφάσεις για τον εαυτό του. Νιώθει, πως βάζει εκείνο τα όρια! Αυτό ενισχύει την αυτοεκτίμηση, την αίσθηση ελέγχου και την ενεργό συμμετοχή στη σχολική ζωή. Νιώθει αποδεκτό και αναπτύσσει μεγαλύτερο βαθμό εμπιστοσύνης προς τα όρια που θέτει ο γονέας.
Φυσικά, ο ρόλος του γονέα είναι να καθοδηγεί και να θέτει όρια, προσφέροντας επιλογές και στηρίζοντας τη ματαίωση του παιδιού. «Διαλέγεις πάντα υπέροχα αντικείμενα. Και μακάρι να έφταναν τα χρήματα να τα αγοράσουμε όλα. Σίγουρα θα γίνει αυτό μια από τις επόμενες φορές που θα έλθουμε ξανά στο κατάστημα. Υπολογίζοντάς τα, χρειάζεται ή κάτι να αφαιρέσεις ή να διαλέξεις κάτι πιο οικονομικό. Ξέρω πόσο άδικο ακούγεται και μπορώ να σε βοηθήσω στην απόφαση που θα πάρεις.»
Η επιλογή γίνεται εργαλείο σύνδεσης, όχι σύγκρουσης.
Τι κάνουμε αν επηρεάζεται από εμπορικά brands ή “ό,τι έχουν οι φίλοι του”;
Τα παιδιά, ειδικά στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, προσδιορίζονται μέσα από την ομάδα των συνομηλίκων. Η επιρροή των brands ή της «μόδας» των συμμαθητών δεν είναι επιφανειακή. Αποτελεί μέρος της διαδικασίας κοινωνικοποίησης. Ο στόχος μας δεν είναι να απορρίψουμε την επιθυμία τους, αλλά να κατανοήσουμε τι εκφράζει. Έχει ανάγκη για αποδοχή; Για ένταξη; «Σκέφτομαι πόσο θες να ταιριάζεις με τους νέους σου φίλους αγοράζοντας κι εσύ τσάντα spiderman. Κι εγώ σκεφτόμουν κάποτε ότι πρέπει να έχω τα ίδια πράγματα με τους συμμαθητές μου για να με αγαπήσουν και να με συμπαθήσουν.»
Παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας δεν έχουν ακόμα ανεπτυγμένη την έννοια της ατομικότητας και μοναδικότητας και θα αντισταθούν σθεναρά όταν πάτε να τους πείσετε να τολμήσουν να είναι διαφορετικά και να μην μοιάσουν στη μάζα. Είναι μια αίσθηση που καλλιεργείτε σταδιακά. Προωθήστε την εξατομίκευση και την διαφοροποίηση με μικρά βήματα, όχι με ριζική απόρριψη της ομοιότητας. Για παράδειγμα, αγοράστε κάποια συμβολικά αντικείμενα με brand, που θα καλύψουν την ανάγκη του παιδιού χωρίς να καθορίσουν το σύνολο των αγορών.
Επίσης, τα brands ωθούν τα παιδιά σε υπερκατανάλωση και ζητούν συνεχώς να αλλάζουν τσάντες, παγουρίνο, κλπ. Αφού αναγνωρίσουμε την επιθυμία, βάζουμε το όριο, ισορροπώντας ανάμεσα στις επιθυμίες και τις αξίες. «Καταλαβαίνω ότι φέτος ο αγαπημένος σου ήρωας είναι άλλος από τον spiderman. Και σίγουρα μπορείς να αγοράσεις όλα τα χαρτικά με αυτόν. Και του χρόνου, που η πλάτη σου θα έχει μεγαλώσει και θα έχεις ψηλώσει κι άλλο και θα χρειαστείς νέα, πιο μεγάλη τσάντα, θα έχεις την ευκαιρία να διαλέξεις, τότε, όποια επιθυμείς!»
Να θυμάσαι, πως το όριο μπαίνει στον χρόνο εκπλήρωσης και στον αριθμό των επιθυμιών που θα εκπληρωθούν, όχι στο πόσες επιθυμίες έχει κάποιος!
Πώς μπορούμε να κάνουμε την αγορά των σχολικών μια εμπειρία σύνδεσης και όχι πίεσης;
Η αγορά των σχολικών μπορεί να μετατραπεί σε τελετουργία χαράς και σύνδεσης, αντί σε έναν μαραθώνιο αγορών με γκρίνια. Αρχικά δώστε του ρόλο, όχι μόνο στην επιλογή, αλλά και στην οργάνωση. Προμηθευτείτε από το σχολείο ή συντάξετε τη βασική λίστα υλικών, αναθέστε στο παιδί να δει ποια από αυτά έχει διαθέσιμα και ποια θα χρειαστεί να αγοράσετε. Σε μια ξεχωριστή λίστα παροτρύντε το παιδί να γράψει τις επιθυμίες του. Συζητήστε με το παιδί για το χρηματικό ποσό που μπορείτε να διαθέσετε και εξηγήστε του, πως αφότου πληρωθούν τα υλικά της βασικής λίστας, το υπόλοιπο ποσό θα μπορέσει να το διαθέσει μόνο του σε αντικείμενα από τη λίστα των επιθυμιών του.
Προγραμματίστε την έξοδο ως μια ξεχωριστή στιγμή με το παιδί, αφήνοντας χώρο για κουβέντα, χιούμορ και παιχνίδι. Αποφύγετε το «έλα βιάσου, δεν προλαβαίνουμε, άντε τελείωνε». Μιλήστε για το τι θυμάστε εσείς από τα σχολικά σας χρόνια και δώστε έμφαση στο «μαζί», όχι στο «τέλεια». Η αίσθηση της ασφάλειας, το μοίρασμα και η συνεργασία θα μείνει περισσότερο από το αν το μολύβι ήταν το «σωστό».
Είναι ωφέλιμο να δείτε την προετοιμασία για το σχολείο, όχι ως αγώνα με στόχο την επιτυχία, μα ως ταξίδι εμπειριών, σύνδεσης και χαράς.
Καλή σχολική σας εύχομαι!
Κουκουράκη Χαρά
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Παιδοψυχολόγος – Παιγνιοθεραπεύτρια
Msc Κλινική Ψυχολογία
Βιβλιογραφία
Arnall, J. (2016). Πειθαρχία χωρίς τιμωρία. Μάρτης
Gordon, T. (2016). Τα μυστικά του αποτελεσματικού Γονέα. Μάρτης.
Shaffer, D.C. & Foy di Geronimo, Th. (2018). Ages & Stages . Μάρτης
ΥΠΕΠΘ (Ιούλιος, 2024).Οδηγός Νηπιαγωγού – δημιουργικά περιβάλλοντα μάθησης.
ΥΠΕΠΘ.http://www.pi-schools.gr/preschool_education/odigos/nipi.pdf
ADHD Foundation (July, 2024). Teaching and Managing students with adhd. Systems,
strategies, solutions
