Μια υπόθεση που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως κωμικοτραγική, αν δεν άγγιζε την καρδιά της λασιθιώτικης γης και την αγωνία του αγροκτηνοτροφικού κόσμου, ήρθε στο φως τις τελευταίες ημέρες, προκαλώντας αναστάτωση και οργή. Η είδηση ότι τεράστιες εκτάσεις γης στη Σητεία, κυρίως βοσκότοποι, εμφανίζονταν στις οριστικές αναρτήσεις του Κτηματολογίου να ανήκουν στην… Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου-Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία.
Η καταγγελία, που δημοσιοποιήθηκε αρχικά από τους κτηνοτροφικούς συλλόγους Λασιθίου και Ηρακλείου, αποκάλυψε μια αδιανόητη γραφειοκρατική εμπλοκή που έβαζε σε κίνδυνο περιουσίες και καλλιεργούσε ένα αίσθημα ανασφάλειας. Πώς ήταν δυνατόν χιλιάδες στρέμματα στην ανατολική Κρήτη να αποδίδονται σε έναν διοικητικό φορέα της Πελοποννήσου; Η απάντηση, σύμφωνα με την κοινοπραξία «Κτηματολόγιο για την ανάπτυξη», που ανέλαβε τη μελέτη κτηματογράφησης στην περιοχή, ήταν τελικά απογοητευτικά απλή: ένα ανθρώπινο λάθος.
Η εξήγηση του «πρόδηλου σφάλματος»
Σε απαντητική επιστολή της, η κοινοπραξία, δια του εκπροσώπου της Γιάννη Αλαβάνου, ξεκαθάρισε πως «καμία έκταση δεν αποδόθηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου». Το πρόβλημα, όπως εξήγησε, προέκυψε από την εσφαλμένη καταχώρηση του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ). Η ηλεκτρονική αναζήτηση στην ιστοσελίδα του Κτηματολογίου, βασιζόμενη στο ΑΦΜ, εμφάνιζε λανθασμένα τον φορέα της Πελοποννήσου ως ιδιοκτήτη. Ωστόσο, στα επίσημα έγγραφα, τα φύλλα καταχώρησης, η κυριότητα αποδίδεται ορθά στο «Ελληνικό Δημόσιο – Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας – Διεύθυνση Δασών Λασιθίου».
Η κοινοπραξία απέδωσε το λάθος σε παραδρομή κατά την αναζήτηση των ΑΦΜ των δημοσίων υπηρεσιών, παραδεχόμενη ότι σε μια μελέτη που διαχειρίστηκε εκατοντάδες χιλιάδες ΑΦΜ, τέτοια σφάλματα είναι πιθανά. Τόνισε, δε, ότι η διόρθωση τέτοιων «πρόδηλων σφαλμάτων» είναι μια γρήγορη και απλή διαδικασία.
Βασιλικά Διατάγματα του 1836
Παρά τις διαβεβαιώσεις, η εξήγηση αυτή δεν κατευνάζει τις ανησυχίες. Ο δικηγόρος των κτηνοτροφικών συλλόγων, Αλέξανδρος Μαυροκουκουλάκης, ο οποίος έχει ήδη καταθέσει μηνυτήρια αναφορά κατά της κοινοπραξίας, του Ελληνικού Κτηματολογίου και παντός υπευθύνου, μετατοπίζει το επίκεντρο του προβλήματος.
«Το μείζον θέμα, εν προκειμένω, έχει να κάνει με τον τρόπο που αποδόθηκαν οι εκτάσεις και όχι με τον φορέα στον οποίο αποδόθηκαν», δηλώνει χαρακτηριστικά. Όπως αποκαλύπτεται, η νομική βάση πάνω στην οποία το Ελληνικό Δημόσιο διεκδικεί αυτές τις εκτάσεις είναι δύο βασιλικά διατάγματα του Βασιλιά Όθωνα, χρονολογούμενα από το 1836.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η νομική «βόμβα» της υπόθεσης. Η Κρήτη, ως γνωστόν, ενώθηκε με την Ελλάδα το 1913. Συνεπώς, υποστηρίζει η πλευρά των κτηνοτρόφων, το 1836 η Μεγαλόνησος δεν αποτελούσε έδαφος του «Βασιλείου της Ελλάδος» και, ως εκ τούτου, τα διατάγματα του Όθωνα δεν είχαν καμία νομική ισχύ στην περιοχή. Η επίκλησή τους ως τίτλων ιδιοκτησίας από το Δημόσιο, 77 ολόκληρα χρόνια πριν την Ένωση, αμφισβητείται ευθέως ως παράνομη.
Ο κ. Μαυροκουκουλάκης καλεί την ανάδοχο εταιρεία να δώσει σαφείς και εμπεριστατωμένες απαντήσεις για την επιλογή της να αγνοήσει το ειδικό και παγιωμένο από τη νομολογία του Αρείου Πάγου ιδιοκτησιακό καθεστώς της Κρήτης. «Μόνο η διαβεβαίωση ότι τηρήθηκε ο νόμος δεν μπορεί να σταθεί ως σοβαρό επιχείρημα», αντεπιτίθεται, «πολλώ δε μάλλον όταν τα έγγραφα που η ανάδοχος έχει επικαλεστεί και αναρτήσει είναι αδιάψευστα στοιχεία περί του αντιθέτου».
Το Λασίθι και η Κρήτη πριν την Ένωση
Η μηνυτήρια αναφορά έχει ήδη κατατεθεί από τις 30 Σεπτεμβρίου και αναμένεται να αξιολογηθεί από την Εισαγγελία Λασιθίου. Από την πλευρά της, η κοινοπραξία δηλώνει αναρμόδια για τη νομική αξιολόγηση των τίτλων ιδιοκτησίας που κατατίθενται στο Κτηματολόγιο. Το αρχικό, λοιπόν, «μυστήριο» της αρπαγής του Λασιθίου από την Πελοπόννησο μπορεί να λύθηκε σε επίπεδο εντυπώσεων, αποδεικνυόμενο ένα γραφειοκρατικό φιάσκο. Όμως, η ουσία της υπόθεσης παραμένει και είναι νομική και με ιστορική σημασία. Η αμφισβήτηση της κυριότητας του Δημοσίου σε τεράστιες εκτάσεις γης, με βάση την προσπάθεια εφαρμογής νόμων ενός κράτους σε μια περιοχή που δεν του ανήκε ακόμα, ανοίγει έναν νέο, μεγάλο κύκλο διεκδικήσεων και αβεβαιότητας για τον τόπο μας. Ας μην ξεχνάμε το κοινοτικό κτήμα του Καθαρού κι άλλα περιουσιακά στοιχεία που καθορίζονται με προγενέστερα στοιχεία από την ένταξη της Κρήτης στον εθνικό κορμό. Θα υπάρξουν ξαφνικά προβλήματα; Το προφανές είναι πως όχι! Αλλά το βέβαιο είναι πως η συνέχεια αναμένεται στα δικαστήρια για την υπόθεση αυτή που αποδεικνύεται πιλοτική και για άλλες αντίστοιχες.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
