Το απόγευμα της Β΄ Κυριακής των Νηστειών, 8 Μαρτίου 2026, ο Σεβ. Μητροπολίτης Ιεραπύτνης και Σητείας κ. Κύριλλος χοροστάτησε στην ακολουθία του Κατανυκτικού Εσπερινού στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου πόλεως Σητείας. Τους κατανυκτικούς ύμνους απέδωσε χορός Ιεροψαλτών με επικεφαλής τον Αιδεσιμολ. πρωτ. Νικόλαο Αλεξάκη, καθηγητή της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως και υπεύθυνο λειτουργίας στη Σητεία.
Ακολούθησε επίκαιρη ομιλία με θέμα: «H διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, πνευματικό αντίβαρο στη σύγχρονη εποχή» από τον Αιδεσιμολ. Πρωτ. Αθανάσιο Ταρλαντέζο, προϊστάμενο του Ιερού Μητροπολιτικού Ναό Αγίου Γεωργίου Ιεράπετρας.
Ο π. Αθανάσιος, αφού ευχαρίστησε τον Σεβ. Μητροπολίτη κ. Κύριλλο, για τον ορισμό του σε ομιλητή για έναν μεγάλο Πατέρα και Διδάσκαλο της Εκκλησίας μας, αναφέρθηκε στα σημαντικότερα σημεία της διδασκαλίας του αγίου Γρηγορίου, η οποία είχε σκοπό «τη θέωση και την Χριστοποίηση του πιστού, η οποία επιτυγχάνεται με την αδιάλειπτη προσευχή και τα δάκρυα της μετανοίας».
Αρχικά έκανε αναφορά στη δράση του αγίου Γρηγορίου, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, και στον παράλληλο αγώνα εναντίον των κακοδοξιών των Μασσαλιανών και του μοναχού Βαρλαάμ του Καλαβρού, πρεσβεύοντας ότι για την σωτηρία του ανθρώπου είναι απαραίτητος ο συνδυασμός μυστηριακής και ησυχαστικής ζωής. Υπογράμμισε ότι «ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς είναι ο κύριος υπέρμαχος και εκφραστής του ησυχασμού, με τον οποίο ο άνθρωπος μέσω της αδιάλειπτης προσευχής επιτυγχάνει την κάθαρση της καρδιάς και των λογισμών, ώστε να φωτισθεί ο νούς και να ενωθεί με το Θεό».
Όπως ακόμα τόνισε «η ησυχία δεν εξαρτάται τόσο από τον τόπο αλλα από τον τρόπο και γι αυτό δεν είναι μια ψυχολογική αλλα οντολογική κατάσταση». Ο κάθε άνθρωπος είναι δυνατόν να βιώσει την νοερά ησυχία, αφού πρωτίστως ο νούς του αποδεσμευτεί από τα πάθη, τα οποία χωρίζει σε σωματικά, ψυχικά και σε πάθη του νου. και τους εμπαθείς λογισμούς. Σύμφωνα με τη διδασκαλία του αγίου, η προσευχή και η μυστηριακή ζωή βοηθούν στην κάθαρση της ψυχής, και ολοκληρώνεται εκεί που ο άνθρωπος συναντά την αγάπη του Θεού, στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας, η οποία αποτελεί τον πιο ουσιαστικό τρόπο προσωπικής υπάρξεως και κοινωνίας του ανθρώπου με τον Θεό. Δεν φθάνει όμως μόνο να καθαρίσει ο πιστός την ψυχή του από τα πάθη, απαραίτητο είναι να βάλει στη θέση τους τις αρετές, διότι τα πάθη επιστρέφουν στον άνθρωπο πιο άγρια.
Στη συνέχεια ο ομιλητής τόνισε ότι ο Άγιος Γρηγόριος ασχολήθηκε εκτενώς και διεξοδικά με τη θεωρία περί του ακτίστου φωτός, που αξιώθηκε ο ίδιος να δει και να μιλήσει για αυτό. Όπως χαρακτηριστικά είπε: «Δεν είναι κτίσμα του Θεού αλλά ενέργεια του Θεού, απαύγασμα της θείας ουσίας … είναι απόρρητο, αΐδιο, δεν έχει αρχή και τέλος, άφθορο άπλετο, πλούσιο, άπειρο, απεριόριστο, αρχέτυπο και αναλλοίωτο κάλλος, δόξα του Θεού Πατέρα, δόξα του Χριστού, δόξα του Αγίου Πνεύματος, ακτίνα της θεότητος, φως που φωτίζει από μέσα τον άνθρωπο, τον αγιάζει και τον κάνει κατά χάρη Θεό».
Επίσης επεσήμανε ότι ο Άγιος Γρηγόριος διετύπωσε την ορθόδοξη διδασκαλία για τη θέωση του ανθρώπου και τη διάκριση μεταξύ θείας ουσίας και ακτίστων ενεργειών του Θεού, «οι οποίες είναι προσιτές στην κτίση και στον άνθρωπο, για να μπορεί να κοινωνεί μαζί Του και να ενώνεται με την Χάρη Του χωρίς να ταυτίζεται με την ουσία Του».
Τέλος ο π. Αθανάσιος ευχήθηκε η πάντοτε επίκαιρη διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, στην πολύ δύσκολη εποχή μας, κατά την οποία όλα γύρω μας δοκιμάζονται και αμφισβητούνται, να αναστήσει τις ψυχές μας και τα θεόφθογγα λόγια του να γίνουν κλίμακα που θα μας οδηγήσουν στον Θεό.
Ο Σεβ. Μητροπολίτης κ. Κύριλλος ευχαρίστησε τον ομιλητή για την εύληπτη θεολογική προσέγγιση στα καθαρά νάματα της διδασκαλίας του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, και ευχήθηκε με τις πρεσβείες του αγίου, που με ταπείνωση προσευχόταν «Κύριε, φώτισόν μου το σκότος», να διέλθουμε με προσευχή, νηστεία και μετάνοια το υπόλοιπο στάδιο της Μεγάλης Τσσαρακοστής.
Στην ακολουθία του Κατανυκτικού Εσπερινού, που τέλεσε ο Πανοσιολ. Αρχιμ. Παΐσιος Δερμιτζάκης, Ηγούμενος της Μονής Παναγίας Φανερωμένης Ιεράπετρας, μετείχε ο Ιερός Κλήρος της ευρύτερης περιοχής της Σητείας, και εκκλησιάστηκαν πολλοί ευσεβείς χριστιανοί.
